Skip to main content
Skip to main content
✍ मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव
मिसळपाव मराठी साहित्य

Main navigation

  • मुख्य पान
  • नवे लेखन
  • कथा
  • कविता
  • चर्चा
  • पाककृती
  • पर्यटन
  • ललितकला
  • नवे प्रतिसाद

गोत्रांची संपूर्ण यादी

अ
अत्रे
Wed, 10/28/2015 - 04:38
🗣 125 प्रतिसाद
नमस्कार. मला दोन प्रश्न पडले आहेत. ब्राह्मण समाजातल्या गोत्रांची संपूर्ण यादी कुठे मिळेल का? उपगोत्र काय प्रकार आहे व ते कधी अस्तित्वात आले? माझ्या माहितीप्रमाणे खालील गोत्र ऐकिवात आहेत. १. अत्री २. वत्त्स ३. गार्ग्य ४. वशिष्ठ ५. जमदग्नी ६. लोकाक्ष ७. विश्वामित्र ८. भारद्वाज ९. मुद्गल १०. काश्यप ११. मौनस १२. लोहिताक्ष १३. कौशिक १४. कृष्णात्र १५. हरितस्य १६. पराशर १७. शांडील्य १८. धनंजय १९. बाद्रायण २०. वाद्रायण २१. कौडीण्य २२. विष्णुवृद्ध २३. भार्गव २४. सौभारायण २५. गौतम

प्रतिक्रिया द्या
134678 वाचन

💬 प्रतिसाद (125)
अ
अत्रुप्त आत्मा Wed, 10/28/2015 - 04:59 नवीन
दाते पंचाँग वाल्यांचे या सर्व विषया वर पुस्तक उपलब्ध आहे...ते घ्या.
  • Log in or register to post comments
र
राही Wed, 10/28/2015 - 05:07 नवीन
दाते बृहत्पंचांगामध्ये चारही शाखांच्या ब्राह्मणगोत्रांची आडनावे आणि त्यानुसार गोत्रांची यादी असे. अलीकडे असते की नाही ठाऊक नाही. मजजवळ आहे. वेळ मिळाल्यास टंकेन.
  • Log in or register to post comments
अ
अत्रे Wed, 10/28/2015 - 05:23 नवीन
धन्यवाद इन ऍडव्हान्स!
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: राही
अ
अत्रे Wed, 10/28/2015 - 05:17 नवीन
अजून एक! मराठी विश्वकोशानुसार (https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand5/index.php/23-2015-01-28-09-45-34/9440-2011-12-28-11-41-32 ) मूळ ८ गोत्रे असून
या प्रत्येक गोत्रात अनेक गण असून पुन्हा त्या प्रत्येक गणात अनेक गोत्र म्हणजे उपगोत्रे आहेत
कोणते उपगोत्र कोणत्या मूळ गोत्रातील आहे ही माहिती रोचक असेल.
  • Log in or register to post comments
ब
बॅटमॅन Wed, 10/28/2015 - 07:01 नवीन
उपगोत्र नामक प्रकाराबद्दल माहिती द्यावी.
  • Log in or register to post comments
म
मोगा Wed, 10/28/2015 - 07:15 नवीन
काश्मीर हमारा है / हमरे दादाजीने काश्मीर निर्माण केला.
  • Log in or register to post comments
स
स्रुजा गुरुवार, 10/29/2015 - 16:17 नवीन
काश्यप गोत्र वाल्यांनी काश्मिर निर्माण केलं? सही आहे, मी पण सगळ्यांना सांगायला मोकळी की ! ;)
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: मोगा
'
'पिंक' पॅंथर्न गुरुवार, 10/29/2015 - 11:55 नवीन
ब्राम्हण सोडुन इतर जातीत गोत्र वगैरे असतात काय ?
  • Log in or register to post comments
ब
बॅटमॅन गुरुवार, 10/29/2015 - 13:18 नवीन
क्षत्रिय आणि वैश्य वर्णांत गोत्रे असतात. आता या वर्णांपैकी प्रत्येक वर्णात अनेक जाती येतात. प्रत्येक जातीत गोत्रांची परंपरा आहे की नाही ते ठाऊक नाही. किमान काही जातींत आहे इतके नक्की. झालंच तर मुंजीचा विधी हाही फक्त ब्राह्मणांत नसतो तर त्रैवर्णिकांत असतो. पण ब्राह्मणेतर लोक्स क्वचितच हे करताना पाहिले आहेत.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: 'पिंक' पॅंथर्न
आ
आदूबाळ गुरुवार, 10/29/2015 - 16:48 नवीन
हो, मी एका पांचाळ सुतार मुलाच्या मुंजीला गेलो होतो. माझ्या आठवणीप्रमाणे भिक्षावळ वगैरे नव्हती, त्याऐवजी त्याच्या डैडींनी हत्यारं वगैरे दिली होती.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: बॅटमॅन
ब
बॅटमॅन गुरुवार, 10/29/2015 - 18:10 नवीन
सहीच! आजवर असे प्रत्यक्ष काही बघायचा अण्भव नाही आलेला.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: आदूबाळ
अ
अभ्या.. गुरुवार, 10/29/2015 - 18:31 नवीन
मी रजपूत समाजातील उपनयन पाह्यलेले आहे. विश्वब्राह्मण (पांचाळ सोनार) समाजातील तर बर्‍याचदा.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: बॅटमॅन
अ
अभ्या.. गुरुवार, 10/29/2015 - 18:32 नवीन
मराठा समाजातील देवक हे गोत्र निदर्शक समजावे का?
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अभ्या..
भ
भिंगरी गुरुवार, 10/29/2015 - 18:40 नवीन
मराठा समाजातही गोत्र असते.आणि देवक निराळे असते.(म्हणजे आमच्याकडे तरी वधुवरांच्या माहिती पत्रिकेत गोत्र लिहीलेले असते.)
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अभ्या..
अ
अभ्या.. गुरुवार, 10/29/2015 - 18:49 नवीन
गोत्र असते हे माहीती आहे भिंगरीताई पण एखाद्या गोत्रातील सर्वांचे देवक सारखे असते का? म्हणजे देवक हा प्रकार गोत्राशी संबधित का? अवांतर : आजकाल लग्नात चादरीखाली देवक घेऊन जायची प्रथा दिसेना ब्वा. सगळ्याच लग्नांवर उगी ती पंजाबी बॉलीवूडी छाप वाटते. पूर्वी कशी लग्ने ओळ्खू यायची ;)
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: भिंगरी
भ
भिंगरी Sat, 10/31/2015 - 04:57 नवीन
आमच्याकडे अजून तरी चादरीखाली देवक घेऊन वाजत गाजत जातात. मात्रा आताच्या पिढीला जास्त चालणे आवडत नसल्याने अगदी जवळचे मंदिर किंवा पार शोधून तेथून आणावे लागते.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अभ्या..
स
सूड गुरुवार, 10/29/2015 - 18:45 नवीन
नोप, देवक निराळं नि गोत्र निराळं!! मला आमच्या एक पिढी आधीच्या लोक्सकडून माहिती मिळाल्यानुसार गोत्र म्हणजे आपले पूर्वज ज्या ऋषींच्या आश्रमात शिकले त्या ऋषींचं नाव!! त्याकाळी एकाच ऋषींच्या आश्रमात शिकणारे एकमेकांचे गुरुबंधु गुरुभगिनी असत. आपल्याकडे चुलत नात्यात लग्न करायची पद्धत नाही, त्यामुळे सगोत्र विवाह निषिद्ध !!
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अभ्या..
ख
खटपट्या Sat, 10/31/2015 - 09:16 नवीन
मराठा समाजातही गोत्र असते. देवक निराळे. कोकणात काही ठीकाणी देवकाला कुळ म्हणतात. जे लग्नात चादरीखालून नेतात. जसे गोत्र एक असेल तर लग्न होत नाही तसेच कुळ एक असेल तरीही लग्न होत नाही. उदाहरणादाखल काही कुळे(देवक) - कलम, हत्ती, मोर..
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अभ्या..
र
राही गुरुवार, 10/29/2015 - 14:53 नवीन
कोंकणस्थ ब्राह्मणांची गोत्रावळी. : अत्रि, कपि, काश्यप, कौंडिण्य, कौशिक, गार्ग्य, जामदग्न्य, नित्युंदन, बाभ्रव्य, भारद्वाज, वत्स, वासिष्ठ, विष्णुवृद्ध, शांडिल्य. (एकूण १४, दाते पंचांगानुसार तंतोतंत.) कर्‍हाडे ब्राह्मणांची गोत्रावळी : अत्रि, अंगिरस, उपमन्यु, काश्यप, कुत्स, कौंडिण्य, कौशिक, गार्ग्य, गौतम, जामदग्न्य, नैध्रुव, पार्थिव, बादरायण, भार्गव, भारद्वाज, मुद्गल, लोहिताक्ष, वत्स, वसिष्ठ, वैन्य, वैश्वामित्र, शांडिल्य, शालाक्ष. (एकूण २३, दाते पंचांगानुसार तंतोतंत.) गोवर्धन ब्राह्मणांची गोत्रावळी : श्रीवत्स, अत्रि, अंगिरस, औपन्यव, उपमन्यु, कपि, कात्यायन, कामकायन, काश्यप, कामाक्ष, कृष्णात्रेय, कौंडिण्य, कौशिक, गार्ग्य, गालब, गौतम, चंद्रात्रेय, जामदग्न्य, दुर्वास, पराशर, भारगव, भारद्वाज, मांडव्य, मुक, मुद्गल, मैत्र्य, मौन, रथीतर, लोहित, वत्स, वामरथ्य, वासिष्ठ्य, वालखिल्य, विश्वामित्र, वाधुल, वसिष्ठ, (हे वेगळे दिले आहे. वासिष्ठसुद्धा आहेच.) वैष्य, शालंकायन, शालवत, शांडिल्य, शठ. (एकूण ४१, दाते पंचांगानुसार तंतोतंत.) हुश्श्. आता उरलेली कुणीतरी टायपा.
  • Log in or register to post comments
अ
अत्रे Fri, 10/30/2015 - 04:12 नवीन
धन्यवाद. मिळाले तर बघतो मी हे पुस्तक. त्यात या प्रत्येक गोत्राचे मूळगोत्र (८ पैकी) देखील सांगितलं आहे का? अजून कोणाला "सगोत्र" ची व्याख्या माहित असेल तर सांगावी. म्हणजे मूळचे ८ गोत्र धरायचे का अश्या यादीतले (४०-५० +)?
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: राही
च
चित्रगुप्त गुरुवार, 10/29/2015 - 15:57 नवीन
गोत्र ही संकल्पना वा परंपरा आजवर टिकून आहे त्याअर्थी तिचा प्रत्यक्ष जीवनात उपयोग होत आला असणार. आगामी काळात तिचे औचित्य कितपत आणि कोणत्या स्वरूपात राहण्याची शक्यता आहे यावर कुणीतरी प्रकाश टाकावा , ही विनंती .
  • Log in or register to post comments
प
प्रसाद गोडबोले गुरुवार, 10/29/2015 - 16:10 नवीन
आमच्या माहीती नुसार आजही भारता मध्ये सगोत्र विवाह कायदेशीर समजला जात नाही म्हणे ... (ऐकीव माहीती . तपासुन पहायला हवे. )
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: चित्रगुप्त
म
मोदक गुरुवार, 10/29/2015 - 20:38 नवीन
चुकीची माहिती, कायदा असल्या गोष्टींमध्ये लक्ष घालत नाही. दोन्ही पार्टी सज्ञान आहेत का? आणि दोघांचीही संमती आहे का? इतकेच बघतो - आणि याबाबत काही विदा असेल तर कृपया द्या, वाचायला आवडेल. (तुम्हाला समाजमान्य म्हणायचे आहे का?)
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: प्रसाद गोडबोले
म
मोदक गुरुवार, 10/29/2015 - 20:46 नवीन
याबाबत म्हणजे "भारता मध्ये सगोत्र विवाह कायदेशीर समजला जात नाही" याबाबत विदा असल्यास द्यावा.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: मोदक
अ
अत्रे Fri, 10/30/2015 - 04:20 नवीन
कायद्यात मान्यता आहे. संदर्भ: https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand5/index.php/23-2015-01-28-09-45-34/9440-2011-12-28-11-41-32
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: प्रसाद गोडबोले
श
शब्दबम्बाळ गुरुवार, 10/29/2015 - 21:26 नवीन
आपल्याकडे कोणत्याही कालबाह्य गोष्टी "परंपरा"या नावाखाली सुरूच राहतात... त्यामुळे गोत्र वगैरेचा प्रत्यक्ष जीवनात काही उपयोग असण्याची शक्यता वाटत नाही. पण हा, आपली विवाहसंस्था मात्र जात/पोटजात/गोत्र/देवक असल्या अनेक गोष्टीना अगदी पूरक आहे. कुठे नाही तर तिथे तरी वापर होत असावा!
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: चित्रगुप्त
र
रेवती गुरुवार, 10/29/2015 - 21:29 नवीन
पुढील पिढीने भारतीय मुलींशी लग्न केले तर जरा शक्यता. हामेरिकन किंवा आणखी कोणत्या देशवासीय मुलीशी लगीन केले तर काय गोत्र विचारणार? गोत्र, गण, नाडी वगैरे तेंव्हा विसरावे लागेलच.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: चित्रगुप्त
ट
टवाळ कार्टा Fri, 10/30/2015 - 05:28 नवीन
यालाच दुटप्पीपणा म्हणातात
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: रेवती
र
रेवती Fri, 10/30/2015 - 13:45 नवीन
अर्थातच! ते मान्यच आहे. म्हणायचे असे आहे की, जर भारतीय मुलीशी लग्न झाले/केले तर गोत्र नावाचा प्रकार असण्याची शक्यता आहे. आपण त्यासाठी अडून राहू असे नाही पण गोत्र नावाचा प्रकार अस्तित्वात असणे याअर्थी! दुसर्‍या देशीय मुलीशी झाले/केले तर हा प्रश्न येत नाही.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: टवाळ कार्टा
ट
टवाळ कार्टा Fri, 10/30/2015 - 17:44 नवीन
आँ ...श्या....इत्क्या लौकर थोडीच सहमत व्हायचे अस्ते ;)
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: रेवती
अ
अत्रे Fri, 10/30/2015 - 04:45 नवीन
याबाबत थोडे गुगलल्यावर ही माहिती मिळाली.
‘गोत्र विचार हा ऋषींच्या गुरुकुलांतल्या विद्यार्थ्यांशी निगडित होता. गुरुपत्नी, गुरुजी यांच्या कुळातल्यांशी विवाह करू नये (आदरापोटी तसंच ते बंधू/ भगिनीसमान म्हणून) निदान चुलत भावंडामध्ये विवाह होऊ नये हा विचार मर्यादित गुरुकुल पद्धतीत होता. समजा एखाद्या ऋषींकडे चार ज्ञातींतले शिक्षक असतील, तर गुरुकुल पद्धतीप्रमाणे ते एकाच कुलातले ठरले. (त्यामुळे त्यांची गोत्रं समान झाली) सगोत्र विवाह धर्मशास्त्राला मान्य नव्हता. मात्र धर्मग्रंथांमध्ये असा विचार नाही. मात्र पन्नास वर्षांपूर्वी, महामहोपाध्याय पां. वा. काणे यांच्या ‘धर्मशास्त्राचा इतिहास’ या पुस्तकात दोन कुटुंबांमध्ये आधीच्या अनेक पिढय़ांपूर्वीपासून कुठलाही नातेसंबंध नसेल, तर केवळ हजारो वर्षांची परंपरा आहे, म्हणून सगोत्र विवाह वज्र्य करू नये. अशा आशयाचा विचार मांडलेला आहे. भारतीय संस्कृती कोशकार पं. महादेवशास्त्री जोशी यांनीसुद्धा ‘गोत्र-प्रवर’ या माहितीमध्ये गोत्राबाबत अशा प्रकारचा विचार मांडलेला आहे,’’ ते सांगतात, ‘‘त्या दोन कुटुंबांमध्ये तीन पिढय़ांपुरते तरी संबंध नसावेत. आता डायबिटिस स्पेशालिस्टसुद्धा विचारू लागलेत की वडील- आजोबा- पणजोबा यांच्यापैकी कुणाला डायबिटिस होता का? एखादा पणतू पणजोबांचे गुण (आनुवंशिक) घेऊन जन्माला येऊ शकतो. कुपथ्यानं, आनुवंशिकतेनं जे दोष येऊ शकतात, ते किमान तीन पिढय़ांपर्यंत तरी संबंध नसावेत, हा विचार त्यासाठीच! दोषांचं संक्रमण पहायला पूर्वीच्या काळी कदाचित सात पिढय़ा बघू शकत असतील. आता कार्यकारणभाव कळायला एवढी आयुर्मर्यादा नसल्यानं- तीन पिढय़ांमध्ये हे गुणदोष उतरतात, त्याबद्दल माहिती असू शकते. समान गोत्रं असतील, तर आधीच्या किमान तीन पिढय़ांमध्ये तरी नातेसंबंध नसावेत.’’ मोहन दाते सांगतात.
संदर्भ:http://www.lokprabha.com/20090605/lagin.htm
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: चित्रगुप्त
च
चित्रगुप्त गुरुवार, 10/29/2015 - 16:03 नवीन
मला स्वतःला आजवर लग्न, मुंज याखेरीज कधीही (उदा. पासपोर्ट, पॅनकार्ड, घराचे रजिस्ट्रेशन वगैरे) आजच्या काळात आवश्यक कामांसाठी गोत्र सांगण्याची गरज पडली नाही म्हणून ही विचारणा.
  • Log in or register to post comments
स
स्रुजा गुरुवार, 10/29/2015 - 16:19 नवीन
आणि पुजेचा संकल्प सोडताना गुरुजी दर वेळी तुमचं गोत्र काय विचारतात.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: चित्रगुप्त
र
रेवती गुरुवार, 10/29/2015 - 21:25 नवीन
असेच म्हणते. दर पूजेच्या वेळी गुर्जी विचारतात व आधी मी चुकून माहेरचे सांगायचे. आता सासरचे लक्षात आहे व माहेरचे विसरलिये. बरे, हे आईवडिलांन्ला विचारायची सोय नाही. "तू तुझे माहेरचे गोत्र विसरलीस?" असा शिनेमाष्टाईलमध्ये प्रश्न येण्याची शक्यता असल्याने गप्प बसते. ;) त्यातून पंचाईत अशी आहे की मामांचे गोत्र लक्षात आहे कारण त्यांच्या घरामागच्या झाडावर भारद्वाज पक्षी बसायचा व त्यामुळे त्यांचे गोत्र ते आहे असे लहानपणी वाटायचे व लक्षात आहे. ;) कधीतरी हळूच काहीच झाले नाही अशा थाटात सहज आईला विचारायला जावे तर ती माझे बारसे जेवलेली असल्याने नाटक करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: स्रुजा
स
स्रुजा गुरुवार, 10/29/2015 - 22:29 नवीन
ह्या ह्या ह्या.. आमच्याकडे तर "इकडची स्वारी" खुशाल स्वतःचंच गोत्र विसरते. मला माहेरचं काश्यप वगैरे च्या आधी पण भारद्वाज लक्षात राहिलं त्यामुळे. प्रत्येक पुजेला गुरुजींनी गोत्र विचारलं की हमखास प्रश्नार्थक मुद्रा.. गुरुजी पण बुचकळ्यात गोत्र माहिती नाही की गोत्र म्हणजे काय माहिती नाही असा प्रश्न त त्यांना पडलेला ;) आताशा मी हळुच "भारद्वाज" वगैरे पण सांगत नाही. गोत्र विचारायची देरी की मीच, भारद्वाज सांगुन मोकळी होते :D
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: रेवती
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 12:12 नवीन
@दर पूजेच्या वेळी गुर्जी विचारतात व आधी मी चुकून माहेरचे सांगायचे. आता सासरचे लक्षात आहे व माहेरचे विसरलिये. बरे, हे आईवडिलांन्ला विचारायची सोय नाही. "तू तुझे माहेरचे गोत्र विसरलीस?" असा शिनेमाष्टाईलमध्ये प्रश्न येण्याची शक्यता असल्याने गप्प बसते.>> गोत्र हा अनेक अर्थानी कालबाह्य आणि टाकावू घटक झालेला आहे. म्हणून सरळ त्या जागी आपल्या अण्णावाचाच गोत्र म्हणून उल्लेख करावा. आणि पुढे कुलोत्पन्न असे उच्चारावे. मी हे गोत्र माहित नसलेल्या शिवाय महिला पूजेस बसल्या तर आवश्य करून घेतो. शिवाय आपल्या (धर्म)शास्त्रानुसार-(विवाहित)महिलांना पूजेत स्वतःसाठी सासरचं गोत्र का लावायला सांगितलं जातं? हा माझा प्राचीन प्रश्न असतोच. हे केवळ निरर्थकच नाही तर अन्न्याय्य आहे.. म्हणुन कुणालाच गोत्र नको..ज्याला त्याला आपलं अण्णाव लावण्याची मुभा हवी. हाच नवा नियम..
मम आत्मनः इष्ट फल प्राप्त्यंर्थं जोशी/शिंदे/दिघे(जे अण्णाव असेल ते)कुलोत्पन्नःश्रीरामनामक* अहं, किंवा विदुला नाम्न्या अहं .. अमुकदेवता प्रीत्यर्थं ..... पूजनं करिष्ये..
हा असला संकल्प.. त्यातही नामक ज्या जागी आमच्या मुळच्या वैदिकी(धर्म)व्यवस्थेनी ब्राम्हण असेल तर शर्मा,क्षत्रीय असेल तर वर्मा,वैश्य असेल तर गुप्तः ,(शूद्र असेल तर-काहिच नाही,कारण त्याला पूजा करवून घ्यायचा अधिकारच नाही..)अशी खास टनाटनी चार्तुवर्णी-ओळख सिस्टिम लावलेली आहे...ती ही गोत्राच्या जागी अण्णाव आणि शर्मा/वर्मा/गुप्तः च्या जागी नामक किंवा नाम्न्या लावलं की उधळून लावली जाते.. त्यामुळे लोकहो..या निमित्तानी हा नवा बदल स्विकारा आणि त्याचा वरिल उपरोक्त कारणं सांगून भरपूर प्रसारंही करा.
सावरकरी हिंन्दुत्वाचा बदल हाच पाया..त्यास्तव जाऊ दे अन्यायी टनाटनी धर्म कित्तीही वाया.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: रेवती
र
रेवती Fri, 10/30/2015 - 13:58 नवीन
अहो गुर्जी, मी गोत्र वगैरे गोष्टींना तेवढेही महत्व देत नाही म्हणूनच लक्षात ठेवण्याची आवश्यकता वाटत नाही. लग्न झाल्यावर मुलीचे गोत्र सासरचे का व्हावे? हाही प्रश्नच आहे. अगदी शास्त्रीय दृष्टीकोनातून पाहिल्यासही तसे गोत्र बदलायला नको. पण तेवढे महत्व त्या गोष्टीस द्यावे असे वाटतच नाही. अनेक गोष्टी अशा असतात की मागील पिढी जरा त्यात अडकलेली असते म्हणून मुले ते तात्पुरते स्विकारतात. जसे, गोत्र बघणे, मंगळागौरीची पूजा सासरच्या (अशा अनेक गोष्टी)पद्धतिने करणे करणे वगैरे. या गोष्टी आता इतक्या क्षुल्लक वाटतात की एकेकदा होऊन गेल्यावर पुन्हा कोणी बघणारही नसते. शिवाय मुलाच्या लग्नात माझ्या ते कितपत लक्षात राहील ही शंकाच आहे. ते माझ्यापाशी येऊनच संपलय.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
प
प्रसाद गोडबोले Fri, 10/30/2015 - 14:16 नवीन
मुळातच सगळ्या पुजा आणि कर्मकांडे ( विशेष करुन तुंबडीभरायण पुजा ;) ) हे तुम्ही ज्याला टनाटनी म्हणता त्या धर्माचे सार आहे . आर्य सनातन वैदिक धर्माचे सार त्याचे ज्ञानकांड अर्थात उपनिषदे , षडदर्शने , भगवद्गीता , ब्रह्मसुत्रे , आचार्यांची भाष्ये हे आहे !! अर्थात आचार्यांनी ईशोपनिषद भाष्याच्या सुरुवातीलाच "‍ईशा वास्यम् इत्यादयो मन्त्राः कर्मस्वविनियुक्ताः, तेषामकर्मशेषस्यात्मनो याथात्म्यप्रकाशकत्वात् । " http://sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/Ishaa_bhaashhya_Shankar.html?lang=sa अर्थात ईशावास्यादि उपनिषदोक्त वैदिक मंत्रांचा कर्मकांडात उपयोग नाही असे म्हणल्याने तुंबडीभरु पुरोहित वर्गाची गोची झाली अन त्यांन्नी असल्या कर्मकांडांची पुटे सनातन धर्मावर चढवली !! जर खरी धर्मसुधारणा करायची असेल तर असल्या तुंबडीभरु पुजा अन कर्मकांडे बंद करुन त्या जागी सनातन वैदिक तत्वज्ञानाची साधना सुरु केली पाहिजे !! असो . तुम्हाला ते जमणे अवघड दिसते =))
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 15:47 नवीन
टनाटनी स्वकपोलकल्पितमतांधतेचा विजय असो! अस्वीकार्य टना टन कैदिक भोंदू मर्म की.....असो!!!च्च!!! :p
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: प्रसाद गोडबोले
स
सूड Fri, 10/30/2015 - 16:01 नवीन
सारखं टनाटनी टनाटनी ऐकतोय आणि त्यात तुम्ही स्वत:ला धर्मसुधारक म्हणता म्हणून आता इथेच विचारतो. अगदी पेशव्यांपर्यंत सत्यनारायणाच्या पुजेचे उल्लेख नाहीत. हे मध्येच कुठेतरी कुत्र्याच्या छत्रीसारखं उगवलंय. हेच तुमच्या यजमानांना सांगू शकाल? एक धर्मसुधारक म्हणून एवढं करुन दाखवू शकालच!! पुढच्या वेळी यजमानांनी विचारलं की सांगायचं, "मी एक धर्मसुधारक भटजी/ पुरोहित आहे, तस्मात ही मध्येच उगवलेली पूजा मला मान्य नाही आणि मी करणार नाही." बोला, सांगाल? हो की नाही मध्ये उत्तर हवं बाकी फापटपसारा नको.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
प
प्यारे१ Fri, 10/30/2015 - 17:12 नवीन
+१ असेच म्हणतो. या गोष्टी स्वत:ला मान्य नाहीत तर सोडत का नाही? विरोधाभास उठून दिसतो अशानं. असं टनाटन वगैरे म्हणून तुमच्या स्वत:बद्दल तुम्ही ambiguity संशयाचं धुकं स्वत: निर्माण करताय बुवा.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: सूड
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 17:27 नवीन
@या गोष्टी स्वत:ला मान्य नाहीत तर सोडत का नाही? >> इथे माजा प्रश्न प्रामुख्यानि येत नाही..तसही या गोष्टी मी "मला मान्य नाहीत" म्हणून सोडत नसून,चुकीच्या /आत्मघातक आहेत..म्हणून सोडतो..आणि दुसयरामनाही सोडायला लावतो.अर्थात "त्यांना पटत असतील आणि सोडायची इच्छा असेल" ..तरच!
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: प्यारे१
प
प्यारे१ Fri, 10/30/2015 - 17:38 नवीन
बाकी कसं काय?
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 17:20 नवीन
ते काम धर्म उच्छेदकांच आहे. मी उच्छेदक नाही. धन्यवाद
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: सूड
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 17:30 नवीन
@, "मी एक धर्मसुधारक भटजी/ पुरोहित आहे, तस्मात ही मध्येच उगवलेली पूजा मला मान्य नाही आणि मी करणार नाही.">> हां आरोप माझ्यावर गैरलागू होतो..कारण मी करवून घेतो तो सत्यनारायण त्या पारम्पारिक स्वरूपाचा नाहीच.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
स
सूड Fri, 10/30/2015 - 17:33 नवीन
मी हो का नाही, येवढंच विचारलं होतं!! तुम्ही पारंपारिक करता की आण्खी कसा, पण करता ना? हे नव्याने घुसडलेलं आहे त्यामुळे करु नका हे सांगणं याला धर्मसुधारणा म्हणता येईल.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 18:35 नवीन
@मी हो का नाही, येवढंच विचारलं होतं!! >>> पण त्याचं उत्तर मी कशाला देऊ??? तु जे हो का नाही? असं विचारतो,ते मी करतच नाही. तर त्याचं उत्तर देण माझ्यावर कसं काय बंधनकारक होउल??? तू तुझं तू कायच्याकाय वाट्टेल ते समज करून घेशील माझ्याबाबतीत ..त्याला मी काय करु??? @पुढच्या वेळी यजमानांनी विचारलं की सांगायचं, "मी एक धर्मसुधारक भटजी/ पुरोहित आहे, तस्मात ही मध्येच उगवलेली पूजा मला मान्य नाही आणि मी करणार नाही." >> तेच तर सांगितलं ना आधी ही मध्येच उगवलेली पूजा - मी करत नाही. आमची पूजा ही - ही पूजा नाहीच! आणि हे एका पूजेबद्द्ल नाही..सगळ्याच कर्मकांडांबद्दल आहे. जे मी करतच नाही,ते तू म्हणतो म्हणून मी पुन्हा एकदा नाही करत, असं कशाला सांगायच??? हे तर आधीच होऊन-गेलेलं आहे..असो! @तुम्ही पारंपारिक करता की आण्खी कसा, पण करता ना? हे नव्याने घुसडलेलं आहे त्यामुळे करु नका हे सांगणं याला धर्मसुधारणा म्हणता येईल. >>> ते तुझं तु तुला ज्याला जे म्हणायच ते म्हण.तुला कोणी आडवलेलं नाही. धर्मसुधारणा म्हणजे-घातक स्वरुपाचा धर्म काढून टाकणं आणि वाइट स्वरुपाचा जो आहे तो बदलवणं हे मुल्य मी मानतो..जे सावरकर ,शाहू महाराजां सारख्यांनी आचरलेलं मूल्य आहे.. धर्मसुधारणा म्हणजे काय? ही कोण्या एकाने मानलेली बेबंदशाही नव्हे..आणि असेल तर मारली फाट्यावर तीला. ज्यांना धर्माचं संपूर्ण उच्छेदन-हवं असतं..ते लोक धर्म मानतही नाहीत्/पाळतही नाहीत..आणि आपल्या मताचा प्रसारंही करतात. पण नितिमूल्याच्या आचरणासांठी धर्माची गरज असलेला एक वर्ग समाजात असतो/आहे/आणि असणार.. त्याला वार्‍यावर सोडणं हे अधमपणाचं लक्षण आहे.. म्हणूनच सावरकर एका बाजुला विज्ञाननिष्ठ निबंध लिहित असले,तरी दुसर्‍या बाजुला सगळ्यांना मंदिर प्रवेशाचं आंदोलन करतात,धर्मात-सुधारणा करून समता आणायला प्रयत्न करतात. तेंव्हा त्यांना कुणी असा बिनडोक प्रश्न विचारला नाही.. की "एका बाजुनी देवाची खिल्ली आणि टवाळी उडवणारे तुम्ही,त्याच देवाच्या मंदिरात सगळ्यांना प्रवेशाचं आंदोलन कशाला छेडता म्हणून!" . शाहू महाराजांनी तर वैदिक धर्मातल्या याच टनाटनशाहीविरोधात क्षत्रीयातले-दुसरे शंकराचार्य नेमले..धर्मपुरोहित निर्माण केले..तेंव्हा त्यांनाही कुणी वरीलसारखे बिनडोक प्रश्न विचारले..नाही.. विषमता आणि टनाटनीपणा विरुद्धची लढाई अनेक अंगांनी लढायची असते.आणि त्यात विषयनुरुप औचित्य आणि तारतम्य बाळगायचे असते कधी धर्माच्या आत ,कधी बाहेरून... ===================================================
पूर्वीच्या धर्मसुधारकांनी जेव्हा सतीची/केशवपनाची प्रथा बंद केली तेव्हा असं नाही म्हणाले, "या हं बायांनो, आता मी सुधारीत पद्धतीने कसं सती जायचं ते शिकवतो."
>>> कशाची कशाबरोबर तुलना करावी,याची अक्कल गमावून बसल्याच हे लक्षण आहे.. नाहितर सत्यनारायण आणि सती जाणं या दोन गोष्टी एका पारड्यात तुलनेला कोणताही शाहाणा माणुस घेणार नाही.. यावर भाष्य करावं अशी या विधानाची लायकीच नाही.. त्यामुळे -

असोच्च असो!

आणि दुसरं म्हणजे ते फक्त-धर्मसुधारक होते.. मी धर्मसुधारकपुरोहीत आहे... हा फरक तुला कळला तर असले प्रश्न पडणारच नाहीत..अर्थात..कळला---तरच!
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: सूड
स
सूड Fri, 10/30/2015 - 20:25 नवीन
तुम्ही पारंपारिक करता की आण्खी कसा, पण करता ना?
हे वाचलं असतंत तर येवढा मोठा निबंध लिहायची गरज पडली नसती हो.
कशाची कशाबरोबर तुलना करावी,याची अक्कल गमावून बसल्याच हे लक्षण आहे
आता तुम्ही माझी अक्कल काढलीत म्हणून मी तुमची काढणं योग्य नाही. पण पारंपारिक असो की आधुनिक सत्यनारायण हा सत्यनारायण आहे. ते आधुनिक वाटावं म्हणून फार तर कथा आजच्या काळाला साजेशी होऊ येऊ शकेल. येवढंच म्हणतोय, की सत्यनारायण ही सत्यपीरापासून उगम पावलेली कथा असून तुमच्यासारखा धर्मसुधारकपुरोहित, आधुनिक असो की पारंपारिक ती करुच कशी शकतो? तुमच्याच भाषेत विचारायचं तर हे धर्म उच्छेदक नाही का? की यासाठी पण धर्मसुधारणेची काही व्याख्या तुमच्या हातात तयार आहे?
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
अ
अत्रुप्त आत्मा Fri, 10/30/2015 - 20:44 नवीन
@. पण पारंपारिक असो की आधुनिक सत्यनारायण हा सत्यनारायण आहे. >> हे परत तुझ तू तैयार-करून घेतल.,पारम्पारिक आणि आधुनिक अशी फारकत होऊनही ,हां सत्यनारायण आणि तो सत्यनारायण हा एकच राहतो होय रे ??? @ते आधुनिक वाटावं म्हणून फार तर कथा आजच्या काळाला साजेशी होऊ येऊ शकेल. येवढंच म्हणतोय, की सत्यनारायण ही सत्यपीरापासून उगम पावलेली कथा असून तुमच्यासारखा धर्मसुधारकपुरोहित, आधुनिक असो की पारंपारिक ती करुच कशी शकतो?>> तेच तेच किती वेळा सांगायच तुला? आधुनिक असल्यावर करायला हरकत काय-राहु शकते? सांग बर? चोरी बंद जाली आणि त्या जागी काष्टानी पैसे कमविन्याच् आधुनिक मूल्य आल.. तर तेच चालु ठेवतात ना? संपादित: सदस्यांनी वैयक्तिक टिकात्मक प्रतिसाद न देता तारतम्य पाळावे.
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: सूड
स
सूड Fri, 10/30/2015 - 17:36 नवीन
पूर्वीच्या धर्मसुधारकांनी जेव्हा सतीची/केशवपनाची प्रथा बंद केली तेव्हा असं नाही म्हणाले, "या हं बायांनो, आता मी सुधारीत पद्धतीने कसं सती जायचं ते शिकवतो."
  • Log in or register to post comments
↩ प्रतिसाद: अत्रुप्त आत्मा
  • 1
  • 2
  • 3
  • ›
  • »
मिसळपाव.कॉम बद्दल
  • 1आम्ही कोण?
  • 2Disclaimer
  • 3Privacy Policy
नवीन सदस्यांकरीता
  • 1सदस्य व्हा
  • 2नेहमीचे प्रश्न व उत्तरे
लेखकांसाठी
  • 1लेखकांसाठी मार्गदर्शन उपलब्ध
  • 2लेखन मार्गदर्शन
संपर्क
  • 1सर्व मराठीप्रेमींचे मनापासून स्वागत!
  • 2अभिप्राय द्या
  • 3संपर्क साधा
© 2026 Misalpav.com  ·  Disclaimer  ·  Privacy Policy मराठी साहित्य व संस्कृतीसाठी  ·  प्रवेश  |  सदस्य व्हा