पुभाप्र !

शास्त्रीय दृष्ट्या अस्तित्वात नसलेल्या गोष्टी का शिकवत आहात? योग हा अशास्त्रीय कसा काय म्हणताय? ज्या गोष्टी आपल्याला माहीत नाहीत त्या अशास्त्रीय कशा काय ठरवता?

योगकडे ( मुद्दाम योगा लिहिले नाही, कारण तो मुल शब्दाचा अपभ्रंश आहे.)

प्रत्यय लावताना मात्र "योगा"च करावा लागतो.. "योगकडे" नव्हे "योगाकडे" हे बरोबर :-)

हठ म्हणजे शरीरावर बलात्कार हा अर्थ चुकीचा आहे.

तुम्ही बहुधा मराठी बलात्कार समजत आहात. बलात्कार चा अर्थ फक्त बलप्रयोग एव्हढाच आहे. यातले कोणतेही आसन आपोआप होत नाहे. त्याचा अभ्यास करणार्याला ते बलात्काराने करावे लागते. विशेषतः काही विशिष्ट आसन, प्राणायाम , बंध हे तर काही विशेष शारिरिक योग्यता असलेलेच करू शकतात. हठयोगात सांगितलेल्या खेचरीचा अभ्यास करण्यासाठी कधी कधी काही शस्त्रक्रियादेखील कराव्या लागतात.

>>>> मिपावरील लेख हे माहिती या सदराखाली येतात तेव्हा ते "विकी"वरील लेखांसारखे असतात. त्यांना "नेचर"मधील लेख समजू नये. हाहा लै भारी हं सर...!!! :) -दिलीप बिरुटे

कुंडलिनी जेव्हा अज्ञाचाक्रात जाते तेव्हाच ह्या सध्या डोळ्यांना अगोचर असणार्या गोष्टी साधकाला दिसू लागतात .

ह्म्म यालाच भ्रम होणे, भास होणे किंवा वेड लागणे असंही म्हणतात का?

भाषा प्रजापिता ब्रह्मकुमारीच्या सहजयोग शिबीरातील वाटतेय.

पुढील माहिती केवळ वाचनावरूनचीच आहे. जास्त माहिती श्री. विविसाहेबांकडून मिळेल अशी आशा करू. किंवा आपण त्यांना त्यांच्या योगावरील लेखामध्येही विचारू शकता. समाधी अनेक प्रकारांनी मिळवता येते. सर्वात सोपे म्हणजे आध्यात्मिक गुरूने "शक्तिपाता"ने शिष्याला समाधी मिळवण्यास समर्थ करणे. ते सोडा. असा सद्गुरू कुठे शोधणार ? दुसरा मार्ग म्हणजे हठयोग, भक्तियोग, राजयोग इ. प्रकारांनी कष्ट करून प्रगति करणे. इथेही सद्गुरू लागणारच पण गीतेत भगवंतांनी दिलासा दिला आहे की.समजा या जन्मात तुम्हाला सफलता मिळाली नाही तरी तुमचे कष्ट फुकट जात नाहीत, पुढच्या जन्मात तुम्ही तेवढी शिदोरी घेऊन पुढची वाटचाल करू लागाल. समाधीचे दोन प्रकार. सविकल्प (सबीज) व निर्विकल्प(निर्बीज). सविकल्प समाधी मध्ये इतर विषय मनातून गेले असले तरी मी इष्ट देवतेचें द्यान करत आहे ही भावना शिल्लक रहातेच. निर्विकल्प समाधीत ध्याता, ध्यान आणि ध्येय यांचाही निरास झालेला असतो. "तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधानिर्बीज: समाधी" ही ध्येयभूत समाधी. तुमचा जगाशी असलेला संबंध संपूर्णपणे तुटलेला असतो. तुम्ही आनंदस्वरूप होता. शरीर असले नसले काहीच फरक पडत नाही मीराबई त्याला "यहा तो खाली खोल" म्हणते. संत ज्ञानेश्वरांनी समाधी घेतल्यावर आता जमीनीखाली त्यांचे शरीर आहे की नाही याला काही महत्व नाही. आता दरवेळी जमीनीखालीच समाधी घेतली पाहिजे असे नाही. बरेच जण जलसमाधी, अग्नीसमाधी घेतात. आता असे लोक कुठे भेटतात ? सांगणे अवघड आहे, नाही? पण जर तुम्ही अध्यात्मवाटेवरील प्रवाशांची पुस्तके वाचलीत तर तुम्हाला ते त्यांना हिमालयात, गिरिनारला ... असे लोक भेटले असे सांगतात. विश्वासार्ह्य ? तुमच्यावर अवलंबून. मला विचाराल मला नाही वाटत की असे महात्मे भेटल्यावर तुम्ही चार पैसे मिळवण्याकरिता पुस्तके खरडाल ! मी प्रथमच लिहले आहे कीं योगशास्त्रातील संज्ञा शरीरशास्त्रात शोधू नका. येथे पाच वायू आहेत, प्राण वर जातो, अपान खाली. तुम्ही त्यांचे मार्ग बदलू शकता. तेव्हा उदरपटल फुफ्फुसाखाली आहे,त्यच्याखाली वायू कसा जाणार हे प्रश्न तेथे लागूच नाहीत. हठयोगाची सुरवात शरीरशुद्धीकरिता झाली असावी व मग तो समाधी वळला. त्यामुळे पातंजलींनी कुडलिनीबद्दल काही लिहले नाही. पण हटयोगाने समाधी मिळवण्याकरिता तुम्हाला यम-नियम-ध्यान धारणा इ. गरज आहेच. शरद

संत ज्ञानेश्वर यांनी 'समाधी' घेऊन आपला देह सोडला,

संत ज्ञानेश्वर यांनी 'समाधी' घेऊन आपला देह पंचत्वात विलीन केला (सोडला नाही) असे म्हणतात. म्हणजे प्रथम प्रुथ्वि तत्वाचा लय आपतत्वात, नंतर आपतत्वाचा लय तेजतत्वात असे करत करत शेवटी सर्व तत्वे आकाश तत्वात विलीन झाली असे वाचलेले आठवते. वारकरी संप्रदायची अशी धारणा आहे की याच्या उलट प्रकारे ते पुन्हा केव्हाही देह धारण करू शकतात.

(रामदेव बाबा "सिर्फ डायफ्राम तक हवा भरे"

याचा अर्थ थोडा वेगळा असावा. विकी असे म्हणतो. "The diaphragm functions in breathing. During inhalation, the diaphragm contracts and moves in the inferior direction, thus enlarging the volume of the thoracic cavity (the external intercostal muscles also participate in this enlargement). This reduces intra-thoracic pressure: In other words, enlarging the cavity creates suction that draws air into the lungs." थोडक्यात डायफ्राम आकुन्चन करून हवा भरू नका, तर सहज जेव्हढी हवा येइल तेव्हढीच येउद्या. बहुधा कपालभाती मधील सूचना असावी.

sorry for jumping in... पण प्रतिसाद फार भरकटल्या सारखे वाटले म्हणून लिहितोय..... कुंडलिनी हि एक संकल्पना आहे तिचा शरीरात शोध घेऊ नये..... समाधी वा कुंडलिनी शक्ती जागृतीचा मला स्वानुभव नाही परंतु कुंडलिनीचा उल्लेख हा फक्त हठ्योगात आहे, पतजलींनी संकल्पना मांडलेली नाही. त्यामुळे ती पातंजल योग सूत्रात नाही. पातांजालीना आसन व प्राणायाम मन वा तनाची स्थिरता वाढावी यासाठी उपदेशिला आहे वा त्यांनी यांत जास्त गुरफटू नये असे सुद्धा स्पष्ट सांगितले आहे कारण योगाचे अंतिम ध्येय समाधी आहे ना कि शरीर स्वास्थ्य !!!! ज्याप्रमाणे गिर्यारोहकाला everest सर केल्यावर जो आनंद मिळतो तो अवर्णनीय असतो तो शब्दांत वा भावनेत नाही मांडू शकत तसेच काहीसे या दिव्यत्वाचे आहे असे समजावे.

तो सिद्ध गुरूंच्या मार्गदर्शना खालीच करावा लागतो . कारण इथे कुंडलिनी स्वच्छेने जागृत होत नाही तर तिला forcefully जागृत केल जातं . त्यामुळे तिला योग्य तऱ्हेने controll करणं फार महत्वाचं असतं . म्हणून ह्या गोष्टी पातंजल गोय्सुत्रात दिल्या नहियेत.

पटले नाही. अहो ते पतंजली आहेत. मला वाटते त्या सूत्रांचे नावच गुह्यसूत्रे असे आहे. तेव्हा जर कुंडलिनीचा उल्लेख आवश्यक असेल तर वर दिलेल्या कारणासाठी तर ते नक्कीच टाळणार नाहीत. :) काहीतरी दुसरे कारण असेल. जाता जाता,

पतंजलींच्या योगसूत्रात 'कुंडलिनी' बद्दल उल्लेख बहुधा नाही, असे का?

असे आपल्याला का वाटते? माझा यात काही अभ्यास नाही म्हणून विचारतो. आपण काही रिसर्च केला आहे का?

@ म्हैस - शब्दश: अर्थ घेऊन शब्दच्छल करणे माझ्या तत्त्वत बसत नाही...... आपण कुंडलिनीचा उल्लेख पातंजल योग सूत्रात आहे असे पहिले म्हणाला होतात त्यावर स्पष्टीकरण म्हणून "फक्त " शब्द होता.... कुंडलिनीचा शोध शरीरात घेऊ नये या वाक्याचा अर्थ असा घ्या कि, अशा शक्तींचा शोध तन चक्षूने न चेता मन चक्षु ने घेणे असा होतो.....