"संभवामि युगे युगे" असे वचन देऊन गेलेले भगवान श्रीकृष्ण अण्णांच्या रूपात आले आहेत!

काका पयले हा लेख इथून हलवा हि विनंती.(मला अगोदर तुमची कविता वाटली ) दुसरे म्हणजे तुमच्या शब्द शब्दाशी सहमत आहे पण "शिवाजी जन्मावा तो दुसर्याच्या घरी माझ्या घरी नको ". अश्या परिस्थितीत वेगळे काही घडेल हि आशाच फोल ठरते. आणि आपण सध्या मेणबत्त्यांचा वापर/व्यापार वाढवलाय.

लेखातील भावनेशी संपूर्णपणे सहमत. पण जितके वाटते तितका देश पेटलेला नाही हीच खेदाची बाब आहे आणि त्याला बर्याच अंशी आमच्यासारखे नोकरदार लोक जबाबदार आहेत. विरोधकांचा सुद्धा तोंडदेखला पाठिंबा आहे कारण ज्या बिलासाठी हे आंदोलन चालू आहे ते त्यांना स्वतःलाही त्रासदायकच ठरणारे आहे. काल बाळ ठाकरेनी तर सरळ सरळ अण्णा हजारेंच्या विरोधी भूमिका घेतली. सगळेच एकाच माळेचे मणी. मग ती इटालियन बारबाला असूदे नाहीतर गल्लीत भाषणे ठोकणारा गुंड. -- बाकी हे आंदोलन समजा यशस्वी झालेच तरी बिल पास होणार नाही याची खात्री वाटते. तरीदेखील हातावर हात ठेवून बसण्यापेक्षा प्रयत्न करण्याला महत्व देणारे आंदोलनकर्ते वंदनीय वाटतात.

पण टीव्हीवर जे दाखवत आहेत ते खूपच प्रोत्साहक वाटले. आज सुटीचा दिवस नसूनही खूप लोक रस्त्यावर आलेले दिसले. कदाचित प्रत्येक दिवशी गर्दी वाढत जाईल. तेहरीर चौकात असेच झाले. सुरुवात अशीच संथ झाली पण कांहीं दिवसानी ती अचानक पेटली व मग होस्नी मुबारक यांचा बळी घेऊनच शमली. आंदोलन यशस्वी होत आहे असे दिसले कीं लोक आपोआप मागे येतात. म्हणूनच म्हणतात कीं Nothing succeeds like success.

फक्त उठ्सूठ "तेहरीर चौकात असेच झाले." , "तेहरीर चौकात तसे झाले." असं कृपया उदाहरण इतक्यातच देऊ नका, कारण जे तेहरीर चौकात झाले नाही तेसूध्दा इथे नक्कि घडू शकते.

लेखाचे शीर्षक वाचल्यावर सायकोफन्सी काँग्रेसमध्येच असते हा समज गळून पडला.

छोटेखानी परंतु सुंदर लेख..! तात्या.

भारतीय भ्रष्टाचारविरोधी लढ्याला आमच्या दुरुनच शुभेच्छा! (आमच्या पूर्वजांनी केलेली चूक आम्ही करणार नाही.)

पंतप्रधान म्हणतात, "India is an emerging economy. We are now emerging as one of the important players on the world stage. There are many forces that would not like to see India realize its true place in the Comity of Nations. We must not play into their hands. We must not create an environment in which our economic progress is hijacked by internal dissension. We must keep our mind focused on the need to push ahead with economic progress for the upliftment of the 'aam aadmi'." हे त्यांनी अण्णांच्या आंदोलनासंदर्भात संसदेत केलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे. आंदोलनाचा हा परिपाक माहितीच नव्हता बॉ. काय म्हणणं आहे मंडळी?

जितका प्रचंड भ्रष्टाचार तितकी उदंड प्रगती असे समीकरण त्यांच्या मनात रुजलेले असल्याने अण्णा प्रगतीच्या मधे येत आहेत असा त्यांचा पक्का ग्रह झाला असावा. चर्चा भरकटवायचा प्रयत्नही वाटला. पण आज श्रीमती वृंदा करात झाशीच्या राणीसारख्या बोलल्या! सरकारचे अगदी वस्त्रहरणच केले त्यांनी. एकदम दिल़ खुष आणि पैसे वसूल!!

अगदी अगदी

काळेकाका एकदा इंडिया अगेन्स्ट करप्श्न च्या साईटवर जाऊन जन लोक पालचा ड्राफ्ट वाचाल का ??? दिसते तस आलबेल नाहीये सगळ... आणि हे म्हणजे " अण्णा" करत नाचणार्‍या टीव्हीवरील शाळेतल्या मुलांप्रमाणे झाल. कुणालाच माहिती नाही अण्णा कसली आंधी(हुकुमशाही) आणणार आहेत...............

आज माझा हा लेख’’ई-सकाळ’वर प्रसिद्ध झाला आहे. दुवा आहे: http://www.esakal.com/esakal/20110817/5266424372071605546.htm कांहीं बदल केले आहेत. वाचकांचे प्रतिसादही वाचनीय आहेत. रुची असेल तर जरूर वाचा. काळे

वाचकांच्या प्रतिसादांची संख्या आणि त्यातील मजकूर पहाता याच विषयावरच्या 'ई-सकाळ'वरील लेखाने वाचकांच्या मनाला स्पर्श केला आहे असे वाटते! (कांहीं बदल केले आहेत.) http://72.78.249.107/esakal/20110817/5493565819294415798.htm

काळेकाका, मी भ्रष्टाचाराला तुमच्याइतकाच विरोध करतो आणि शांततामय पध्दतीने आंदोलन करणाऱ्या अण्णांना काही मिनिटात तुरूंगात धाडणाऱ्या सरकारच्या कृतीचाही मी निषेधच करतो. तरीही तुमच्या या लेखातील मतांशी तरी मी सहमत नाही. कोणत्याही माणसाला (आपल्या मते) तो चांगला असेल तर देव (किंवा देवाचा अवतार) करायलाच पाहिजे का? कारण कोणत्याही माणसाला तो एक माणूस या भूमिकेतून न बघता देव (किंवा दैत्य) या भूमिकेतून बघितले तर त्या माणसाच्या कृत्यांचे, विचारांचे वस्तूनिष्ठ मूल्यमापन करून आपली मते बनविणे कठीण होते. १९७१ मध्ये बांगलादेश युध्द जिंकल्यानंतर इंदिरा गांधींनाही असेच दुर्गादेवीचा अवतार म्हटले गेले. पुढे चारच वर्षांनी त्याच लोकांनी इंदिरा गांधींनाच पूतना मावशी किंवा त्राटिका म्हणायलाही कमी केले नसेल! १९७१ च्या विजयाच्या पार्श्वभूमीवर इंदिरा गांधींनी त्यापूर्वी केलेल्या अयोग्य कृतींकडे दुर्लक्ष झाले. १९७५ मधील आणीबाणीचे समर्थन करायचा प्रश्नच नाही पण आणीबाणी या प्रकरणात इंदिरा गांधींची बाजू तेवढी काळीकुट्ट आणि जेपी धुतल्या तांदळासारखे असे होते का?पण १९७५ मध्ये इंदिरा गांधींचे demonization झाल्यानंतर अशा गोष्टींचा विचार क्वचितच कोणी केला असेल. हे योग्य आहे का? आजही अण्णा हजाऱ्यांच्या आंदोलनातून निर्माण झालेले काही प्रश्न महत्वाचे आहेत. माझ्या मते त्यातील सर्वात महत्वाचा प्रश्न म्हणजे "म्हातारी मेल्याचे दु:ख नाही पण काळ सोकावतो त्याचे काय".सध्याच्या प्रकारातून एक गोष्ट दिसते-- जर एखाद्या प्रश्नावरून कावलेले लोक आणि समाजात (सुरवातीपासूनची) थोडीशी तरी लोकप्रियता असेल आणि उपोषण केले तर सरकार नमते आणि आपली मागणी मान्य होते. भ्रष्टाचाराला विरोध हा सध्याच्या अब्जावधींच्या घोटाळ्यांच्या दिवसात तुम्हा-आम्हांसारख्या सर्वांच्या तारा छेडणारा विषय झाला. तो एका चांगल्या उद्देशाने अण्णांनी उचलून धरला आणि आंदोलन केले आणि सध्याची परिस्थिती बघता सरकारला झुकावे लागेल असे दिसत आहे.यातून भ्रष्टाचार कमी झाला तर अती-उत्तम पण यातून एक Pandora's box कशावरून उघडला जाणार नाही? सरकार असे झुकते हे लक्षात आल्यावर अण्णांचाच कित्ता इतरांनी गिरवला तर?माझा मुद्दा स्पष्ट करायला दोन उदाहरणे देतो: १. तामिळनाडूत अनेकांचा एल.टी.टी.इ ला पाठिंबा होता/ आहे हे जगजाहीर आहे. समजा रजनीकांत किंवा तत्सम कोणी सरकारने एल.टी.टी.इ च्या उरलेल्या घटकांना पाठिंबा द्यावा असे म्हणत उपोषण सुरू केले तर अण्णांच्या समर्थनार्थ पूर्ण देशात जितके लोक रस्त्यावर उतरले आहेत त्यापेक्षा जास्त लोक तामिळनाडूत रस्त्यावर उतरतील असे म्हटले तर त्यात फार अतिशयोक्ती आहे असे वाटत नाही. (एम.जी. रामचंद्रन यांचे नैसर्गिक कारणांनी निधन झाल्यानंतरही तामिळनाडूत अनेक दिवस हिंसाचार चालू होता, अनेकांनी आत्मदहने केली. हे प्रकार करण्याइतके कट्टर लोक त्या राज्यात आहेत). इथे सगळ्यांचा पाठिंबा मिळणारा भ्रष्टाचार हा विषय आहे तर या काल्पनिक उदाहरणात श्रीलंकेतील तामिळ बांधवांवर होत असलेल्या अन्यायाचा मुद्दा! या परिस्थितीत सरकार झुकून एल.टी.टी.इ ला विरोध करायची २५ वर्षे जुनी भूमिका सोडणार का? २. काश्मीरात हुरियतच्या नेत्यांना पाठिंबा आहे ही पण गोष्ट लपून राहिलेली नाही.एखादा गिलानी उपोषणाला बसला आणि काहीबाही मागण्या केल्या तर सरकार त्यापुढे झुकणार का? म्हणूनच म्हातारी मेल्यापेक्षा काळ सोकावतो याची भिती जास्त वाटते. अण्णांच्या आंदोलनाविषयी आणखी एक प्रश्न: तीन दिवसांपूर्वी टीव्हीवर एका चर्चेत प्रशांत भूषण यांनी असे वक्तव्य केले की त्यांच्या आंदोलनाला कोणाचा विरोध आहे? ज्यांना भ्रष्ट व्यवस्थेचा फायदा होत आहे त्यांचा! म्हणजे एका फटक्यात मी पण "भ्रष्ट व्यवस्थेचा फायदा होत असलेल्यांपैकी" झालो! हे म्हणजे बुशबाबाच्या "एक तर तुम्ही आमच्या बाजूने आहात किंवा विरोधात आहात" या वक्तव्याप्रमाणेच झाले. हे कितपत योग्य आहे? तिसरा प्रश्न म्हणजे कालचे किरण बेदींचे "Anna is India and India is Anna" हे वक्तव्य! (http://www.thehindu.com/opinion/editorial/article2373667.ece) ३५-३६ वर्षांपूर्वी तत्कालीन Congress अध्यक्ष देवकांत बरूआ यांनी "Indira is India and India is Indira" हे वक्तव्य केले होते. त्याबद्दल बरूआंवर सर्वांनी टिका केली होती आणि आजही केली जाते. पण अशी टिका करणारे लोक या व्यक्तीपूजेविषयी काही का बोलत नाहीत्?स्वतः अण्णांनी यावर काही वक्तव्य केल्याचे वाचनात आलेले नाही. म्हणजे Congress मधली गांधी घराण्याची व्यक्तिपूजा घालवून अशी नवीन व्यक्तिपूजा आणली जाणार का? अण्णांच्या आंदोलनाविषयी असे काही प्रश्न आहेत. त्यांच्या कार्याविषयी आणि उद्देशांविषयी पूर्ण आदर बाळगत मी म्हणतो की या प्रश्नांचे काय? पण एकदा त्यांना देवत्व बहाल केले की मग प्रत्यक्ष भगवंताच्या अवताराला कोण प्रश्न विचारणार? आणि त्याहूनही मूलभूत प्रश्नः आम्हा भारतीयांना असा कोणीतरी तारणहार येईल/ देवच अवतार घेऊन येईल आणि आपले आयुष्य सुधरवेल याची वाट का बघावी लागते? मी तर म्हणतो की लोकांनी इतकी वर्षे मते देताना योग्य त्या उमेदवारांना निवडून दिले असते तर आज ही चर्चा करायची वेळच आली नसती. बरं झाले ते झाले यापुढेही लोकांनी (म्हणजे आपणच) ठरविले तर चांगला बदल नक्कीच घडविता येईल. १२० कोटींच्या भारतात लोकसभेत ५५०, राज्यसभेत २५० आणि विविध राज्यांच्या विधानसभेत मिळून २५०० असे ३३०० कर्तबगार आणि सज्जन लोकप्रतिनिधी मिळणार नाहीत का? आपल्या सगळ्यांच्या मतांमध्ये इतकी ताकद आहे. पण ते लक्षात न घेता आपण आपले प्रश्न सोडवायला तयार नसू आणि इतर कोणीतरी (देवाचा अवतार) येऊन आपले प्रश्न सोडवेल अशी अपेक्षा का? (अवांतरः देशातील दहशतवादाचा प्रश्न आपण सोडविणार नाही पण अमेरिकेने काहीतरी आपल्यासाठी करावे ही अपेक्षा ठेवणे हा पण याचाच एक भाग) तेव्हा काळेकाका, तुमच्या अभ्यासू वृत्तीविषयी, मुद्दे मांडायच्या कौशल्याविषयी पूर्ण आदर ठेवत म्हणतो की अण्णा हजारे म्हणजे भगवंताचे अवतार हे तुमचे मत मला मान्य नाही. (चर्चा वैयक्तिक पातळीवर तुम्ही नेणार नाही याची खात्री आहेच म्हणूनच हे सगळे लिहिले) क्लिंटन

जेपी धुतल्या तांदळासारखे असे होते का म्हणजे ते तसे नव्हते असे म्हणायचे आहे का ? म्हातारी मेल्याचे दु:ख नाही पण काळ सोकावतो हीच म्हण वेगळ्या अर्थाने : आंदोलन अयोग्य वाटत असेल तर दडपा , सत्ता तुमच्याच हातात आहे.भ्रष्टाचार चालु आहे तसा चालु द्या. पण काळ सोकावतो आहे . इथे काळ म्हणजे सत्तेचा गैर वापर करणारे सर्व. सरकार असे झुकते हे लक्षात आल्यावर अण्णांचाच कित्ता इतरांनी गिरवला तर इतरही कित्ता गिरवु शकतात, पण त्या मागे अण्णां सारखी तपस्या लागेल. जनता कोण्याही येर्‍या गैर्‍याच्या मागे जाते असे म्हणायचे आहे का ? "Indira is India and India is Indira हे वक्तव्य , राहुलचे जोडे, मंत्र्याने स्वतःच्या हाताने उचलणे ह्या दर्जाचे आहे. चमचेगीरीचाच तो एक प्रकार. Anna is India and India is Anna" हे वाक्य सुध्दा पुर्णपणे बरोबर नाही, पण त्याची वरील घोषणेशी तुलना होउ शकत नाही. बाकी अण्णांना देवत्व बहाल करणे चुकीचे , ह्या मुद्द्याशी सहमत . त्यांच्या माणुसपणातच त्यांचे मोठेपण सामावलेले आहे.

क्लिंटन, तुझा प्रतिसाद माझ्या या लेखाला आलेल्या प्रतिसादांतला सर्वोत्कृष्ठ प्रतिसाद आहे. लेख लिहिल्याचे सार्थक झाले असेच वाटले. धन्यवाद. आज जरा बाहेर जायचे असल्याने, मी उद्या सविस्तरपणे माझे मुद्दे मांडेन. व्यक्तिगत हल्ला मी केल्याचे मला तरी आठवत नाहीं कारण "Attack the message, not the messenger" हे तत्व मी पाळण्याचा शक्यतो प्रयत्न करत असतो. तरी काळजी नसावी.

अण्णांना "तुम-तुम" करणार्‍या मनिष तिवारीना चिरंजीव होऊ दे! NEW DELHI/ LUCKNOW: An RTI response has called Congress spokesman Manish Tiwari's bluff against anti-graft crusader Anna Hazare. The RTI reply from Dakshin ASC records (South) dated August 3 puts the record straight that Anna "never deserted" the Army, and that he was "honourably" discharged from the armed forces on completion of the 12 years of his service. The response following a Delhi-based RTI activist Subhash Chandra Agrawal's plea came a week after Tiwari had made several serious allegations of corruption against Anna. It states that five medals were notified to Anna - Sainya Seva Medal, Nine Years Long Service Medal, Sangram Medal, 25th Independent Anniversary Medal and Paschimi Star - during his tenure with the Army. Tiwari had said, "Annaji keeps saying that the Indian Army is investigating into his records. A few days ago, the Army received an RTI seeking past records of Anna. The Army wrote to Anna to find if he has any objection against it giving those records to the RTI applicant. Anna has not replied to the Army's query to date." He had also challenged Anna's right to lead the fight against graft, citing "corruption" charges against him. The Congress spokesperson had also claimed that Anna had refused to come clean on his Army record. Army's principal information officer (ASC records, South, Bangalore) Lt Col Arun Kumar had dispatched the replies to Agrawal on August 3. The response says Anna had enrolled with the Army on April 14, 1963. He had completed his training at Aurangabad in Maharashtra. He had joined the service as a recruit. "He was attested as a soldier on November 16, 1963. He was holding the rank of sepoy at the time of leaving the service," the letter says. The RTI reply states that no punishment was accorded to Anna Hazare as per service records. अण्णांना "तुम-तुम" करणारा मनिष तिवारीना चिरंजीव होऊ दे!