कालातीत घोडदौड

हेच वर्णन माझ्या ब्लॉगवर इंग्रजीमध्ये येथे वाचता येईल. ***** जम्मू भागातील पीरपांजाल पर्वतरांगात फिरताना जर्जर रस्त्यांमुळे हाडे खिळखिळी होत असली, तरी चकित करणारे अनुभवही येतात. ***** यापूर्वी या भागाबद्दल लिहिलेले फुटकळ काही: आडवाटेवरील रियासी चिनाब रेल्वे पूल **** या भागात घोडा गली (मराठीत घोडखिंड म्हणायला हरकत नाही) हे नाव अनेकदा ऐकण्यास मिळते. कारण ही एखादी विशिष्ट गल्ली (खिंड) नसून, एक सामान्य नामच आहे. दगडाचे प्राचीन घोडे आणि घोडेस्वार हे या खिंडींमधून कुण्याकाळी उभे करण्यात आले होते. पूर्वी या सर्व खिंडींमधून पायी अथवा घोड्यांवरून जाण्याचे मार्ग होते. त्यापैकी काही खिंडी गाडीरस्त्यांनी जोडल्या गेल्या आहेत. पण अनेक खिंडी दुर्गम भागात गावोगाव पसरलेल्या आहेत. तिथे पोचणे दुरापास्त असून, तासनतास चालल्याशिवाय गत्यंतर नाही. यातील बहुतेक घोडे हे दुर्लक्षित आणि भग्न अवस्थेत आहेत. कधीकधी अचानक एखाद्या गावातील पाणवठ्यावर एखादा 'घोडा' कपडे धुण्यासाठी उपयोगात आणलेलाही दिसतो. शिवाय, हा भूप्रदेश आता जवळजवळ संपूर्णपणे मुस्लिम झालेला आहे. त्यामुळे बहुधा या 'हिंदू' शिल्पांचा स्तर खालचा मानला जात असावा. हे शापित घोडे आणि स्वार अनंतकाळपासून कुणाची वाट पाहत आहेत, हे कोडे आहे. मला तरी असे वाटले की या केवळ दिशादर्शक खुणा असाव्यात. मी पाहिलेल्या दोन घोडा गल्ल्या: ***** १. जमसलान गावाजवळ माहोर - गुल रस्त्यावर असलेल्या या लहानशा गावाजवळ ही खिंड आहे. ही पाहाण्यासाठी सुमारे पाऊण तास चालत (चढत) जावे लागते. ***** २. गुल शहराजवळ ही गल्ली गुल - रामबन रस्त्याला लागूनच आहे. येथील घोडे थोड्या मोठ्या आकाराचे आहेत. पहिल्या छायाचित्रात ठेवलेल्या पेनची मदत घेऊन आकाराचा अंदाज लावता येईल. जलकुंड ***** कसे पोचावे:- जम्मू - श्रीनगर हमरस्त्याने रामबनपर्यंत जावे. तिथून गुलच्या दिशेला डावीकडे वळावे. रामबन - गुल अंतर सुमारे ६० कि.मी. जवळ इतर पाहण्याजोगे:- वर दिलेले दुवे वाचावेत.