सूर्य आणि ग्रहांच्या गुरुत्वाकर्षणाचा प्रभाव कसा असतो आणि त्याचे काय परिणाम होतात याची चर्चा उत्तरार्धात देणार आहे.

सूर्यमालिकेतील पृथ्वासकट सर्वच ग्रहांच्या तसेच आपल्या चंद्राची कक्षा या सगळ्या कक्षा लंबवर्तुळाकार आहेत. जवळ जवळ सारे कृत्रिम उपग्रहसुद्धा पृथ्वीभोवती अशाच कक्षांमध्ये फिरत असतात. गुरुत्वाकर्षणामुळे निर्माण होणारे एकमेकांभोवती फिरणे नेहमी अशाच प्रकारचे असते. याचे शास्त्रीय कारण सविस्तरपणे समजावून सांगण्यासाठी भूमितीतल्या आकृती आणि काही सूत्रे (फॉर्म्यूले), समीकरणे (इक्वेशन्स) वगैरे मांडावी लागतील. कदाचित एक वेगळा लेखच लिहावा लागेल. थोडक्यात सांगायचे झाल्यास कोणतीही वस्तू न्यूटनच्या नियमानुसार विशिष्ट गतीने सरळ रेषेत पुढे जात असते. यामुळे ती जर सरळ रेषेत वर जात नसेल तर आडव्या किंवा तिरक्या अशा एका वेगळ्याच दिशेने पण पृथ्वीपासून दूर जात असते. गुरुत्वाकर्षणाचा जोर (फोर्स) मात्र फक्त पृथ्वीच्या मध्यबिंदूच्या दिशेने तिला ओढत असतो. यामुळे ती वळते आणि पृथ्वीच्या जवळ येते. प्रत्येक क्षणी हे दूर जाणे आणि जवळ येणे अगदी नेमके तितकेच असले तर ती वस्तू पृथ्वीच्या मध्यबिंदूपासून तितक्याच अंतरावर राहील आणि ती वर्तुळाकार कक्षा असेल. पण तसे सहसा नसते. त्यामुळे ती वस्तू काही काळ दूर दूर जाते आणि काही काळ जवळ जवळ येते, त्या वेळी तिची गतीही बदलत असते. असे भ्रमण लंबवर्तुळाकाराच्या आकारात होते. लंबगोलाला दोन मध्यबिंदू असतात. वर्तुळात ते एकवटलेले असतात किंवा त्यांच्यामधले अंतर शून्य असते. यामुळे वर्तुळ हा लंबगोलाचा (की लंबवर्तुळाचा) म्हणजे इलिप्सचा एक विशिष्ट प्रकार आहे असे म्हणता येईल.

माझे काही बाही लिहिणे चाललेलेच असते. मिसळपाववर ते वाचले जाईल असे जेंव्हा मला वाटते, तेंव्हा ते इथे चिकटवून देतो.

अग्निबाणाच्या कप्प्यांमध्ये किती इंधन आणि प्राणवायू ठेवायचा हे ठरवले जाते. त्यावरून एकंदर किती ऊर्जा द्यायची याचे गणित केले जाते. त्याचा जेंव्हा स्फोट होतो त्या क्षणी किती मिलिसेकंद किंवा मायक्रोसेकंदांमध्ये ती ऊर्जा किती प्रमाणात बाहेर पडेल यावर नियंत्रण नसते. हवेचा विरोध हा रॉकेटच्या वेगावर अवलंबून असतो तसेच त्या क्षणी हवेचा दाब, आर्द्रता, ढग, धुळीचे कण, वा-याचे प्रवाह वगैरे कित्येक बाबींवर अवलंबून असतो. त्यावरही कोणाचे नियंत्रण नसते. एका मर्यादेच्या पलीकडे वाईट हवामान असले तर उड्डाणाचा बेत लांबणीवर टाकणे एवढेच करता येते. याच कारणांमुळे अपेक्षित ट्रॅजेक्टरी आणि प्रत्यक्षातला मार्ग यांची तुलना करून त्यानुसार उपाययोजना केली जाते. कोणतेही चांगले यंत्र डिझाइन करतांनाच ते कसे चालणार आहे याचा एक अंदाज केला जातो, ते कसे चालते आहे याचे निरीक्षण करून प्रत्येक महत्वाच्या पॅरामीटरची मोजणी, तुलना आणि त्यात बदल करण्याची क्षमता किंवा सोय त्यात केली जाते. मंगलयान अपेक्षेपेक्षा थोड्या वेगळ्या वाटेने चालले असले तरी हा फरक अपेक्षित होता आणि मर्यादेच्या आत होता म्हणून त्याला यशस्वी उड्डाण असे ठरवून सर्वांनी सुटकेचा निश्वास टाकला आणि एकमेकांचे अभिनंदन केले