मृत्यूपत्राविषयक माहिती

मला वाटले गविंचा अजुन एक धागा आला की काय?

मृत्युपत्र कधी आणि कोणत्या वयात करता येतं?

मला वाटले विडंबन आले.

मी सांगतो १. मृत्यूपत्र रजिस्टर करावेच लागते का? नाही २. मृत्यूपत्र रजिस्टर न केल्यास, ते व्हॅलिड धरले जात नाही का? नाही ३. मृत्यूपत्र हे लीगल डॉक्यूमेंट असल्याने ते स्टॅम्प पेपर वर करुन नोटराईज वगैरे करावे लागते का? की साध्या पेपरवर केले तरी चालते? कोणत्याही साध्या कागदावर केले तरी चालते. कोणत्याही वयात केले तरी चालते. सही आवश्यक. बाकी मृत्युपत्रात आपण आपल्या स्वकष्टार्जित मालमत्तेचेच वातप करु शकतो इ इ आपल्याला माहीत असेलच असे गृहीत धरतो. मायनर वारसांच्या केसमधे ज्याच्याकडे मृत्युपत्र एक्झेक्यूशनला द्यायचे तो वारस मेजर होईपर्यंत फक्त ट्रस्टी राहू शकतो. तो बेनिफिशियरी असू शकत नाही.

सद्ध्याच माझे वडिल गेले, त्यासंदर्भात मी तो मृत्यूपत्राचा धागा काढलेला आहे. आता तिथे कोणत्याही आयडीने अजून काही गोंधळ घालवयाचा असला तर जरुर घालावा.

कृपया असले आरोप करण्याआधी स्वत:ची खरडवही उघडी ठेवावी आणि मग लोकांना बोलावे. इथे माझा हा सोडून दुसरा आयडी असल्याचे सिद्ध करा मी लगेच मिपा सोडतो. आणि सिद्ध करता येत नसल्यास असले आरोप करायचे सोडून द्या.

१. मृत्यूपत्र रजिस्टर करावेच लागते का? नाही. मात्र स्थावर जंगम वगैरेची किंमत अधिक असल्यास रजिस्टर केलेले चांगले. याबाबत वकिलाची थोडी फी दिलेली चांगली. २. मृत्यूपत्र रजिस्टर न केल्यास, ते व्हॅलिड धरले जात नाही का? असे काही नाही. फक्त आवश्यक असे सर्व उल्लेख त्यात असलेले बरे. ३. मृत्यूपत्र हे लीगल डॉक्यूमेंट असल्याने ते स्टॅम्प पेपर वर करुन नोटराईज वगैरे करावे लागते का? की साध्या पेपरवर केले तरी चालते? चालते. परंतु करण्याआधी वकिलाचा सल्ला घेऊन शब्द रचना योग्य असल्याचा निर्वाळा घेतलेला बरा म्हणजे नंतर वारसांना जास्त त्रास होत नाही. सुरवातीच्या माहिती साठी "मृत्युपत्र कसे बनवावे" अशा अर्थाच्या शीर्षकाचे पुस्तक बाजारात उपलब्ध आहे त्याचा लाभ घ्यावा. अवांतर - हल्ली मिपावर प्रतिसाद देतांना मृत्युपत्र बनवुनच द्यावा की काय असे वातावरण होत चाललेले आहे. मिपाचे उपक्रम होणे हा माझ्या आयुष्यातील सर्वात वाईट दिवस असेल.. असो.

ज्यांनी माहिती दिली त्या सर्वांचे अनेक आभार लोकहो.

यशो, http://www.legalserviceindia.com/articles/will_hindu.htm आणि http://www.legallight.in/wills.html हे बघ. कदाचित काही माहिती मिळेल

मृत्युपत्र रजीस्टर करावेच लागते असे नाही. परंतू केलेले कधीही चांगले. मृत्युपत्र रजीस्टर केल्यावरही त्याला आ़क्षेप घेणारे असतात/आहेत. माझ्या आजीनेच तिच्या नावची जमीन मृत्युपत्रात माझ्या नावे केली. ते मृत्युपत्र स्टँपपेपरवर आहे, आणि दोन साक्षीदारांच्या साक्षीने रजीस्टर केलेले आहे. असे असूनही माझ्या काकाने त्यावर आक्षेप घेतला आणि आता त्या बद्दलची केस तहसील कार्यालयात मागचे ६-८ महिने सुरू आहे. तेव्हा जेवढ्या कायदेशीरपणे मृत्युपत्र करता येईल तेवढे करावे जेणेकरून आपल्या पश्चात ज्याच्या नावे मालमत्ता केली त्याला/तिला जास्तं त्रास होऊ नये.

कोकिला बेन वा बिर्ला फ्यामिलीला यातले माहित असेल..त्यांचे खुप वाद चालु असतात.. त्या मुळे डेथ लेटर केले तरी वा नाहि केले तरी वाद अटळ आहेत... सहि खोटी असेहि वाद झाले आहेत.... जिवंत असतानाच सारे उरकावे.....

हल्ली बहुतेक बर्‍याच ठिकाणी मालमत्तेच्या ( स्थावर जागा, शेअर्स, डिपॉझिट्स, विमा पॉलिसी वगरै) कागदपत्रांमध्येच 'नॉमिनेशन' करतात. व बँक अकाउंट्स्मध्ये सुद्धा नॉमिनेशन असतेच. व बँकेचा लॉकर असल तरी त्याचेसुद्धा नॉमिनेशन असते. एखादी गोष्ट नॉमिनेट करायची राहून गेली असेल, तरच तिथे हा प्रश्न येउ शकेल.

यशोधरा ताई, मृत्युपत्रा ऐवजी त्याला आता 'ईच्छापत्र' असं म्हणण्याचा प्रघात आहे, मृत्यु शब्दामुळे आपण हळवे होतो म्हणून. असो, वर गगनविहारींनी सांगितले आहेच, तुम्ही फक्त तुमच्या मालकीच्या (वारसाहक्काचे किंवा वहिवाटीचे नाही) किंवा स्वकष्टार्जित मालमत्तेचेच वाटप मृत्युपत्राद्वारे करु शकता. योग्यवेळी वकिलाचा सल्ला पुढे होणारे मनस्ताप आणि वेळेचा अपव्यय टाळू शकतो. प्रत्येक मूत्युपत्रात, आधीचे मृत्युपत्र आहे का आणि असल्यास ते रद्द समजावे, असा उल्लेख अनिवार्य ठरतो नाहीतर गोंधळाची स्थिती निर्माण होऊ शकते. शिवाय ह्या इच्छापत्रावर तुमच्या फॅमिली डॉक्टरची सही असेल तर उत्तमच. माझ्या माहितीप्रमाणे, रजिस्टार ऑफीसमध्ये जाण्याची गरज नाही. नोटरी करणे पुरेसे ठरते पण इच्छापत्रातील वाक्यरचना ही वकिलाकडून तपासून घ्यायलाच हवी. अधिक माहिती हवी असेल तर मुंबईमधील काही ओळखी मी देऊ शकेन. महत्त्वाचा मुद्दा असा की जर कायदेशीर गोष्टी करायच्या असतील तर कायदा तज्ञाच्या मदतिने पूर्ण कायदेशीर रीत्या कराव्यात, इकडच्या तिकडच्यांची मते ऐकल्याने वैचारिक गोंधळ, मनस्ताप वाढतो आणि हशील तर काहीच होत नाही.

उपास, रेवती धन्यवाद. जरुर लागल्यास मी पत्ते घेईन तुमच्याकडून. मदतीची तयारी दाखवल्याबद्दल मनापासून आभार.

माझ्या अम्मीने तिच्या मृत्यूच्या आधी मृत्यूपत्र हे रजिस्टर केले होते अन त्या सोबत तिने डॉक्टरांचे सर्टिफिकेट ही जोडलेले होते. अब्बूंनी त्यांच्या मृत्यूच्या आधी असे काहीही न केल्यामुळे अम्मीला फार हालअपेष्टा सहन कराव्या लागल्या होत्या. मृत्यूपत्राची एक प्रत अम्मीने वकिलांकडे कायमची देऊन ठेवली आहे. कारण तिला भिती होती मी तिच्यानंतर काहीतरी भावनेच्या भरात मुर्खपणा करुन पायावर दगड आपटून घेईन. मला त्याचे महत्व आत्ता कुठेशी लक्षात येत आहे. It is a Huge Surprise for me. यशो, योग्य वकीलाकडेच जा.

सुहास, वाहीदा -दोघांचे आभार. पुन्हा एकदा, इथे व व्यनिमधून माहिती देणार्‍या सगळ्यांचे मनापासून धन्यवाद. खूप मदत केलीत लोकहो.

आपण क्रुपया खालील पुस्तक वाचावे.भरपूर माहिती उदाहरणासह आहे. पुस्तकाचे नाव्-कसे करावे व्यवस्थापत्र/इच्छापत्र/मॄत्युपत्र लेखक -अड्व्होकेट वि.पु.शि॑त्रे प्रकाशक -राजह॑स कि॑मत -रु.११०/- बहुता॑श माहिती मिळेल.

यशोधरा, १. मृत्यूपत्र रजिस्टर करावेच लागते का? मृत्यूपत्र रजिस्टर करावे लागत नाही. As per Section 18 (e) of the Registration Act, मृत्यूपत्र रजिस्टर करणे optional आहे. Registration does not give any special sanctity or authenticity to the will though registration of the will by the testator himself/herself may prima facie show the genuineness of the will. (C. Silva Bai v. J. Noronha Bai; Ryali Kameswara Rao V. Bendapudi Surya Prakash Rao.) २. मृत्यूपत्र रजिस्टर न केल्यास, ते व्हॅलिड धरले जात नाही का? धरले जाते. उत्तर एक पहा. ३. मृत्यूपत्र हे लीगल डॉक्यूमेंट असल्याने ते स्टॅम्प पेपर वर करुन नोटराईज वगैरे करावे लागते का? की साध्या पेपरवर केले तरी चालते? स्टॅम्प करण्याची अजिबात गरज नाही. मृत्यूपत्र काही आवश्यक बाबी: (१) मृत्यूपत्र कोणीही सज्ञान माणूस करू शकतो. मृत्यूपत्र करणार्याला त्यात उल्लेख केलेल्या सर्व प्रॉपर्टीची वहिवाट करण्याचा अधिकार असावा. (२) मृत्यूपत्रावर सही असावी. (३) सही ही किमान २ माणसांनी अटेस्ट केली असावी. (४) मृत्यूपत्र लिखित असावे (हिंदू असाल तर).

याशोधराजी! मी तुमचा हा धागा आताच वाचला म्हणून हि प्रतिक्रिया इतक्या उशिरा देत आहे. मी स्वत:हा माझ्या अनुदिनीवर या विषयी लिहिले आहे तेव्हा इथे टीचकी मारा . तुम्हास हवी ती माहिती मिळेल. शियाय मृत्युपत्राचा नमुना पण दिला आहे. धन्यवाद

मृयुत्य्पत्रासोबतच, सदर व्यक्ती मेंटली साउंड आहे, असे डॉक्टरी सर्टिफिकेटही लागते. शक्यतो आपण ज्या कागदांवर मृत्युपत्र करणार त्यातल्याच कुठल्या तरी एका कागदावर मेडिकल सर्टिफिकेटही घेऊन ठेवावे.

मृत्युपत्र रजिस्टर का करावे त्याबद्दल: समजा एकादा वृद्ध एकाद्या बंगल्यात एकटा रहातो आहे, त्याची मुले परदेशात वा लांब आहेत. त्या वृद्धाने मृत्यूपत्र करून कुठेतरी ठेवलेले आहे. त्या वृद्धाचा अचानक मृत्यु झाला वा कुणी गुंडांनी प्रॉपर्टीसाठी खून केला, आणि बनावट मृत्युपत्र त्या गुंडाने स्वतःच्या नावे करून घरावर कबजा केला तर त्या वृद्धाच्या मुलांना घराचा ताबा मिळवणे जवळ जवळ अशक्य आहे. परंतु मृत्युपत्र रजिस्टर्ड असेल तर त्यातल्या त्यात सोपे पडू शकते. हे मला एका वकिलानेच सांगितले. बाकी जाणकारांनी आणखी प्रकाश टाकावा.

मृत्यूपत्र का, कधी व केव्हा करावे? http://tarunbharat.net/archives/30883