हे लोक कॉलेजात का गेले ?

पाचशे ऐवजी पाच हजार वाचावे.

तडाक! फटाक!! फाट!!!! फुट!!!!!! फडाक!!!!!! काय नाय, पॉपकॉर्न करायला लावलंय, मायक्रोवेव्हमध्ये!!!! आलोच इतक्यात!! :) अपॉर्च्युनिटीज अनलिमिटेड!!!:) शिकून नायतरी कोणाचं भलं झालंय?

पदवी असली म्हणजे तिचा उपयोग केलाच पाहीजे असा त्या लोकांचा अट्टाहास नसेल कदाचित. पण एक पदवी अडीअडचणीला असावी अशी मानसिक सुरक्षितता हवी असेल. बारटेंडर आणि वेटर हे फार ल्युक्रेटीव्ह जॉब्स आहेत. बख्खळ पैसा आहे त्यात असं मी ऐकून आहे.

>>अणि सर्वात धक्कादायक म्हणजे सुमारे ५०० भंग्यांना पी एचडी पदवी आहे !!! काय मिभोकाका, इतरांवर आरोप करता ते तुम्हाला लागू होतात की नाही? (सदासर्वदा विरजण न घालणारा पण वेळप्रसंगी घालू शकणारा) वि. मे.

तरीच नुकताच जेपर्डी ह्या प्रश्नोत्तर मालीकेत एक बार टेंडर दोनदा जिंकून गेला!

अमेरिकेतही आपल्यासारखीच जाती व्यवस्था आहे हे पाहून डोळे भरून आले. पॉपकॉर्न तयार आहेत. तोंडात घालायची कमी आहे. चालू द्या!

असले आकडे मोठ्या बूशच्या काळात आलेल्या अर्थिक डबघाईच्या सुमारास पण ऐकलेले होते. त्यात हार्वर्डचे पदवीधर कसे बार टेंडर्स झाले वगैरे आल्याचे आठवते. एक प्रश्न आहे: यातील किती जण कायम स्वरूपी हे करत असतील असे वाटते? त्या शिवाय नक्की कुठल्या विषयातील पदवीधरांवर अशी अवस्था येते?

समस्या काय ते नीट समजले नाही. कॉलजशिक्षणासाठी झालेल्या खर्चासाठी कर्ज काढले होते, ते परत करायला त्रास होतो, ही समस्या आहे काय? लेखात नॅशनल ब्यूरो ऑफ एज्युकेशन रिसर्च संस्थेच्या अहवलामधील उद्धरण दिले आहे :

“In general, marginal and average returns to college are not the same.” (p. 28) (सामान्यपणे बघता, कॉलेजावर केल्याल्या ठोक गुंतवणुकीवर जो ठोक फायदा मिळतो त्याची टक्केवारी वेगळी असते, आणि वाढीव रकमेवर मिळनारा वाढीव फायदा असतो, त्याची टक्केवारी वेगळी असते.)

त्यावर लेख लिहिणारे अधिक स्पष्टीकरण देतात :

In other words, even if on average, an investment in higher education yields a good, say 10 percent, rate of return, it does not follow that adding to existing investments will yield that return, partly for reasons outlined above. (जरी उच्चशिक्षणामध्ये केलेल्या सरासरी गुंतवणुकीवर १०% फायदा मिळत असला, तरी असलेल्या गुंतवणुकीत वाढ केली, तर त्या वाढवलेल्या गुंतवणुकीवर त्याच दराने नफा मिळणार नाही.)

मात्र कॉलेजात जाणार्‍या विद्यार्थ्याच्या दृष्टीने "आपण सरासरी विद्यार्थी" हेच असू शकणार. "आपण वरकड विद्यार्थी" असा विचार शक्यच नाही. कारण वरकड विद्यार्थी आणि सरासरी विद्यार्थी यांच्यात भेद करण्यासाठी कुठलेच चिह्न नसते. (एकदा चहाची ३ रुपये किंमत चुकती करताना मी चार रुपयांची नाणी चुकून दुकानदाराला दिली. एक रुपयाचे नाणे वरकड दिले, हे स्पष्टच आहे. पण त्या चार नाण्यांपैकी कुठली तीन देण्यास सुयोग्य होती, आणि कुठले वरकड होते? असे कुठलेच चिह्न त्या नाण्यांवरती नव्हते.) तर कॉलेजात प्रवेश घेणारा विद्यार्थी आधीच कसे सांगू शकेल की "आपण शिक्षणास साजेसा व्यवसाय करण्यात यशस्वी होऊ की नाही?" (स्पर्धा परीक्षा, कॉलेजात प्रवेश-अर्ज या चाचण्यांमधून तो पुढे सरलाच आहे.)

On second thought ..... थोडंदेखील खोलवर जाता विषय खूप गंभीर वाटतो आहे. एक पुस्तक देखील आहे "फाइव्ह इयर पार्टी" म्हणून जे साधरण अशा प्रकारच्या विषयाला वाहीलेलं आहे. http://www.thefiveyearparty.com/quick-facts/ त्यांची मतं जाणण्यास उत्सुक ज्या लोकांची मुलं सध्या कॉलेजमधे शिकत आहेत किंवा घरट्यातून नुकतीच उडाली आहेत. हा "कधी ना कधी तोंड द्यावा लागेल" अशा यादीतला विषय दिसतो आहे एकंदर.

यात पदवीधारक हमालांचा समावेश आहे काय? ;). आणि १ अमेरिकन हमाल = य चिनी हमाल = क्ष भारतीय हमाल ह्या य-क्ष-प्रश्नाचे कुणी उत्तर देईल का? [यक्षनगरीकर आणि परिसरातले लोक डिस-क्वालिफाईड] (पळा, मार खायची लक्षणं) :) अवांतर - बगुनाना (दुवा) फडणवीस आठवले.

मी इंजिनिअरींगला प्रवेश घेताना ऐकलेला किस्सा सांगतो.हा किस्सा खरा आहे की नाही याविषयी कल्पना नाही पण आशय महत्वाचा आहे. माझ्या नातेवाईकांपैकी माझ्यापेक्षा ५-६ वर्षांनी मोठा असलेला एक नुकताच इंजिनिअर होऊन बाहेर पडला होता.आणि त्याचा मारवाडी मित्र कसेबसे बी.कॉम करून बिझनेसमध्ये लागला.माझा नातेवाईक मोठ्या अभिमानाने म्हणाला "मी इंजिनिअर झालो" त्यावर त्याचा मारवाडी मित्र म्हणाला "तुझ्यासारखे चार इंजिनिअर मी नोकरीला ठेवले आहेत"! दुसरा किस्सा मात्र अगदी १००% खरा आहे कारण तो माझ्या बाबतीतच घडला आहे.मी आमच्या शाळेतील ’अ’ वर्गातला आघाडीच्या विद्यार्थ्यांपैकी एक होतो.आमचा सगळा ग्रुप स्वत:ला जरा ’लई शाना’ समजे आणि कमी टक्केवाल्यांना आम्ही खिजगणतीतही धरत नसू.शेवटच्या वर्षी कॅम्पस इंटरव्ह्यूमधून इन्फोसिसमध्ये नोकरीची ऑफर आल्यावर तर काय आकाशालाच हात पोहोचायचे बाकी होते. आज इन्फोसिसमध्ये लाखापेक्षा जास्त employees आहेत. त्यावेळी होते १० हजार आणि तेव्हा तिकडे सिलेक्ट होणे ही मोठी प्रतिष्ठेची बाब होती. पण आम्ही इंजिनिअर म्हणून बाहेर पडल्यानंतर मंदीमुळे इन्फोसिसने आमची joining date अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलली.आम्ही सगळे ’अ’ वर्गवाले आघाडीचे विद्यार्थी बसलो होतो घरी बेकार म्हणून. आणि दैवदुर्विलास असा की त्याच दरम्यान आमच्या शाळेत आमच्या बॅचचे reunion ठरले आणि त्यासाठी मिटिंगचे ठिकाण कोणते होते? तर आमच्याच वर्गात असलेल्या पण दहावीत कमी मार्क मिळवून पास झालेल्या आणि एकेकाळी आमच्या खिजगणतीतही नसलेल्या एकाचे ऑफिस. बाकी सगळे अवचित आलेल्या आणि अनपेक्षित असलेल्या बेकारीच्या निराशेच्या गर्तेत असताना हा गडी मात्र स्वत:चा बिझनेस उत्तम चालवत होता. आता बोला तात्पर्य: आयुष्यात पुढे जायला शिक्षणापेक्षाही street-smart असणे गरजेचे आहे आणि शिक्षणाचा आणि त्या गोष्टीचा काही संबंध असेलच असे नाही.आणि असा street-smart पणा दुसऱ्या कोणत्याही क्षेत्रात असला आणि त्याचा उपयोग करून पुढे जाता येणार असेल तर तो करावा.

इतक्या महत्त्वाच्या विषयावर अनेक लोक पॉपकॉर्न खाताहेत, हे बघून एक मिपाकर म्हणून शरम वाटली. अ‍ॅडम्स ने सांगितल्याप्रमाणे, सप्लाय पेक्षा डिमांड (पुरवठ्यापेक्षा मागणी) जास्त असेल, तर किंमती वाढतात. भंगी, वेटर्स वगैरे कॉलेजात गेले नसते, तर उच्चशिक्षण महाग झाले नसते. अर्थात, ह्याला फाटेच फोडायचे असतील, तर कॉलेजात जाऊन शिकलेल्याचा तुम्हाला आता काय उपयोग होतो ? असे कुणी विचारील. माझे उत्तर, सुमारे ९५ टक्क्याचा उपयोग आजवर मला झाला आहे. तुमचे तुम्ही ठरवा. आणखी एक, म्हणजे: चार वर्षाच्या स्वस्त कॉलेजासाठी साधारणत: ३०००० डॉलर्स खर्च होतात. ह्या ऐवजी शाळेनंतर लगेच वेटर म्हणून नोकरी केली, तर अगदी किमान पगारावर देखील, ४० * ५२ * ४ * ८= ६६५६० इतकी कमाई चार वर्षात होते. म्हणजे सुमारे १ लाख डॉलर्स सरप्लस. त्यावर दरवर्षी ६ टक्क्यांचे व्याज धरले, आणि रिटायरमेंट ६५ वर्षांची धरली, तर (६५ - २१) = ४४ वर्षांत ह्या एक लाखाचे १.३ मिलियन डॉलर्स होतील. म्हणजेच सरकारी सोशल सेक्युरिटी वर अवलंबून रहावे लागणार नाही.

या लेखात एक माहीती दिलेली नसल्याचे आढळले: उच्च शिक्षण वगैरे असून जालावर संपादन करणार्‍यांचा ;) तसेच लेखन करणार्‍यांचा ;)

नुसतीच पदवी घेतली म्हणजे माणसं हुशार आणि कुशल झाली असे होत नाही. काही लोकं तर नुसतीच नावाला पदवीधर असतात, अक्कल काडीची नसते. भले भले शिक्षणवीरसुद्धा मट्ठ असु शकतात. उदाहरणे आपण रोज पहातच आहोत.. :P कधीच शाळेत न गेलेले पण स्वच्छतेची जाण असणारे आहेत आणि पीएच्डी करुन पचापच रस्त्यांव्र थुंकणारे सुद्धा. आपण शिक्षण का घेतोय हे सर्वात पहिले महित हवे ना, उगाच दुनिया ईंजीनीयर/डॉक्टर/एमबीए होतेय म्हणुन मी पण तिथे डोके चलत नसले तरी कसाबसा पास होईन आणि माझी पदवी बघुन मला लोकं नोकरी देतील असा विचार केला तर पदरी निराशाच येईल ना. टुडेज् वर्ल्ड इज नॉट फॉर हार्ड वर्किंग अँड एड्युकेटेड पीपल, ईट ईज फॉर स्मार्ट अँड स्किल्ड पीपल.

मी म्हणतो माणसाने जे जमेल ते करावे. तरुणपणी कालेजात शिकायला मजा येते मग तेव्हा मजा करावी. एखाद्याला काही तरी शोधायला मजा येते त्याने ते करावे. काही लोकांना यांना पियच्डी द्यायला मजा येते त्यांनी ते करावे. ज्यांना खायला प्यायला आणि पाजायला आवडते त्यांनी ते करावे. आजचा दिवस मजेत गेला तर बास! या शिवाय नक्की काय करायचे हे माहिती असेल तर अजूनच छान. माझ्या तर फार उशीरा लक्षात आले की या भानगडी कशाला करा? मग मी ठरवले की, लोकांनी घाम गाळावा आणि त्याचे पैसे मी घ्यावेत! ह ह हा!! शाळा आणि पदव्या हे विकणारे विकतात. आपण काय विकत घ्यायचे ते आपले आपण पाहून घ्यावे! यातले काहीही विकत घेतले नाही, तरी अडते असे नाहीच! आमच्या मिभोंनी काळेकाकांच्या बरोबर पीयच्डी साठी इतका जीव काढला. पण पुढे त्याच पियच्डीतून त्यांनी हत्तीचे पिल्लू तयार केले हे महत्त्वाचे. सगळ्यांनाच हे जमते असे नाही. पिल्लाच्या अधिक माहिती साठी मिभोंशी संपर्क साधावा! ज्यांना हे जमत नाही, ते कुठे तरी खराटे हाती घेऊन सल्ले देत बसतात इतकेच! :) त्याच पियच्डीच्या काळात तेव्हढ्ज्याच मेहेनतीतून येक मोट्टा भिजिनेस पन उबा कर्ता आला अस्ता, पन नाही क्येला! कारन त्यांना एकावर येक प्यारेलल शोद काडायला मजा येत व्हती ना! थोडक्यात काय, ज्यात मजा येते त्यात आपला वेळ घालवावा.

सदर लेख वरवर चाळला. या मध्ये घेतलेल्या सर्वेक्षणातील विद्यार्थ्यांबद्दल पुरेशी माहिती नाही. अमुकतमुक वेटर्स, बारटेंडर्स हे "शिक्षण पुर्ण करुन" वेटर वा बारटेंडरची नोकरी करत आहेत की त्यांच्या पुढील शिक्षणात असताना सदर नोकरी करत आहेत? अमेरीकेत वेटरची नोकरी करणे अगदी सामान्य आहे. बॅचलर 'करणार्‍यां'मध्ये वेटर वा तत्सम नोकरी करण्याचे प्रमाण खुपच जास्त आहे पण त्याचबरोबर उच्च शिक्षण घेणारे अनेक लोक अश्या प्रकारची नोकरी करतात हेही तितकेच खरे. (चटकन आठवुन पाहिले, माज्या विद्यापीठातील, २००९ साली भारतातुन मास्टर्स करायला आलेल्या सुमारे ५० पैकी, १५-२० जण कुठल्यातरी हॉटेलात काम करत होते. वेटरचे काम 'हलके' समजणार्‍या (नुकत्याच) भारतातुन आलेल्या विद्यार्थ्यांमधील ही आकडेवारी आहे. ) सदर लोकांनी घेतलेले शिक्षण "वेटर, जॅनीटर इ. जॉब करता आहे" असा सबंध लावला जातो आहे का? कीती वेटर वेटर आधी आणी बॅचलर/पी एच डी नंतर असे आहेत? ह्याबद्दल विदा काही म्हणत नाही. अमेरीकेत प्रौढ शि़क्षणाचे प्रमाण खुप आहे असे माझे निरीक्षण आहे. अनेक लोक फुल टाईम नोकरी असतानाही पुन्हा कॉलेजात जाउन काहीतरी शिकत असताना दिसतात. 'बॅक टु कॉलेज' प्रकारचे लोक हे 'कम्युनीटी कॉलेजात' सहसा जातात. इथे फी पुष्कळ कमी असते. त्याशिवाय तुम्ही जर स्टेट रेसीडेंट असाल तर पुन्हा कॉलेज पुष्कळ स्वस्त असते. (प्रायव्हेट कॉलेजांमुळे फी अ‍ॅव्हरेज जरी वर जात असले तरी एनरोल्मेंट अ‍ॅव्हरेज कमी असावे.) उच्च शि़क्षणामध्ये, विद्यापीठांमध्ये सहसा शिक्षण फुकट घेता येते. सद्ध्या जरी पीएचडी विद्यार्थांना मिळणार्‍या आर्थिक मदतीमध्ये कपात झाली असली तरी सहसा त्यांना पुर्ण फी सवलत+ तासाने नोकरी या हिशेबाने त्यांच्या बचतखाती अनेकदा बेरीजच होते.

अ‍ॅडम्स ने सांगितल्याप्रमाणे, सप्लाय पेक्षा डिमांड (पुरवठ्यापेक्षा मागणी) जास्त असेल, तर किंमती वाढतात.

डिमांड पुष्कळ असली तरी सप्लाय पेक्षा जास्त आहे का? या बद्दल काही विदा असल्यास पहायला आवडेल. डिमांड नक्कीच वाढली आहे, पण मला वाटतं, उच्च शिक्षणाच्या बाबतीत मार्केटमध्ये 'सरप्लस'च असावा 'शॉर्टेज' नाही. सद्ध्या वाढलेल्या किमतीची मुख्य कारण रीसेशनच अहे असे मला वाटते. मागील दिड वर्षात माझ्या युनीव्हर्सीटीची फी ६०%+ ने वाढली आहे. उच्च शिक्षण प्रवेशसंख्येत झालेली वाढ १०% पेक्षा जास्त नाही. मिभोकाकांनी दिलेल्या गणिताचा विचार केला तर, बॅचलर विद्यार्थ्यांना सरासरी पगार कीती असतो? वगैरे माहीती काढल्यास गणित करण्यास मदत होईल. पीटरसन्सचा रेफरंस घेता येईल. असो. BLS च्या वेब वर जाउन वेटर जॉबचा विदा पाहिला. २००० ते २००९ साला मधील विद्यामध्ये (रीसेशनमुळे वगैरे) काही विशेष वाढ २००८ नंतर झाल्याचे आढळले नाही. उलट वेटर्सचा एकुण नं. २००६,७,८ पेक्षा ९ मध्ये कमीच आहे. हे श्री रिचर्ड यांच्या निष्कर्षाच्या विरोधात जाते असे मला वाटते.

पदवीचा एकच उपयोग असतो आणि तो म्हणजे त्याची सुरनळी करुन ................... ...... शिक्षणाने माणूस भित्रा होतो आणि आयुष्यात कुठलेच रिस्क घेऊ शकत नाही.

सर्वात धक्कादायक म्हणजे सुमारे ५०० भंग्यांना पी एचडी पदवी आहे !!! येथे ५०० भंग्यांना हा शब्द जातीवाचक आहे अशी शंका आहे. लेखकाचा हेतू वाईट नसेल पण अनवधानाने का होईना हे घडले आहे. कॄपया संपादक मंडळाने संपादन करावे. अथवा माझा गैरसमज एक्स्प्लनेशन देउन दूर करावा.