गायतोंडे स्वतःच लोकांना टाळत होते म्हणतात. खरे आहे का ते?

माझा स्वतंचा तरी तसा अनुभव नाही. बाकी प्रसिद्ध व्यक्तींना नको त्या लोकांचा उपद्रव जास्त होत असतो, अश्या लोकांना ते टाळत असतीलही.

सहमत. त्यात पुन्हा लिलावाच्या गोष्टी म्हणून चष्मा, चरखा वगैरे वस्तू न घेता टमरेल घेतल्यामुळे श्री. गायतोंडेंच्या चित्रांची तुलना टमरेलाशी झाली आहे. अर्थात, लेखकाचा उद्देश तसा नाही हे कोणालाही कळेल. पण शेवटचा परिच्छेद नको होता ह्याच्याशी सहमत.

असे कसे म्हणता. मायवतीनी नाही जिवंतपणीच पुतळे उभारलेत स्वतःचे?

वर दाखवलीत, त्यापैकी हे चित्र नाही. या लिलावाचा आणि त्या चित्राचा फोटो हा आहे:

प्रसादराव उलगडून सांगितले तरी ते आपल्याला कितपत कळेल ही मला शंका आहे. प चित्रकलेतलेच शिक्षण असून मला अद्याप कळलेले नाही. :-( कदाचित कला हां एकच पैलू नसावा यात.

प्रसिद्ध व्यक्तीचे चित्र, चष्मा, टमरेल इ. मोठ्या किमतीला विकले जाणे यात जे अर्थशास्त्र असते, ते अर्थशास्त्रातील माहितगार मंडळींनाच उलगडून सांगता येइल कदाचित. मिपावर असे जे आहेत, त्यांनी यावर प्रकाश टाकावा.

ती किंमत चित्राची नाही तर जगप्रसिद्ध व्यक्तिची कलाकृती (कशीही असली तरी) माझ्या जवळ आहे, ह्याने माझ्या समाजात माझा सन्मान वाढतो, त्याची असते. शिवाय बोली करणार्‍या किती जणांवर मात करून मी ही कलाकृती मिळविली हे सांगण्यातही मोठेपणा असतो. शिवाय लिलावासाठी अशा मनोवृत्तीची समजा १०० माणसे येतात आणि कलाकृती २-४ च असतात मग ती इतरांना मिळू नये आपल्यालाच मिळावी म्हणून जास्तीची बोली लावण्याची चढाओढ लागते आणि त्या कलाकृतीची किंमत (मुल्य) वाढत जाते. पुन्हा ती कलाकृती आपल्याला मिळाली कि ती आपल्या दिवाणखान्यात दिमाखाने लावली जाते आणि येणार्‍या जाणार्‍या प्रत्येकाला आपण ही कलाकृती कुठल्या लिलावात कितीला घेतली हे आवर्जून सांगितलं जातं. त्यातून आपल्या श्रीमंतीची जाहिरात होत असते आणि आपला इगो सुखावत जातो.

विकत घेणारा तरी का आहे? तर त्याला वाटते, की काही काळानंतर त्या वस्तूची किंमत आणखी जास्त वाढेल, तेंव्हा ती मी विकेन. त्याला हे असे वाटायला लावणे, यासाठी जो मोठा बनाव रचावा लागतो, त्यातच सर्व गुपिते दडलेली असतात.

साहेब ICICI बँकेचा समभाग ११०० रुपयाला का आहे याचे काही नक्की कारण आहे. त्या बँकेचा संचित नफा त्यांच्याकडे असणारी स्थावर मालमत्ता आणि त्यांचे समभाग यांचे गुणोत्तर काढले तर प्रत्येक भागधारकाला त्याचा येणारा भाग किती आहे त्याच्या जवळपास येणारी ही किंमत आहे. म्हणजे त्या बॅंकेची मालमत्ता लिलावात काढली तर येणारी किंमत भागधारकाना वाटली तर नक्की काही किंमत येते. त्यात अशा चित्रांच्या सारखी तकलादू गोष्टींची किंमत नाही. त्या चित्रावर चहा सांडला तरी त्याची किंमत नगण्य होऊ शकते. आपण १०० ग्रॅम सोन्याचे घड्याळ घेतले तर ते चालू असताना त्याची किंमत चार लाख असेल.(तीन लाख सोन्याची किंमत आणि एक लाख वरचे. पण ते बंद पडले किंवा त्यावर हातोडी मारून फोडले तरीही त्याच्या सोन्याची बाजारभावाणे किंमत तीन लाख होईलच.एखादा दागिना आपल्या हातून तुटला तर त्याची फक्त घडाईची किंमत भरावी लागते पण मूळ सोन्याची किंमत तीच राहते. तसेच ICICI बँकेचे दिवाळे वाजले तरी त्यांच्या कडे असलेली स्थावर मालमत्ता विकून बरीच किंमत येईल. कलेच्या बाबतीत तसे नाही त्याचे भाव नुसते चढविलेले असतात. रस्त्यावर मारुतीचे किंवा देवीचे १२ फुट चित्र काढणारा माणूस कलाकार नाही असे तुम्ही म्हणणार नाही>(आम्ही ३ इंचाच्या चित्रात कुत्रा काढला तर तो गाढवासारखा दिसतो). पण त्याच्या कलेची किंमत कोण ठरवितो? तो माणूस लोकानी फेकलेले पैसेच उचलतो ना? कलेची किंमत ठरविण्याचे कोणतेही निकष नाहीत. आपण जर इंग्रजीत अस्खलीत बोलत असलात (फ्रेंच जर्मन येत असेल तर अजून उत्तम), दक्षिण मुंबईत रहात असलात आणि जहांगीर आर्ट गॅलरीत आपले प्रदर्शन भरविण्याची आपली ऐपत असेल तर आपल्या चित्राला आपण किंमत मिळवू शकता. आपण आय आय टी मधून अभियंता झाला असाल तर बारावीच्या विद्यार्थ्याना शिकवण्याचे आपल्याला महिना दोन ते पाच लाख मिळू शकतात. मग आपल्या जवळ शिकवण्याची हातोटी आहे की नाही ते नंतर पाहिले जाते. नाहीतरी सलमान खान इ इ लोक नट म्हणून प्रसिद्ध कसे होतात (अभिनयाचा आणि त्यांचा दुरान्वयेही संबंध नसताना). संतो कर्म की गती न्यारी मूरख की तुम राज दीयत हो पंडित फिरत भिकारी

या बाबतीत कायदा हवा, तो असा, की कलाकृतीच्या प्रत्येक विक्रीच्या वेळी त्यातील काही भाग मूळ कलावंताला वा त्याच्या वारसांना मिळावा. अर्थात कलेत जो पैसा ओतला जातो तो बहुतेक काळा असल्याने अश्या कायद्याची अंमलबजावणी होणे कठिणच. लिलावकर्त्यांसाठी कलाकृती आणि टमरेल हे सारखेच, वगैरे त्याआधीच्या परिच्छेदात आलेच आहे.