'पझल' – मध्यमवयीन स्त्रीचा ‘स्व’शोध

ह्यालाच तर म्हणाय्चा भंपक पणा चाय्ला त्या बाइने कोणाचाही विश्वास घात केलेला नसताना हे म्हणे विवाहबाह्य संबंध ठेवण्यासारखं असतं. लेको कोणते पूरूश?त्यांच्याबाबत बाहेर घडणारी प्रत्येक गोष्ट घरात सांगतात ? मग स्त्री काही नीमित्ताने बाहेर पडली आणी काही गोश्टी सिक्रेट ठेवल्या की लगेच ते पुरुषाशी विवाहबाह्य संबंध ठेवण्यासारखं कस ठरत ? महामूर्ख वीचार.

एका अत्यंत शांत, ठाय लयीत चित्रपट उलगडत जातो आणि संपतोही.

ते पोस्टर बघूनच कळतय... अवांतर: जंतू भावा तूप्ला नावा बघोन एह्या पीक्चार चा पोस्टार तूप्ल्या प्रोफाइल इमेज म्हून लय शोभाल म्हून बोलू राय्लोय, तेव्हडे मनावर घ्याच.

मस्तच ओळख आणि धन्यवाद, जंतु.

इतक्या छान चित्रपटाची ओळख करून दिल्याबद्दल धन्यवाद

मस्त ओळख.

चित्रपटाची ओळख आवडली.

भर आहे तो स्वतःच्या आनंदाची एखादी गोष्ट करण्यातलं साधंसुधं समाधान एका मध्यमवयीन स्त्रीपुढे एक वेगळं स्वातंत्र्य आणि सौंदर्य कसं घेऊन येतं, यावर.

अमृता प्रीतम ह्यांनी उल्लेखलेला 'चौथा कमरा' आठवला. (''भारतीय स्त्रीला चौथा कमरा कधीच मिळत नाही. पहिला कमरा पुरुष मंडळींच्या बैठकीचा, दुसरा रसोई पकवण्याचा आणि तिसरा नवर्‍याची शेज सजवण्याचा. आपल्या देशातल्या स्त्रीला स्वत:चा हक्काचा एखादा लहानसा कोपरा असतोच कुठे?")

खलील जिब्रान विवाह या विषयासंदर्भात म्हणतो - But let there be spaces in your togetherness, And let the winds of the heavens dance between you.

आयुष्याचे तुकडे चाकोरीत, ठोकून ठोकून बसवलेले असतात. न जुळणाऱ्या पझल सारखे. मग आहे मनोहर तरी गमते उदास असं वाटत राहातं. कुठे चुकतंय कळत नाही. कधीतरी अचानक हे कोडं नव्याने सोडवण्याची संधी मिळते. एक मोकळा कोपरा, पुन्हा ते तुकडे योग्य पद्धतीने जुळवता यावेत यासाठीची मानसिक शांतता, आणि आपल्या पद्धतीने ते तुकडे जोडायला प्रोत्साहन देणारा सवंगडी. मग प्रेमात पडल्यासारखं वाटणार नाही तर काय? रुटिनी आयुष्य समाजात इतकं प्रस्थापित झालं आहे की आपली पद्धत वापरून जीवनाचं कोडं सोडवण्याचा प्रयत्न करणं हे जणू काही विवाहबाह्य संबंध राखण्याप्रमाणे टॅबू (व त्यामुळेच कदाचित अपराधी आनंद देणारं) वाटावं? महोत्सवात तुमच्याप्रमाणे चित्रपट बघायला आवडला असता. नुसतंच इनो घेतो झालं.

वेगळ्या भाषेतील चित्रपट ओळख करून देण्याच्या मालिकेत मनापासून स्वागत! चित्रपटाची तुम्ही अतिशय उत्तम ओळख करून दिलीत.

ही काही पांढरी-काळी गोष्ट नाही. इथं नवरा दुष्ट नाही. त्याचं बायकोवर आणि तिचंही त्याच्यावर प्रेम आहे. एका पुरुषप्रधान व्यवस्थेत आपल्या बायकोची गरज मात्र त्याला उमजत नाही.

आयुष्य कप्प्या-कप्प्या जगण्यापेक्षा एजूजिनसी निरनिराळे अनुभव घेत यांची सरमिसळ करत जगले तर जास्त मजेदार वाटते. स्पॅनिश चित्रपट बरेचदा कुटुंबा भोवती आणि स्त्रीची ओळख याभोवती फिरत राहतो. वर राजेश यांने नेमक्या शब्दात मांडलेले ,

कुठे चुकतंय कळत नाही. कधीतरी अचानक हे कोडं नव्याने सोडवण्याची संधी मिळते. एक मोकळा कोपरा, पुन्हा ते तुकडे योग्य पद्धतीने जुळवता यावेत यासाठीची मानसिक शांतता, आणि आपल्या पद्धतीने ते तुकडे जोडायला प्रोत्साहन देणारा सवंगडी. मग प्रेमात पडल्यासारखं वाटणार नाही तर काय?

हे वाक्यही आवडले. चित्रपट नक्की पाहण्याचा प्रयत्न करेन.

चित्रपटाचं कथानक आवडलं आणि जंतूंनी लिहीलेली ओळखही आवडली. चित्रपट बघायला न मिळाल्यास गुर्जींप्रमाणेच घरी बसून इनो घेते.

कथानक फारसे नवे वाटले नाही. शैल वुइ डान्स - हा पन चित्रपट अश्याच "मोनोटोनस ,डेस्परेट" आयुष्यावर बेतलेला आहे. त्यात बायकोने नवर्या मागे सोडलेल्या दिटेक्टिवचा सहकारी म्हणतो - What would cause a man after 20 years to do something completely out of character out of the blue? - Did I get that right? - Yeah, "The mass of men lead lives of quiet desperation," Maybe the desperation can't be quiet anymore, इथे पुरुषाच्या जागी स्त्री आहे इतकेच. :)

अर्जेंटिनासारख्या देशात घडणारी ही कहाणी अगदी आपल्याच देशात आपल्या परिसरात घडत असेल असं वाटतं. अखेर आपल्या मनात घर करून राहते ती साधीसुधी पण मनस्वी, अखेरच्या चौकटीत निळ्याशार आकाशापुढे आता मोकळी झालेली मारिआ. पहायलाच हवा हा चित्रपट. चिंजंचे लिखाण नेहमीप्रमाणेच सुंदर. छानश्या चित्रपटाची ओळख करुन दिल्याबध्द्ल चिंजंचे आभार.

चिंजंनी सिनेमा आपल्या समोर जो उलगडला आहे ती बातच काही और! सिनेमा बघताना त्यातल्या ज्या जागा चिंजंना कळतात व ते ज्याप्रकारे आपल्या समोर उलगडून दाखवतात ही एक अजब अनुभूती आहे. अतिशय सुंदर ओळख, चित्रपट नक्की पाहीन.

छान परीक्षण. सहज यांच्या प्रतिसादाशी सहमत आहे. जो पर्यंत समाजरीती, विवाहसंस्था आणि एकूणच जगण्याचे साचेबद्ध नियम यांचं अवडंबर माजतच राहील तोपर्यंत असे चित्रपट निघतच राहणार. चित्रपटाच्या नायिकेला मिळालेला आनंद नशीबात नसलेले कितीतरी लोक या व्यवस्थेत गुदमरून मरत असतील.

भर आहे तो स्वतःच्या आनंदाची एखादी गोष्ट करण्यातलं साधंसुधं समाधान एका मध्यमवयीन स्त्रीपुढे एक वेगळं स्वातंत्र्य आणि सौंदर्य कसं घेऊन येतं, यावर. ह्म्म...

"पझल" चा विषय जसा हळुवार आहे तितक्याच संयतपणाने श्री.चिंजं यानी मूळ कथानकाचा शेवट न सांगता परीक्षण दिले आहे ते इथे सर्वानाच भावले आहे हे प्रतिसादावरून स्पष्टच आहे. कथेतील त्या विवाहित स्त्रीला भेटवस्तू म्हणून मिळालेलं तिचं पहिलं पझल म्हणजे इजिप्तची राणी 'नेफरटिटी'चं चित्र असते हे वर आले आहे. इथे दिग्दर्शकाची [जी एक स्त्रीच आहे] कल्पनाशक्ती वाखाणण्यासारखी आहे, कारण पझलमधे 'नेफरटिटी' चित्राचा वापर हे एक "सिम्बॉल" आहे. चेससमान असलेला एक बोर्ड गेम जो विविध चित्रांच्या कोड्यांनी सजलेला असतो आणि इ.स.पूर्व काळात इजिप्तच्या सम्राट सम्राज्ञींचा हा एक मनोरंजनासाठी [तसेच बुद्धिमत्ता कौशल्याचाही] आवडीचा तसेच रोचक गेम होता. जरी दोन खेळाडूंमधील हा कोड्याचा खेळ असला तरी पहिल्याने आपण कुणीतरी 'अज्ञाता' समवेत सुखाच्या सफरीला चाललो आहे असे समजून त्यातील चित्रांची अदलाबदल करत जायचे असते, जेणेकरून एक क्षण असा येईल की त्या 'अज्ञात' व्यक्तीकडूनच 'मला' खर्‍या अर्थाने 'पवित्र असे सुख' मिळेल आणि माझ्या मनाचे 'चित्र' पूर्ण होईल. "पझल गेम" हे एक सुखाचे "प्रतीक" आहे, जे पुरूष आणि स्त्री या दोन्ही खेळाडूनी अदृश्यरित्या अनुभवाचे असे या खेळात मानले जाते. ज्याचे चित्र प्रथम पूर्ण होते तो किंवा ती विजयी मानली जाते. पण याचा अर्थ दुसरा पराभूत झाला असे नसतो, कारण त्याने किंवा तिने पुरविलेल्या चित्राच्या हालचालीवरच अ किंवा ब आपले चित्र पूर्ण करील....मला वाटते 'पझल' चित्रपटातही पती किंवा पत्नी यातील एक शेवटी 'पराभूत' दाखविले नसणार. "नेफरटिटी" ही राणी दैवी सौंदर्याचे लक्षण मानले जाते. तिच्यासारखे सौंदर्यच काय पण आपल्याला बुद्धिमत्ताही असावी असे तिचे महत्व मानणार्‍या त्या काळातील स्त्रीयांना वाटत असे. "पझल" चित्रपटातील नायिका 'आपण अधिक सुंदर दिसायला हवे...' असे ज्यावेळी म्हणते तेव्हा तिच्या मनी हीच 'नेफरटिटी' असणार....कोड्याचे नावही त्यासाठीच. इन्द्रा

एका सुंदर चित्रपटाची तितकीच सुंदर ओळख. मलाही हे परिक्षण वाचताना 'शॅल वी डान्स' आठवला. चंजं, अजून काही अनोळखी आणि सुंदर चित्रपट-परिचयाची वाट पाहात आहे..

अरेच्या, हे तर चित्रपट परिक्षण आहे... नावावरुन वाटले की ;)

प्रतिसादांबद्दल सर्वांना धन्यवाद.

चिंजंना प्रश्न - चित्रपटाच्या शेवटी ती स्त्री वेगळी व सुंदर दिसायला लागते असं तुम्ही म्हटलं आहे. त्यात त्या चित्रातल्या नेफरटिटीसारखी काहीशी दिसते का? तसं दाखवलं असेल तर दिग्दर्शनाला अधिक खोलवर दाद दिली पाहिजे.

चित्रपटात नवरा बायकोला असं म्हणतो. त्यानं बायको सुखावते. ती नेफरटिटीसारखी दिसते का? त्या अभिनेत्रीचं हे छायाचित्र पाहा: मला वाटतं की हे नेफरटिटीसारखं असणं इतकं शब्दशः अभिप्रेत नाही. सुरुवातीची काहीशी गोंधळलेली, साधीसुधी मध्यमवयीन स्त्री चित्रपटात हळूहळू कुठेतरी एक प्रगल्भ, हुशार, तेजस्वी, आत्मविश्वासपूर्ण आणि ऐटदार नायिका बनते, हे मारिआ ओनेट्टो या अभिनेत्रीचं कौशल्य आहे. नेफरटिटी हे या गुणांचं प्रतीक म्हणता येईल.

सुरेख ओळख! इन्द्रराज यांचा प्रतिसाद वाचनीय!

सर्वश्री राजेश घासकडवी, मस्त कलंदर, मेघना आणि स्वाती यानी 'नेफरटिटी सिम्बॉल' प्रतिसाद आवडल्याचे कळविल्याबद्दल त्याना धन्यवाद. चिंजंनी आताच्या ताज्या प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे कोणत्याही फ्रेममध्ये अशी प्रतीके शब्दशः घेतले जात नाहीत. इथे नेफरटिटी स्त्रीची अशी एक प्रतिमा वापरली आहे दिग्दर्शिकेने की जी प्रत्येक स्त्रीच्या (विशेषतः मध्यमवयीन...) मनी वसलेली असते.... मला नक्की इथे काय म्हणायला हवे हे नीटपणे शब्दबद्ध करता येणार नाही, पण सर्वसाधारणपणे चाळीशीनंतर विवाहित स्त्रीला आपण सुंदर, हुशार, तेजस्वी, आत्मविश्वासपूर्ण असलो तरी 'दिसलो' पाहिजे असे वाटत असावे. "पझल" च्या कथेतील नेफरटिटीच्या चित्राचा वापर याच संकेतासाठी आहे (असावा). काल रात्री हाच विषय आम्ही मित्रांमध्ये चर्चेला घेतला होता (पझल + त्या अनुषंगाने इथे झालेली चर्चा), त्यावेळी एकाने (जो इथला सदस्य नाही) सांगितले की 'स्त्री' च्या अशा मानसिकतेवर हिंदीमध्येदेखील काही चित्रपट आहेत, त्यातील शर्मिला टागोरचा 'गृहप्रवेश'. म्हणजे पती एका तरूण सेक्रेटरीमध्ये गुंततो व नायिकेला 'आपल्यातील तारुण्य कमी झाले म्हणून तो बाहेर जात आहे..." अशी काहीशी भावना वाटत राहते. मी हा चित्रपट पाहिलेला नाही, पण इथल्यापैकी कुणी पाहिला असेल तर 'पझल' अनुषंगाने माहिती दिल्यास हाही चित्रपट मिळविता येईल. इन्द्रा

चित्रपटाची छान ओळख करून दिली.