शेअरबाजारः भुकंप पुन्हा पुन्हा होतात का ?? किंवा भुकंप पुन्हा पुन्हा का होतात??

04 मार्च 2015 रोजी दिवसांतर्गत 9119 ह्या आपल्या सर्वाकलीन सर्वोच्च पातळीवर गेलेला आपल्या शेअरबाजाराचा निर्देशांक नंतरच्या काळांत मात्र घसरु लागला आणि गेल्या महिनाभरापासुन (15 एप्रिल) ह्या घरसणीने अधिक तीव्र स्वरुप घारण केले आहे. कालची बंद पातळी गेल्या अदमासे 04 महिन्यांतील नीच्चांकी पातळी आहे. एखादा मोठा भुकंप होवुन गेल्यानंतर तसा भुकंप घडविण्यासाठी कारणीभुत ठरणारा दाब वा Energy पुन्हा लगे्च निर्माण होणे शक्य नसल्याने जरी छोटे धक्के (after shocks) परत परत जाणवले, तरी पहिल्यासारख्या मोठ्या धक्क्यांची पुनरुक्ती होण्याची शक्यता खुप कमी असते असे कोठेसे वाचले होते. (चु.भु.द्या.घ्या.) मात्र बाजारांतील 'भुकंपाच्या' बाबतीत नेमकी याच्या उलट स्थिती दिसते. एक मोठी पडझड बाजारांत मंदीची नवीन आवर्तने सुरु करते असे नेहमी पहायला मिळते. बाजाराची ही मानसिकता 'COCKROACH THEORY' या नावाने ओळखली जाते. ज्याप्रमाणे आपल्याला घरांत दिसणारे एखादेच झुरळ तेशी अनेक झुरळे आजुबाजुला नक्की असल्याची कल्पना देते, तसेच बाजारांत (अर्थातच अचानक) झालेली अशी घसरगुंडी पुढे आणखी वाईट बातम्यांचे ताट वाढुन ठेवले आहे याची खुणगाठ असते....When there is a bad news to the public, there may be many more related negative events that have yet to be revealed. याचेच प्रत्यंतर म्हणुन की काय, सर्वोच्च पातळी गाठल्यापासुन सुरु झालेल्या घसरणीचा तपशील पाहिला तर त्यापासुन आजपर्यंत झालेल्या 42 सत्रांतील 09 वेळा बाजार एकाच दिवशी 01 टक्यापेक्षा अधिक प्रमाणांत (म्हणजेच 09 वेळा जवळ जवळ 100 अंकांनी) पडला आहे. गाठलेल्या शिखरापासुन तो 10% खाली आला आहे. सहाजिकच आता पुढे काय?? ह्या महिनाभराच्या कालावधीतील 09 वेळा झालेल्या 'सफाई' कारवाईतुन 'झुरळां'चा सफाया झाला असेल की नाही?? हा नेहमीचाच प्रश्न आहेच. "थांबा, Don’t try to catch a falling knife.." असे कोणीसे म्हटले आहे, असे कोणी मंदीवाले म्हणणार असतील.. तर त्याला उत्तर म्हणुन बॅरॉन रॉथशिल्ड यांचे तितकेच सुप्रसिद्ध 'Buy, when there’s blood in the streets.' हे वाक्य तेजीवाल्यांच्या दिमतीला आहेच. थोडक्यात काय, स्व. सुरेश भटांनी म्हटल्याप्रमाणे 'एक साधा प्रश्न माझा, लाख येती उत्तरे! हे खरे की ते खरे की ते खरे की ते खरे?'..अशी स्थिती आहे. मान्सुन बाबतचे प्रतिकुल अंदाज, निर्देशांकातील कंपन्यांचे अपेक्षाभंग करणारे निकाल,विदेशी गुंतवणुकीवरील टॅक्स बाबत घेतलेले निर्णय असे घटक या मंदीला कारणीभुत आहेत वगैरे कारणांची जंत्री मांडुन मुलभुत विष्लेषण (Fundamental Analysis) कराण्याचा मानस होता पण सकाळीच ऑफिसात आलेल्या आलेल्या एका क्लायंट्ने 'In Fundamentals, you first lose your funds and then you lose your mental....' अशी विचारमौक्तिके मला ऐकवल्याचा परिणाम म्हणुन कंपन्यांचे वार्षिक निकाल,त्यांचे ताळेबंद वा परदेशी गुंतवणुकदरांना आयकर खात्याने बजावलेल्या नोटीसा यावर काही लिहिण्यापेक्षा थोडे तांत्रिक विष्लेषण करु पहातो. बाजाराचे तांत्रिक विष्लेषण करण्याच्या प्रसिद्ध जपानी 'Candlestics' तंत्राप्रमाणे जेंव्हा आलेखावर (charts) (1) प्रथम एका दिवशी मोठी घसरण होवुन बाजार दिवसातल्या निच्चांकाजवळ बंद होतो(Black Candle) (2)पुढच्याच दिवशी बाजार दिवसभरांत खालच्या वा वरच्या दिशेने मोठ्या हालचाली करतो मात्र बंद होताना सकाळी उघडलेल्या भावपातळीच्या जवळपासच बंद होतो(Doji Candle) (3) आणि पुढच्याच म्हणजे तिस-या दिवशी बाजार आधल्या दिवशीच्या सर्वाधिक भावापेक्षाही वर (Gap up) उघडतो, व दिवसभर तेजीत राहुन आणखी वर बंद होतो(White Candle)...या स्थितीस 'Morning Star Doji'असे म्हणतात. अशी रचना बाजारांतील विक्रीचा जोर मंदावला असुन मंदीवाल्यांकडुन सुत्रे तेजीवाल्यांकडे जात आहेत असे सुचित करते (का??... हे या तीन दिवसांतील भावपातळ्यांचे वरील वर्णन वाचल्यास अधीक स्पष्ट होईलच) महत्वाचे हे,की गेल्या चार पाच महिन्यात फक्त दोन वेळा निफ्टी आजच्याच, म्हणजे 8000 पातळीच्या जवळ आला असता दोन्हीही वेळा हीच 'Morning Star Doji' ची स्थिती आलेखावर पहायला मिळाली व तेथुन निर्देशांकाने परत तेजीचा मार्ग अवलंबला आहे. आजही (दि, 06/07/08 मे दरम्यान) पुन्हा अशीच रचना होताना दिसते आहे.यावरुन बाजाराने तळ (Bottom) गाठला आहे असे म्हणावयाचे का??...तुम्हाला काय वाटते?? -प्रसाद भागवत