भ्रमणगाथा-२ ब्रुसेल्सवर स्वारी

याआधी: भ्रमणगाथा-१

रात्रीचा एक वाजून गेला तरी गप्पा संपल्या नव्हत्या शेवटी एकमेकांना दटावत सारे झोपायला गेले.सकाळी ६ वाजता बस निघणार होती त्यामुळे झोपलो न झोपलो तोच उठायची वेळ झाली.सगळेच जण पटापट आवरून विपिनने केलेली मस्त चहाकॉफी पिऊन ताजेतवाने झाले.बसस्थानकाशी पोहोचलो.आतमधले सारे जण शांत बसले होते.त्या दुमजली बसच्या वरच्या मजल्यावर आम्ही पोहोचल्या पोहोचल्या चहेलपहेल सुरू झाली.बस हसूबोलू लागली. एसनला आम्हाला बस बदलायची होती आणि तिथेच इरफान,विपिनचा अजून एक मित्र वाट पाहत होता.तो ही उत्तम मराठी बोलणारा असल्याने भाषेची भेळ करायची गरज नव्हती. इथे मात्र आम्हाला सीट नं दिले. इरफानला एकट्याला वरच्या मजल्यावर जावे लागले तर आमच्या ४ सीट समोरासमोर आणि २ शेजारच्या बाकावर आल्या होत्या.त्यासमोर एक जर्मन आजी आजोबा होते.बस सुरू होण्याचा अवकाश, आमची तोंडं खाणे आणि बोलणे ह्या दोन्हीसाठी अव्याहत सुरू झाली.विषय अर्थातच 'मिसळपावचे व्यसन' होता. लिखाळची मिसळमयता सांगताना सायली म्हणाली, त्याला काही निरोप द्यायचा असेल तर खरड तरी टाकावी लागते किवा व्य नि तरी करावा लागतो ; तरच त्याला समजते नाहीतर तो लक्षच देत नाही.." हास्याचे मजलेच्या मजले त्या दुमजली बसवर चढू लागले.
आमच्या समोरच्या आजीआजोबांना आमच्या दंग्याचा त्रास होईल असे वाटल्याने हळूच त्यांच्याकडे पाहिले. तर त्यांच्या कपाळावर आठ्यांचे जाळे नसून आमच्याबद्दलचे कौतुकच दिसले.आणि ते नुसतं आम्हालाच दिसलं नाही तर थोड्या वेळाने आजीने बोलून दाखवले.तुम्ही सगळे ट्रीप अगदी एन्जॉय करता आहात. खूप मजा करता आहात तुम्ही, तुमची भाषा समजत असती तर आम्हाला आणखी मजा आली असती.आजीचे असे लायसन्स मिळाल्यावर तर आमच्या दंग्याला उत आला.तासदोन तासाने मात्र सारेच पेंगुळले आणि चहाब्रेकसाठी गाडी थांबेपर्यंत छानशी डुलकी झाली.
आता आजूबाजूला पाहिले तर फ्लेमिश,फ्रेंच आणि क्वचित डच पाट्या दिसू लागल्या. जर्मनीतून बेल्जिअममध्ये प्रवेशलो हेच त्या पाट्या आम्हाला सांगत होत्या.आता मात्र आम्हाला ड्रायव्हरबाबा गाडी फारच हळू चालवतो आहे असे वाटायला लागले.कधी एकदा ब्रुसेल्सला पोहोचतो असे वाटायला लागले आणि ते तर अजून बरेच लांब होते.मग मात्र सायलीने पत्ते बाहेर काढले.मूलाहूनही मूल होऊन सारे 'उनो ' खेळलो.दुसर्‍याची पाने पाहणे,चिटिंग, ठरवून एखाद्याला गाढव करणे .. पत्ते खेळताना आवश्यक अशा सगळ्या गोष्टी चालू होत्या.मात्र उनोमुळे तो मधला कंटाळवाणा वेळ चांगला गेला.आमच्या समोरची आजी म्हणाली सुध्दा," तुम्ही लोकं हसता तरी नाहीतर खाता तरी.. "एकदाचे ब्रुसेल्सला पोहोचलो.

इयु आणि नाटोचे मुख्यालय असलेल्या ब्रुसेल्सला कामानिमित्त आणि फिरण्यानिमित्त जायचा योग जरी २,३ दा आला होता तरी तो प्रसिध्द फुलांचा गालिचा मात्र पाहता आला नव्हता.१९७१ मध्ये पहिल्यांदा ब्रुसेल्समध्ये हा अतिभव्य फुलगालिचा इ स्टॅच्युमान्स ह्या आर्किटेक्टच्या कल्पनेनुसार रेखला,त्यानंतर त्याला ब्रुगं,घेंट,अँटवेर्प,कलोन,लंडन,पॅरिस,लुक्झेंबुर्ग इ. ठिकाणांहून असे गालिचे तयार करण्यासाठी आमंत्रणं आली.दुसरा असा गालिचा चितारायला ७६ साल उजाडलं आणि ८६नंतर मात्र दर २ वर्षांनी १५ ऑगस्टच्या सुमाराला ब्रुसेल्सच्या ग्रँडप्लेस मध्ये फुलांचा भव्य गालिचा तयार करू लागले.साधारण चारेक दिवस हा गालिचा असतो. फुलांची ती भव्य रांगोळी पहायला अवघा युरोप लोटतो.ह्यावेळी मात्र आमचाही गालिचायोग आला.ग्रँडप्लेसमध्ये चारही बाजूनी प्राचीन राजवाड्याच्या इमारती आहेत आणि मध्ये आयताकृती फरसबंद भव्य अंगण! एरवी त्या अंगणात चित्रकार आपली कलाकारी दाखवत आणि चित्रे विकत बसलेले असतात पण ह्या फुलरांगोळीच्या आठवड्यात त्यांनाही त्यांची पाले कोपर्‍यात हलवावी लागतात.त्या अंगणभर फुलांची ती अतिभव्य रंगीत कशिदाकारी आणि ती पहायला जमलेली गर्दीही रंगीबेरंगी ! डोळे भरून तो गालिचा कितीवेळ पाहिला,कॅमेर्‍यात बंद करून घेतला तरी समाधान होत नव्हते.

बेल्जिअमची काच,लेस आणि चॉकलेटे अगदी प्रसिध्द! नाजूक लेसची कलाकारी ,काचेच्या अनेकविध वस्तू आणि चॉकलेटांच्या राशीचे तिथे जणू प्रदर्शन मांडलेले असते. छोट्यामोठ्या गल्लीबोळातल्या दुकानांपासून चकचकीत काचेच्या भव्य दुकानांपर्यंत सगळीकडे बेल्जिअन काचेच्या वस्तू, लेसच्या पर्सेस,झगे,अंगडीटोपडी आणि चॉकलेटे,प्रालिननचे (चॉकलेटचा एक अत्युत्कृष्ट प्रकार)असंख्य प्रकार यांची नुसती रेलचेल असते.इंदौरला सराफ्यावर जशी जिलब्यांची आणि मिठाईची दुकाने,ठेले आहेत ना तशी इथे चॉकलेटांची आणि प्रालिननची दुकाने आहेत.त्यात आमच्या रोमेनचे प्रामाणिक मत आहे की स्वीस चॉकलेट जगात कितीही प्रसिध्द असोत.. बेल्जिअन चॉकलेटला तोड नाही ! आता स्वतः स्वीस असूनही तो असं बोलतो यातंच सारं काही आलं.तेव्हा मुद्दा असा की तिथून चॉकलेटं न घेता बाहेर पडणं म्हणजे केवळ अशक्य! मग काय? घुसलो एका दुकानात. त्या गर्दीत आम्ही तिथे गेलेलो इतरांना समजलेच नाही.शेवटी लिखाळ आम्हाला शोधायला गेला आणि बाकीचे आमच्यावर वैतागले पण चॉकलेटचा बॉक्स पाहिल्यावर साहजिकच राग पळून गेला.ब्रुसेल्समधला प्रसिध्द 'मानेकन पिस' अर्थात 'मुत्तुकुमार'चा पुतळा पाहून आम्ही ऑटोमियमकडे जायचे ठरवले.

लोखंडाच्या रेणूची १६५बिलियन पट मोठी प्रतिकृती येथे तयार केली आहे.त्या नऊ गोलांमध्ये आत शिरता येते आणि सर्वात वरच्या गोलावर चढून दोरीने खाली येण्याचा डोंबारीखेळही तिथे चालू होता.त्या उंचीवरून दोराने खाली येण्याचे आम्हाला आकर्षण वाटू लागले पण प्रत्यक्षात मात्र फक्त विपिननेच ते धाडस केले.

तिथेच पलिकडे 'मिनी युरोप' वसवले आहे.युरोपातील सर्व प्रसिध्द इमारती,वैशिष्ट्ये यांच्या प्रतिकृती तेथे तयार केल्या आहेत. (असेच मदुरोडॅमला 'हॉलंड इन नटशेल' उभे केले आहे.)चिमुकला प्रतियुरोपच! बकिंगहॅम पॅलेस शेजारी आयफेल टॉवर दिमाखात उभा आहे. शेजारी हॉलंडमधल्या पवनचक्क्या आणि ऍमस्टरडॅममधले कालवे आहेत. ग्रँड प्लेसमधला फुलगालिचा तिथे वर्षभर पहायला मिळतो. लंडनचे पार्लमेंट हाउस,बर्लिनमधले ब्रांडेनबुर्ग गेट,पिसाचा झुकता मनोरा,रोमचे कलोझिअम,पाण्यावर तरंगणारी व्हेनिसनगरी.. सारे सारे काही तिथे आहे. युरोपची मयसभाच आहे ती !

एव्हाना साडेपाच वाजून गेले होते.केसुंना तिथूनच पुढे लंडनला जायचे असल्याने त्यांनी आमचा तिथेच निरोप घेतला आणि आम्ही परतीच्या गाडीकडे निघालो.आमची सकाळचीच बस ऑटोमियमपाशी आम्हाला घ्यायला येणार होती. त्याप्रमाणे थांब्यावर गेलो . बस आलीच लगेच आणि आम्ही आत चढलो. सकाळचेच सगळे चेहरे आलेत की नाही हे ड्रायव्हरबाबा पाहत होता. आम्ही केसुला न घेता आलोत असे वाटून आमच्या समोरच्या आजीने "तुमच्या मित्राला कुठे सोडून आलात? त्याला घेऊन या लवकर. बस सुटेल आता.." असा हल्ला केला.तिला केसु परत न येता लंडनला गेल्याचे सांगितले तेव्हा लगेचच ड्रायव्हरला कळवा असा तिने धोशा लावला.जेव्हा तिच्या समोर आम्ही परत एकदा ड्रायव्हरला केसु येणार नसल्याचे सांगितले तेव्हा ती शांत झाली.
बस सुरू झाल्या झाल्या आजी आजोबांनी आमच्याशी गप्पाच मारायला सुरूवात केली.तुमची आजची ट्रीप कशी झाली? अशी सुरूवात करून ती , कुठून आलात? इथे काय करता? सध्या कुठे राहता? आजीचे प्रश्न आणि कुतुहल संपेचना! अशा बोलण्याबोलण्यातूनच इरफानच्या घरावरूनच ते पुढे जाणार असल्याचे समजले आणि आजीबाईंनी त्याला आपल्या गाडीने घरी सोडू असे जाहीर केले.पण आमच्या उत्तरांनी तिचे समाधान होत नव्हते. "तुम्ही सगळे इतक्या वेगवेगळ्या गावात राहता आणि म्हणता की भारतातही वेगवेगळ्या ठिकाणी राहता तर तुमची ओळख आणि दोस्ती कशी झाली?"तेव्हा तिच्या तोंडून 'मिसळपाव' असे वदवून घेतले आणि मग तिचा समज असा झाला की मिसळपाव नावाचे एक गाव भारतात आहे आणि तिथे हे सारे भेटले.दोस्ती झाली आणि आता पोटापाण्यासाठी योगायोगाने एकाच वेळी जर्मनीत आलेत. तिचा समज दूर करण्याच्या फंदात मी पडले नाही ,कारण नाहीतरी त्यात खोटं काय आहे?