भारतातील मंदिरे -२

मस्त माहिती शरदभौ. चौथ चित्रं पाहुन शाळेतल्या 'चित्रकलेचा इतिहास' या पुस्तकातल कोणार्कचं सुर्यमंदिर आठवलं

फारच छान लेखमाला चाल्लीय.. अतिशय काटेकोर विवेचन देत आहात..वाचण्यास उत्सुकता वाटत आहे... मला शंका आहे.. :१] देवी आणि देव यांचे मंदिरात काही वेगळेपण असते का? २]पुर्वी मंदिर बांधताना दिशेला महत्व दिले गेले होते का? ३]मंदिराचा काही विशिष्ट आकार ठर्लेला असतो का किंवा प्रमाण? उदा.गाभार्याच्या चौरसाचे मोजमाप अथवा रेशिओ/प्रपोर्शन... धन्यवाद.. पुलेशु..

वा! सुरेख. चित्रे अतिशय आवडली. सुरेख कलाकृती आहेत, त्या साकारणार्‍या कलाकारांना सलाम! लेखमालेमुळे खूप उत्तम माहिती मिळते आहे. धन्यवाद.

>निरनिराळ्या कालखंडातील पीठाची छायाचित्रे देत आहे. वरील फोटोतील मंदीरे कोणत्या काळातील आहेत? तसेच ही मंदीरे बनवायला किती कालावधी लागायचा याचा काही उल्लेख कोणत्या ग्रंथात, शीलालेखात आहे काय? जशी शास्त्रीय संगीताची "घराणी" असतात तशी भारतात मंदीरे बनवणारी घराणी, विशिष्ट शहरे, कारागीर प्रसिद्ध होते काय? त्याविषयी माहीती वाचायला आवडेल. आजच्या काळात बनलेली काही भव्य मंदीरांविषयी काही?

वाचत आहे...

मंदिराची घराणे नाहीत तर त्यांच्या शैली आहेत.. मुघल शैली,हेमाडपंथी,राजपुत..ई.(चु,भु,दे,घे.) शरद काका प्रकाश टाकतीलच.. पुन्हा त्याच्या जोत्यांच्या आकारानुसार सप्तरथ्,पंचरथ असे प्रकार आहेत..

दक्षिणेकडील मंदिरांमध्ये,त्यांची प्रवेशद्वारे ज्यांना गोपूर म्हणतात,मूळ मंदिरापेक्षा मोठं का असतं ? विविध देवांच्या मंदिरांच्या स्थापत्यात फरक असतो का व असल्यास तो का असतो.उदा.खंडोबाची महारष्ट्रातील बहुतेक मंदिरे एकाच स्थापत्यकलेचा नमुना दर्शवतात.

श्री. लालसा ; दिशेला महत्व दिलेले दिसत नाही. आकार प्रांतानुसार (उदा. केरळ) व शैलीनुसार (उदा. होयसाळ) बदलू शकतो. हे शैली या लेखात थोडे विस्ताराने येईलच. आपण म्हणता त्याप्रमाणे प्रमाण ठरालेले नाही. श्री.सहज : फोटो बघितल्यावर ढोबळ फरक लक्षात यावा. आता सविस्तर माहिती देणे अवघड नसले तरी लेखाच्या लांबीवर त्याचा परिणाम होईल. जालावर आपणास ही सर्व माहिती सहज उपलब्ध आहे.(pun unintented)द्वार साधे आहे की सुशोभित आहे यावरून सुरवातीचे-नंतरचे हे लक्षात येते. या पुढील फोटोंबरोबर कोठले देऊळ ते देतो म्हणजे शोध सोपा होईल. श्री. स्वतंत्र : गोपूर म्हणजे जमिनीवर उतरलेले शिखरच. ते जमिनीवरच बांधावयाचे असल्याने (भिंतींवर नाही) काम सोपे होते व स्थपतीला वाव जास्त मिळतो. गोपूराकडे द्वार म्हणूनही पहाता येतेच. पीठांचे फोतो देतांना चूक झाली. आज आणखी एक फोटो बघा. तेलीका मंदिर, मध्य प्रदेश. शरद