मराठी संकेतस्थळ दैन्या वस्था

१साठी :स्पष्ट आणि ठाम मते असणारे कमी झाले .इंग्रजी माध्यमात शिकणारी मुले आणि नातवंडे यांचे कौतुक (=appreciation हो !) वाढले . २ आणि ३ साठी :वरील स्थित्यंतर होत असतानाच २०००साली इंटरनेट स्वस्त होऊ लागले आणि मराठी संकेत स्थळांचा उदय झाला . आणखी काय सांगणार .चित्र स्पष्ट आहे .कागद कोरा होत चालला आहे .

मराठी संकेतस्थळ वाचून, मी मराठी लिहायला शिकलो. स्वत:चा मराठी ब्लोग ही बनविला. सुरवातीला ब्लोग वाचणार्यांची संख्या फारच कमी होती. पण गेल्या वर्षी अर्थात २०१३ पासून वाचणार्यांची संख्या वाढली. आज सकाळीच ब्लोगचा इतिहास बघितला.(सकाळची संख्या २०८०० वर होती यात अर्ध्यापेक्षा जास्त गेल्या वर्षातील आहे) तब्बल ५४००च्या जवळपास लोकांनी एक पेक्षा जास्त वेळा ब्लोग बघितला आहे. ३६ देशातील अर्थातच मराठी माणसांनी ब्लोग वाचला आहे त्यात १८% अमेरिकेत राहणारे आहे. असा अनुभव अधिकांश ब्लोग लेखांचा असेल. मी काही चांगला लेखक नाही. मराठी सुद्धा अशुद्ध असते. मराठी वाचकांची संख्या वाढली कि कमी झाली, आपण स्वत: ठरवू शकता. वाचणार्या आणि लिहिणार्यांना अधिक वाचायला मिळत आहे. हे सत्य. बाकी नवी पिढीचे म्हणाल तर त्यात बहुसंख्यक काहीच वाचत नाही. आमच्या कार्यालयात निवृत्त होणार्या शिपायाला ही शेक्स्पेअर माहित होता पण नव्या कर्मचार्यांना माहित नाही. वाचण्याची आणि लिहिण्याची सवय आजची पिढी विसरत चालली आहे. हे जागतिक सत्य आहे.

ब्लॉगर्स चा ही कंपु आहे ......मला आश्चर्य वाटते ...शिवाय ही मंडळी अगदी चेपुवर पण त्यांच्या त्यांच्यामध्येच असतात , तु माझी पाठ खाजव , मी तुझी खाजवतो ...मी २००३ पासुन जवळपास ८० % ब्लॉगच वाचायचो, पण बर्‍याच ब्लॉगर्स चा इगो पाहुन थांबविले , इतकेच काय स्वता: चा पण कधी केला नाही ..एक ट्राय केला होता , पण मला तो निव्वळ मुर्खपणा वाटत राहिला .....एक उदाहरण मात्र मला हसवुन गेले , एक सिनीयर काका होते , रोजचा अपडेट (हिट्स ) चा फेबु वर ..हात होडले शेवटी ..........

मराठी संकेतस्थळांना उर्जितावस्था होतीच केव्हा की आता दैन्यावस्था आली म्हणुन खंत करायची? मुळात मराठी संकेतस्थळांचे सदस्य भले १०-२०-३० हजार असुदे.. सक्रिय सदस्य ३००-४०० च्या वर नाहीत. तीच ती मंडळी. सुरवातील म्हणजे साधारणतः २००० ते २००८ पर्यंत सगळं कसं छान होतं मह्णजे बघा अमेरीकेत नाहीतर पुण्याबंगळूरात नोकरी, छोकरी राजाराणी संसार किंवा यंदा कर्तव्य आहे टैप. २००८ नंतर अनेकांचे संसार कुरबुरी सुरुझाल्या, अनेक घटस्फोत झाले, अनेकांना मुल होत नाही म्हणुन कुरबुरी सुरु झाल्या. एकंदर जीवन बदललं. तेच प्रतिबिंब इथे दिसतं. नवे सदस्य तितक्या प्रमाणात येत नाहीत. नवीन पिढिला मराठी येतच नाही. संकेतस्थळांमधील चर्चा त्याच त्या होत आहेत. एकंदर दैन्यावस्था आहेच.

>>मराठी ब्लोगरस कमी झाले ब्लोगरस हा कुठला रस?

1. आंतरजाल वापरणारे मराठी लोक भागिले एकूण मराठी लोक
2. मराठी संस्थळे वापरणारे भागिले आंतरजाल वापरणारे मराठी
3. मराठी संस्थळे वापरणारे यांच्यामध्ये वाचनमात्र : (प्रतिसाद + वाचन) : (लेखन + प्रतिसाद + वाचन) हे गुणोत्तर

माझ्या निरीक्षणाप्रमाणे वरील तिन्ही गोष्टी वाढत आहेत. आज आंजावर मराठीमध्ये ज्या विषयांचं वैविध्य वाचायला मिळतं तसं सुमारे १० वर्षांपूर्वी वाचायला मिळत नसे. एक दोन उदाहरणं घेऊन थेट "दैन्यावस्था" वगैरे टाहो फोडण्यात काहीच अर्थ नाही. "The plural of anecdote is not data"

आणि आणि आमच्या मिपाबद्दल काय म्हनने आहे

I am writing in English as I anable to write today in Marathi. If I type in Marathi something else is being typed....Anyways the poor state of Marathi sites is just because of those who use these sites as chat room...... Sorry to say that but it is true.....

आता जी काही दोन तीन मराठी संस्थ० चालू आहेत ती पुरेशी आहेत .काही जण तिथे आपल्या लेखाची तोंडओळख देऊन अधिक माझ्या या ब्लॉगवर वाचा असे लिहितात ते मला आवडले .प्रत्येक आवडत्या व्यक्तीचे ब्लॉगवर लक्ष ठेवून वाचणे केवळ अशक्य आहे आणि त्यांच्या लेखनात सातत्य राहात नाही .

आता जी काही दोन तीन मराठी संस्थ० ???????????? माफ करा पण ह्याला कुप मडुक अवस्था असे नाही म्हणता येणार का

मराठी संस्थळे ही बरी चाल्लीयेत की. काही नवी येणार, काही जुनी मागे पडणार -बंद होणार हे चक्रनिक्रमेण चालुच राहणार! सदस्य संख्या वाढणे कठीण आहे कारण म्राठी संस्थळांवर प्रमाणभाषेतच लेखन करावे लागते. आणि अश्या भाषेत लेखन करू इच्छिणारी/शकणारी काही मंडळी जालावर फुकट लेखन करायला तयार नाही व उर्वरीत मंडळी मराठीतच लेखनाला तयार नाही ;) नवी पिढी मराठीच्या मागे जाऊ नये अशी व्यवस्था पालकांनीच केलेली आहे, नी मराठीच्या नावे गळेही तेच काढत आहेत असे सर्वसाधारण चित्र दिसते :P

जसे जगातील अवघड भाषांपैकी ऐक अशी, म्यानड्रीन (चायनीज) भाषा, त्यांनी सिम्पलीफाइड -चायनीज म्हणून आणली, तशीच, आपण सिम्पलीफाइड मराठी, वापरायची ठरवली तर ? कि जिच्यात व्याकरण, ऱ्हस्व, दीर्घ, पहिली / दुसरी वेलांटी वैगरे चा बाऊ नको व ती qwerty वर पटकन टाईप करता येण्याजोगी …. वैगरे वैगरे, ३ री ४ थी ची मुलेही पटकन शिकतील अशी !!!

तुमची ती मुलांसाठी सोप्पी मराठी वगैरे पटत नाही .

पेज व्ह्यूज आणि व्हिजीट्स चा अभ्यास करून वेबसाईट्सच रँकींगकरणार्‍यात अलेक्सा डॉट कॉमच रँकींग्स विचार करण्याजोगे असते. रँकींग करण्या करीता त्यांचा स्वतःचा अल्गोरीदम आहे. एखाद्या वेबसाइटच्या एखाद्याच पानाला हिट्स जास्त बाकी साइटला कमी किंवा नाही असे काहीसे होऊ शकते आणि एका पानाच्याही हिट्समुळे रँकींगवर जाऊ शकते तसे होऊ नये याची अलेक्सा डॉट कॉमच अल्गोरीदम काळजी घेत असा त्यांचा दावा असतो. कोणती मराठी संकेतस्थळे पुढे आहेत हे पाहण्यासाठी मी alexa.com/topsites/category/Top/World/Marathi ला अधून मधून (वर्षा दोनवर्षातन) भेट देतो. मागची बरीच वर्षे महाराष्ट्र शासनाच maharashtra.gov.in हे संकेतस्थळ प्रथम क्रमांक राखून होत; याच एक कारण आपण Maharashtra/महाराष्ट्र Marathi/मराठी या दोन शब्दांची गूगल ट्रेंण्ड्स अभ्यासली तर लक्षात येत Maharashtra/महाराष्ट्र आणि Marathi/मराठी रोमन असो वा देवनागरी लिपी Maharashtra/महाराष्ट्र शब्द Marathi/मराठी शब्दा पेक्षा अधिक शोधला जातो. दुसरी गोष्ट महाराष्ट्र शासनाचेही कर्मचारीवर्ग यंत्रणा मोठी आहे तेही लोक मोठ्याप्रमाणावर लॉग इन होत असणार; पण महाराष्ट्र शासनाचा शासकीय कर्मचारी वर्ग आंतरजालावर असूनही मराठी संस्थळांवर न दिसण्याची कारण शासकीय कार्यालयातील मोठ्या प्रमाणावर नॉन-युनिकोड फॉण्ट्सचा वापर; हि परिस्थिती त्यातील नवीन पिढीकरता बदललेली असणार आहे परंतु त्यांचा ओढा फेसबुक सारख्या वेबसाईट कडे अधिक आहे का हे तपासून पाहण्याची गरज आहे. पण प्रतिसाद देण्याकरता म्हणून अलेक्सा रँकींग अभ्यासल तेव्हा मराठी संस्थळांमध्ये www.esakal.com ने महाराष्ट्र शासनाच्या संस्थळाला मागे टाकून प्रथम क्रमांक घेतला आहे असे लक्षात आले. महाराष्ट्र शासनाच्या वेबसाईट्चे रँकीग वरून तुलना करणे कठीण असे कारण गूगलवर अमराठी लोक सुद्धा Maharashtra शब्द सर्च करू शकत असतात. पण 'सकाळ'चे तसे नाही sakal/सकाळ हा शब्द मराठी लोकच शोधणार मी चार एक वर्षापुर्वी माहिती घेतली तेव्हा esakalची रोजची हिट्स ५-६लाख रोजच्या घरात होती. मराठी वृत्तपत्रीय संकेतस्थळा मध्ये सुरवाती पासून नवीन तम आंतरजालीय तंत्रज्ञान वापराचा प्रयत्न चालू ठेऊन काळासोबत पाऊल टाकण्याचा इसकाळचा प्रयत्न स्तुत्य म्हणण्या सारखाच होता. विंडॉ ९८च्या युनिकोड उपलब्ध नसलेल्या काळात डायनॅमीक फॉण्ट मध्ये साइट उपलब्ध करणे ते युनिकोड उपलब्ध होताच त्यात बदलणे ते परदेशी स्थित मराठी लोकांकरता पैलतीर सारखी सदरे उपलब्ध करून देणे ते पुणे पश्चिम महाराष्ट्रात सकाळ वृत्तपत्राचा असलेला प्रसार आणि पुढारी सारख पश्चिममहाराष्ट्रातील महत्वाच ऑनलाईन वृत्तपत्र युनिकोडात नसल्यामुळे तो वाचकही इसकाळने सुरवातीच्या काळातच मिळवला असण्याची बर्‍यापैकी शक्यता वर्तवता येते. ऑनलाईन मराठी वाचकांनी महाराष्ट्र टाइम्स च्या ऑनलाईन संकेतस्थळाचा क्रमांक मराठी वृत्तपत्रामंध्ये भलताच घसरवून त्यांना केवळ ऑनलाईन मराठी वृत्तपत्रीय यादीत (topsites/category/Top/World/Marathi/बातम्या) चक्क १५व्या क्रमांकावर नेऊन बसवल्याचे पाहून आश्चर्यच वाटले; म्हणजे अगदी मराठी वेबदुनीया, देशदूत, तरुणभारत, देशोन्नती, केसरी, ऐक्य, मी प्रथमच ऐकतोय(वाचतोय) नांदेडचे सत्यप्रभा डॉट कॉम आणि त्या नंतर महाराष्ट्र टाइम्स म्हणजे एकुण मराठी संस्थळात चक्क ४७व्या क्रमांकावर !! (??) हे असं का ? याच नीटस उत्तर मला माहित नाही कुणी विश्लेषण केल्यास समजून घेणे आवडेल. लोक्सत्ताच्या ऑनलाईन आवृत्तीने एकुण मराठी संस्थळांच्या क्रमांकानात तीसरा क्रमांक ( म्हणजे महाराष्ट्र शासनाच्या वेबसाईट नंतरचा लगेचचा ) पटकवला आहे, म्हणजे मटाच्या गच्छंतीस लोकसत्ताची वाढलेली तौलनीक लोकप्रीयता कारणीभूत असू शकेल ? मराठी ओव्हर ऑल लीस्ट मध्ये चौथ्या क्रमांकावर लोकमत येत आहे हे समजण्या सारख आहे कारण संपूर्ण महाराष्ट्रातली या वृत्तपत्राच्या प्रींट आवृत्तीच्या उपलब्धते मुळे एका अर्थाने ते मोठे मराठी वृत्तपत्र आहे आणि विदर्भ आणि मराठवाड्यातील पब्लिक मध्ये बर्‍या पैकी वाचकप्रियही आहे. पाचव्या क्रमांकावर google.com/inputtools/try/ मराठीमध्ये लेखन करण्याची सोय येतय आणि हे आजिबात आश्चर्य कारक नाही माझ्या स्वतंत्र ऑनलाईन पहाणीतही गूगलची मराठी टायपींग सुविधा सध्या सर्वात लोकप्रीय आहे आणि त्याला अलेक्साच्या रँकींगची पुस्ती पाहून दुजोराच मिळाला.