"माझ्या सर्व विध्यार्थी मित्रांसाठी"

शुद्ध निष्पाप वाचण्याबद्दल कुणाचेच दुमत नाही. अगदी लहानपणापासून ग फॉर गोलपिठा, व फॉर वासूनाका म्हणत पोरे मोठी होऊ नयेत असेच मलाही वाटते. पण तिटकारा येतो तो त्या बोधामृताचा. ते डोक्यात जातं. प्रसिद्ध कथाकार विद्याधर पुंडलीकांनी "आवडलेली माणसे" या त्यांच्या लेखसंग्रहात नेमके यावरच बोट ठेवले आहे. सानेगुरुजींना निष्पाप, उदात्त, सुंदर वैग्रेंची ओढ होती, पण जगातील कुरूपपणा, क्रौर्य, इ. पाहून त्यांनी वाङ्मयीन पलायनवाद स्वीकारला असे ते म्हणतात. श्यामची आई मध्ये mother-fixation (Oedipus complex नव्हे) दिसते असेही ते म्हणतात. फिक्सेशन वगैरे राहूदे, पण त्या कादंबरीत येणारे बोधपर डायलॉग कृत्रिम वाटतात, उदा. "जसा पायाला घाण लागू नये म्हणून जपतोस तसे मनाला घाण लागू नये म्हणून जप",इ. मी स्वतः श्यामची आई ७वीत असताना वाचली होती, टिपिकल वाचकाप्रमाणे रडलोही होतो आणि पुन्हा रडू नये म्हणून नंतर कधी हात लावला नव्हता. पण नंतर बर्‍याच दिवसांनी पुंडलीकांचा हा लेख वाचला आणि त्यांचे निष्कर्ष बर्‍याच अंशी पटले.