मराठी व्याकरण

पालव साब ! आपने तो व्याकरणकी शिकरण कर दी ! :) पण हरकत नाही. यानिमित्ताने माझ्या आवडीच्या विषयाला फिरुन नवीन पालवी फुटेल. मागे मिपावर एक धागा निघाला होता खरा यासंदर्भात. कुणीतरी दुवा द्या रे प्लीज . बाय द वे हे काही पहा. ओळखा पाहू जरा. १. मंदाक्रांता म्हणति तिजला, वृत्त हे मंद चाले | ज्याच्या पादीं म भ न त त हे, आणि ग दोन आले | एका पादी गणती सतरा अक्षरांचीच होते | काढी रामा भवनदीतूनी खातसे फार गोते | २. गणपत वाणी बिडी पिताना चावायाचा नुसतीच काडी | आणि मनाशीच म्हणायचा या जागेवर मी बांधीन माडी | मिचकावूनी मग उजवा डोळा आणि उडवूनी डावी भिवई | भिरकावून ती तशीच द्यायचा लकेर बेचव जैसा गवई ! ३. म्हणावे तयाला भुजंगप्रयात | क्रमानेच येती य चारी जयात | पदी ज्याचिया अक्षरे येति बारा | रमानायका, दु:ख माझे निवारा | वरील सर्व उतारे स्मरणातून लिहिले आहेत. जाणकारांनी चुका दुरुस्त कराव्यात आणि एका दगडात दोन पक्षी मारल्याचा आनंद घ्यावा ही विनंती. :)

धर्मराजमुटके साहेब, धन्यवाद..पहीलाच प्रयत्न होता काही लीहायचा. पण हा वीषय त्यावेळेस़ खुप आवडायचा. आता गणपत वाणी आठ्वला. एकदा उजळ्णी झली की आठ्वेल. १७ अक्षारान्च एक गण असे काहीतरी होते. गण, मात्रा, व्रुत्ते, असे खुप काही होते

एकदा मास्तरान अलंकार इचारला. आला नाय. मास्तरान 14 छड्या मारत मारत समजावुन सांगितला. व्याकरणाचा नादच सोडुन दिला.

व्याकरण आणि वृत्ते ह्यांत घोळ घातलेला दिसतोय. असो.

भुजन्ग्प्रयाअस ??? नका हो इतके प्रयास घेऊ *lol*

"शुद्ध कसे लिहावे आणि शुद्ध कसे बोलावे, हे व्याकरण शिकल्याने समजते" तस्मात वृत्ते, अलंकार, गण, यमक वगैरेंचे आधी इतके साधता आले, तरी पुष्कळ.

"मी नवीन आहे' किंवा "हा पहिलाच प्रयत्न आहे" वगैरे सबबी सांगितल्या असल्या तरी अशुद्धलेखन करण्यात घेतलेले प्रचंड प्रयास स्पष्ट दिसत आहेत. "मिपाकरांच्या हुशारीबद्दलच्या अश्या गैरसमजूतीमुळे भूतकालात अनेक जणांनी केवळ बोटेच नाही तर पूर्ण हात जाळून घेतले आहेत" हे केवळ तुमच्या प्रकृतीच्या काळजीसाठी सांगावेसे वाटते... बाकी तुमची इच्छा. अर्थात, स्वानुभवासारखा दुसरा शिक्षक नाही असे म्हणतात. :)

@लाजते पुधे =))))) सरते मागे फीरते कले मला तु प्रन =))))) सखा जरी =================== लेख्नात असुद्द लेकन! आं........... :-/ परत किच्चु तै ची अठवण आली! :(

मिपाकरांच्या हुशारीबद्दल शंका नाहीत एक्का साहेब.. पण वरील ८-१० ओळी लीहायला ४५ मि. लागली. कळत होते की चुकी चे आणी अशुद्धलेखन आहे पण खोडण्यासाठी मागे यावे तर सगळे च चुकीचे होवुन जात होते. मग परत पहील्यापासुन सुरुवात... मी. पा. वर रोज काहीतरी वाचत होतो पण लीहीण्याचा प्रयत्न प्रथमच केला. मला वाटले मी. पा. कर समजुन घेतील असो....आता टंकलेखन सहाय्य घेवुन लीहीत आहे. मराठी व्याकरणावर धागा काढणार्‍याला किमान शुद्ध मराठी हे लिहिता यायलाच हवं हे पिवळा डांबिस साहेबांचे अगदि बरोबर आहे, पण गोची झाली ती टाइप करतांना. टंकलेखन सहाय्य आता दिसले आम्हाला. हे समजुन मी. पा. करांनी माफ करावे... धन्यवाद चुका दुरुस्त केल्याबद्दल....

गमभन शिका.

या वरुन आठवले --- मना सज्जना तू कडेनेच जावे न् होऊन कोणासही दुखवावे कुणी दुष्ट लाविल अंगासी हात तरी दाखवावा भुजंगप्रयात

ते व्याकरणात 'स, ला, ते' 'स,ला ना,ते' ... 'ने ए शी' , 'नी ई या शी'... त ई आ, त ई आ प्रथमा... ते सप्तमीचे प्रत्यय वगैरे असलं काही काही होतं एवढं आठवतंय.

आचार्य अत्रे ह्यांची एक कवीता होती "आजीचे घड्याळ" नावाची...ती बहुतेक शार्दुलविक्रीडीत ह्या व्रुत्तात होती असे आठवते. लग्नाच्या मंगलाष्ट्के ह्या देखील शार्दुलविक्रीडीत व्रुत्ताचे एक उदाहरण होते असे आठवते. ''आहे व्रुत्त विशाल त्यास म्हणती शार्दुलविक्रीडीत '' वरील नववधु चे उदाहरण परत एकदा लिहीत आहे नववधु: नववधु प्रिया मी बावरते लाजते पुढे सरते, मागे फीरते || कळे मला तु प्राण सखा जरी कळे तुच आधार सुख जरी मना जवळ यावया गांगरते नववधु प्रिया मी बावरते.... गडद निळे गडद निळे आकाश आणी हे चिंचेचे झाड दिसे मज चिनार व्रुक्षापरी हे दोन उदाहरणे कसली.. कोणाला आठ्वतात का?

"याकरन" ? ह्यां काय असता ? ल्हानपनी शालंत कायतरी आयकला व्हता. मेलो मास्तरबी मालवनीच, त्यामुळे ह्यां काय ता याकरन पुस्तकातच रवला. पुस्तकातली भाषा आमी कदी बोललंव नाय. कदी दशावतारात बोललो तर. आनी ते सुद्द्लेकन..... जावदे... वशाडी ईली... माका जमा नाय...

१)मामाची बायको सुगरण, रोजरोज पोळी शिकरण. २)रस्ता अजगरासारखा सुस्त पडला होता. ३)चंद्रमा आज का रुसला ? ४)बाई बाई मनमोराचा कसा पिसारा फुलला. ५)तुमच्या चिरंजिवांचा प्रताप!

वरिल ठऴक अक्षरात लिहिलेल्या शब्दांचे व्याकरण चालवायचे आहे काय ?

हा हा !उपमा उत्प्रेक्षा रुपक यमक वगैरे आहेत.

तुम्हाला सुचलेली उदाहरणे टाका हसत खेळत मिपावर व्याकरणाची उजळणी होईल. मामा मोठा तालेवार आहे त्याला भाच्यांचे लाड करावेसे वाटताहेत. सुटिला पुण्यात मामाकडे आल्यावर चंगळ नको का ?मामीही प्रेमळपणे रोज पौष्टिक शिकरण पोळी खाऊ घालतेय. दीड महिन्याने गालाची गुलाबी सफरचंदे होतील.अतिशयोक्ति हा अलंकार हल्ली नवजोत सिध्दू वापरतो.

येवु देत मंड्ळी...अजुन एक उदाहरण... मातीत ते पसरले अतीरम्य पंख केले वरी उदर पांढुर निष्कलंक चंचु तशीच उघडी पद लांबवले नीष्प्राण देह पडला श्रमही नीघाले ह्या उदाहरणात मेलेल्या पाखराचे चित्रण आहे.. बहुदा एखाद्या वस्तुचे/जागेचे हुबेहुब चित्रण केलेले असते ...कोणाची कविता आहे आता आठवत नाही.

नीष्प्राण देह पडला श्रमही निमाले. बाकी सुद्द्लेकन सुदारण्याचा कंटाला आलाय.