ले गई दिल 'दुनिया' जापानकी.. ६

याआधी: ले गई दिल 'दुनिया' जापानकी..५(अ)

ओऽसाका

'ओसाका' नावाशी भारतात असल्यापासूनच ओळख झाली होती.जपानला कोठे जाणार आहात? या प्रश्नाचे उत्तर सान नो मिया-ओसाका असे देऊन देऊन कागदोपत्री ओळख झाली होतीच.जपानचे पहिले हवाई दर्शनही ओसाकाच होते,आणि 'प्रथम तुज पाहता जीव वेडावला..' अशी अवस्था ओसाकाने केली होती की विमान जमिनीवर आले तरी अस्मादिकांना हवेतून खाली यायला अंमळ वेळच लागला होता.आल्याच्या दुसर्‍याच दिवशी नांबा ला गेलो होतो तेही ओसाकाहूनच,निहोंबाशीला गेलो तेही ओसाकाहूनच,नाराला जातानाही ओसाकाहूनच गाडी पकडली आणि माऊंट फुजीला जाणारी बसही ओसाकाहूनच सुटणार होती.थोडक्यात आपल्या दादर, चर्चगेट सारखे हे मोक्याचे स्टेशन आहे.

ओसाका मधील ओ थोडा लांबवून किंचित हेलकावा देऊन म्हणतात.'ओऽऽसाका देस्'अशी उद्घोषणा कानाला मोठी गोड वाटते. स्टेशनच्या बाहेरच योदोबाशी ही ७ मजली भव्य शो रुम आहे.जपानच्या सुपरटेक्नॉलॉजीचं प्रदर्शनच तिथे मांडले आहे जणू!कॅमेर्‍यांचे अनंत प्रकार,लॉपटॉप्स,काँप्युटर्स, टीव्ही,स्टीरीओ सिस्टीम्स्,सीडीप्लेअर्स,वॉकमन्स एक ना दोन...वेगवेगळ्या नामवंत कंपन्यांची उत्तमोत्तम मॉडेले.. काय नाही तिथे? डोळे अक्षरशः दिपतात. अलिबाबाला गुहेत शिरल्यावर असेच वाटले असेल नाही!

ओऽसाकामध्ये असलेले ३०० मी. उंच टेंपोझान म्हणजे जायंट व्हील पहिल्याच दिवशी बसमधून घरी जाताना दिसले होते. त्याची जगातील सर्वात मोठे जायंट व्हील अशी ख्याती आहे.(मोठे जायंट व्हील= द्विरुक्ती झाली ! पण खरचच ते अतिभव्य आहे.विएन्नाच्या जायंट व्हीलमध्ये बसल्यावर सारखे ओसाकाचे टेंपोझान आठवत होते.)त्यात बसून आजूबाजूचा परिसर पाहता येतो.अतिशय धीम्या गतीने ते आपल्याला आकाशात नेते.काचेने पूर्ण बंदिस्त पाळण्यात बसून आपण बाहेर पाहत,उंचीचा अंदाज घेत असतानाच उद्घोषणा होते.डाव्या बाजूला पहा- कानसाई विमानतळ,जपानचे ट्विन टॉवर्स पहा, पूर्वेकडे आवाजी आयलंड आहेत त्यांच्याकडे नजर टाका आणि नजारा पहा..अशा सूचनांनी आपण नक्की काय पाहतो आहोत ते समजतेच पण त्या पाळण्यांमध्ये चारही बाजूंना नकाशे,चित्र काढून नावेही लिहिलेली आहेत. ह्या टेंपोझानच्या पायथ्याशी आहे काययुकान,जपानमधील सर्वात मोठे आणि प्रसिध्द मत्स्यालय! काचेच्या ७ ते ९ मीटर खोल खोल्यांमध्ये मोठमोठे व्हेल्स,शार्क्स,डॉल्फिन्स आहेत.त्यांना विहार करायला मुक्त जागा असल्याने काचेच्या पेटीत बंदिस्त केलेले बापुडवाणे मासे नाही वाटत ते.एका ठिकाणी पाण्याची संततधार चालू होती आणि डॉलफिन्स तेथे जाऊन 'आ' करून पाणी पित होते.त्यांच्या शेजारीच पेंग्विन्स साठी खास शीतालय होते.भुरभुरणारे हिम पेंग्विन्सना 'घराचा फिल' आणत होते.पोहोताना पेंग्विन साधारण बदकासारखाच दिसतो तर पाण्याखालून पोहोताना त्याचा चक्क मासाच होतो.

अतिशय नैसर्गिक वातावरणाचा आभास निर्माण करून अनंत प्रकारचे जलचर येथे ठेवले आहेत.मोठमोठ्या व्हेल्स पासून अगदी पिटुकल्या माशांपर्यंत सारे येथे नांदतात.फुग्यांच्या आकाराचे मासे,केशरी,सोनेरी,जांभळे,झेब्र्यासारखे पट्टे असलेले मासे,तोंडात दोन्ही बाजूला रसगुल्ले ठेवून गाल टम्म फुगलेले असावेत असे खोडकर मुलासारखे मासे,कोंबड्यासारखा तुरा असणारे ऐटबाज मासे,ठिपक्याठिपक्यांचा फ्रॉकच जणू घातलेले मासे,जेलीफिशचे अनेक प्रकार्,ऑक्टोपस्,चिंबोर्‍यांपासून राक्षसी म्हणता येतील अशा खेकड्यांचे अनेक प्रकार,सी वॉलरस,सी उटर्स,इल मासे,पेंग्वीन्स,बदकं,अगदी चिमुकल्या कासवांपासून महाकाय कासवांपर्यंत अनेकविध कासवे..काय नव्हतं तिथे?सारी जलसृष्टी आपल्यापासून फक्त एका काचेच्या अंतरावर होती.

जपानमध्ये मुख्य ९ कॅसल्स आहेत,ओऽसाका ज्यू म्हणजे ओऽसाका कॅसल ह्या मुख्य ९ पैकी एक. इस. १४९६ मध्ये जोदो- शिनयु ह्या बौध्द धर्मगुरुने सध्या असलेल्या किल्ल्याजवळ एक मंदिर बांधले.सन १५८३ मध्ये हिदेयोशी तोयोगामी नावाच्या सरदाराने ओऽसाकावर कब्जा केला आणि ह्या मंदिराजवळच एक मोठा किल्ला बांधायला सुरुवात केली आणि अत्यंत मजबूत आणि सुंदर असा ओसाका ज्यू उभा राहिला.परंतु इस १६१७ च्या एका लढाईत हा किल्ला पूर्णपणे उद्ध्वस्थ झाला,आगीचे भक्ष्य बनला.१६२० मध्ये शोगुन हिदेतादा तोकुगावाने ओसाका काबीज केले आणि हा किल्ला पुन्हा बांधायला सुरुवात केली.तो पूर्ण व्हायला ९ वर्षे लागली.पण ह्या किल्ल्याच्या मुख्य मनोर्‍यावर वीज पडली आणि तो जळून खाक झाला. नंतर १९३१ मध्ये ,इतक्या शतकांनतर तो पुन्हा बांधला आनि असा मजबूत की भूकंपाला टक्कर देत तो आजही उभा आहे.पण हा झाला सगळा पुस्तकी इतिहास! आपण आत शिरलो की वर्तमानाशी नातं तुटतं आणि आपण इतिहासातच शिरतो.भव्य दालनांमध्ये पुरातन वस्तू अतिशय कलात्मकतेने जपून ठेवल्या आहेत. एका दालनात पूर्ण भिंतभर पडद्यावर हा सारा इतिहास चित्ररुपात सतत दाखवला जातो.ती सांस्कृतिक जपणूक पहाताना किती वेळ गेला कळलंच नाही.

आम्ही तेथे गेलो त्या दिवशी हानाबी होता. हानाबी म्हणजे समर फेस्टिवल.उन्हाळ्यात संध्याकाळपासून उत्तररात्रीपर्यंत भरपूर आतशबाजी करतात.मनोरम,रंगीबेरंगी आतशबाजी खरोखरच पाहण्यासारखी असते.आकाशात रंगीत,लखलखती प्रकाशफुलं असतात तर जमिनीवरही आकर्षक रंगांचे पारंपरिक युकाता,किमोनो घातलेल्या ,पारंपरिक केशरचना केलेल्या पर्‍या चिवचिवत असतात.उन्हाळ्यामुळे हातातले ते प्रसिध्द जपानी पंखे,उचिवा आणि सेन्सु फडफडत असतात.मोकळ्या अंगणात आपल्या भेळपुरी,वडापावच्या गाड्यांसारख्या गाड्या लागलेल्या असतात. नूडल्स्,सूपं,मोमो,तेंपुरा( एक प्रकारची भजीच ही!) अशा पदार्थांचे ठेले असतात,इतकेच काय बर्फाचे गोळे आणि बुढ्ढीके बाल सुध्दा असतात.(बुढ्ढीके बाल जर्मन जत्रेतही असतात)अमाप उत्साहात गर्दी हानाबी पहाण्यासाठी जमते.त्याच उत्साहाचा एक थेंब बनून आम्हीही हानाबीची ती प्रकाशफुलं वेचत राहिलो.