'या' की/कि 'ह्या' व इतर : शुध्दलेखनाबद्दल सल्ला/सूचना/सुधारणा हवी आहे

- 'ध्द' जोडाक्षर नाही?! मग 'असंबध्द', 'कटिबध्द', 'बुध्दी', 'शुध्दी' असे आपण लिहितो त्याचे काय?

तुम्ही असं लिहिता, ते चूक आहे असंच सागायचा प्रयत्न करतोय. मराठीत 'ध्द' असं जोडाक्षर नाही, 'द्ध' असं आहे. ध् + द = ध्द (अर्धा ध + पूर्ण द) असं नसून द् + ध (अर्धा द + पूर्ण ध) = द्ध असं हे जोडाक्षर आहे. म्हणून 'असंबद्ध', 'कटिबद्ध', 'बुद्धी', 'शुद्धी' हेच बरोबर, 'असंबध्द', 'कटिबध्द', 'बुध्दी', 'शुध्दी' हे चूक.

- 'आणीबाणी' का चूक बरे? मी तर हा शब्द सदैव असाच लिहिलेला पाहिला आहे.

या शब्दाची व्युत्पत्ती शोधायचा माझा प्रयत्न चालू आहे. (बहुधा 'अणी' - 'काट्याच्या अणीवर वसले तीन गाव'मधली अणी) आणि 'बाण' या दोन शब्दांपासून तयार झाला असावा.) तोपर्यंत लेखनकोशामध्ये दर्शवल्याप्रमाणे अणीबाणी असा लिहितो.

- माझ्या मते, खरं तर, (आपण सुचवलेला / सुचविलेला) 'पारंपरिक' (व खोडलेला) 'परंपारिक' दोन्ही शब्द चूक आहेत व तिसराच शब्द 'पारंपारिक' बरोबर आहे.

परंपरा या शब्दाला इक हा प्रत्यय लागताना पहिलं अक्षर 'प'ची वृद्धी होऊन (वृद्धीच्या भाषाशास्त्रीय नियमानुसार) 'पा' होतो. उदा. दर्शन + इक = दार्शनिक, शरीर + इक = शारीरिक, नगर + इक = नागरिक इ. मात्र तिसरं अक्षर 'प'मध्ये कोणत्याही प्रकारे, कोणत्याही नियमानुसार काना किंवा इतर कोणताही बदल होणार नाही. म्हणून 'पारंपरिक' बरोबर. तुमच्या मते तिसराच शब्द 'पारंपारिक' बरोबर असेल, तर कृपया याचं भाषाशास्त्रीय स्पष्टीकरण द्या, त्याला आधार दाखवा.

- 'अल्पसंख्यांक' का चूक बरे? माझ्या मते, खरं तर, (आपण सुचवलेला / सुचविलेला) 'अल्पसंख्याक' चूक आहे.

अल्प + संख्या + क असा हा शब्द तयार झाला असून 'क' हा गुणदर्शक, वैशिष्ट्यदर्शक प्रत्यय आहे (हे शेवटचं पद 'अंक' असं नाही). कल्पकता असलेला तो कल्प'क', लेखनगुण असलेला लेख'क'. तसंच 'संख्येने अल्प असलेले अल्पसंख्याक'. (अल्प + संख्या + अंक अशी व्युत्पत्ती असती, तर 'ख्या'वर अनुस्वार आला असता.) म्हणून अल्पसंख्याक हेच बरोबर. तुमच्या मते अल्पसंख्यांक बरोबर असेल, तर कृपया भाषाशास्त्रीय स्पष्टीकरण व आधार द्या. मराठी भाषाशास्त्रानुसार बरोबर काय आहे ते मी सांगितलं. शेवटी 'शास्त्रात् रूढिर्बलीयसी'नुसार, शास्त्रापेक्षा रूढी बलवान ठरतात आणि चुकीच्या कल्पना, चुकीचे शब्दप्रयोग, चुकीचं लेखन रूढ होऊन प्रस्थापित होतात. मुद्रितशोधन हा माझा 'व्यवसाय' असल्यामुळे मला मात्र असं करून चालत नाही.

तुम्हीच काय, सर्वच जण 'कात्री, खात्री, भित्रा' असं लिहितात.