साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने

आमचीही क्षणचित्रे! अकरा वाजता प्रदर्शन स्थळीच थेट पोहोचलो.कारण धाग्यात उल्लेख केलेले पुस्तकांचे अनेक स्टाॅल्स! हे म्हणजे खादाड माणसाला बार्बेक्यु नेशन ;) सर्वच स्टाॅलवर अमाप गर्दी होती.एक छान गोष्ट म्हणजे तरुण मुलं भरपूर पुस्तकं खरेदी करताना दिसली. बाजीराव मस्तानी सिनेमामुळे ना सं इनामदारांना बरे दिवस आले असल्याचे सर्वत्र अगदी वर असणाऱ्या त्यांच्या पुस्तकांवरुन दिसत होते.गोडशांचे बाजीराव मस्तानी पण रिप्रिंट होऊन झळकत होते! जाताना वाटेत आम्ही मिपावरील आय डीचे नाव घेऊन बडबडत जात असताना एका ताईंनी आम्हाला तुम्ही मिसळपावच्या का असे विचारून पकडले! आमची आय डी नावं त्यांना माहित होती.त्या वामा असूनसुद्धा! यापुढे मिपाचं कोणीही कुठेही भेटु शकतं म्हणून तोंडाला कुलूप घालून पुढची पुस्तक खरेदी केली! अक्षरधाराच्या स्टाॅलला सर्वाधिक गर्दी होती.तिथे अरुंद जागेत नुसतीच पुस्तके चाळणार्या लोकांनी वैताग आणला होता.स्पिकरवर त्याच वेळी बहुधा कवि संमेलन सुरु होते.कोणा अज्ञात कवीने सुरेख कविता वाचली. मौजेच्या आणि नॅशनल बुक ट्रस्टच्या स्टाॅलने निराशा केली.फारशी पुस्तके नव्हती. समोरच्या दालनात माजी सासं अध्यक्षांच्या पुस्तकांचे वेगळे दालन होते.त्या माजी अध्यक्षांची नावे बघून आणि आता पैशावर चालणारे साहित्य संमेलन आणि वादग्रस्त अध्यक्ष (नेमकी त्याचवेळी पालखी गेली म्हणे! अध्यक्ष पैलवानांच्या संरक्षणात होते!)आणि त्यांची कोण वाचतं ही पुस्तकं टाईप ग्रंथसंपदा बघून विषाद वाटला :( एक साहित्यिक झोळ्या आणि मगचा स्टाॅलपण छान होता. बर्याच पुस्तकांची मनसोक्त खरेदी झाली हा मूळ हेतू बर्यापैकी साधला गेला याला कारण हा धागा! यातला अनेक स्टाॅलचे उल्लेख वाचून गेल्याशिवाय राहावले नाही एवढे खरे!

धन्यवाद … फोटो अन मांडणी आवडली … :)

धागा आणि प्रतिसाद. असं वाटतय लाईव्ह संमेलनच सुरु आहे.

संमेलनाला अफाट गर्दी होती. अजूनही वाढतेच आहे. मिपाकर संदीप चांदणेचा क्रमांक २३९ होता पण आम्ही ३३८ क्रमांकापर्यंत काव्यवाचन आल्यावर पोहोचलो. अगदी थोडक्यात त्यांना काव्यवाचन करताना पाहायची संधी हुकली. मग पुस्तकप्रदर्शनाच्या दालनांतून भटकलो. अक्षरधारावाल्यांचे दालन लहान आणि गर्दी बेक्कार. मॅजिस्टिक आणि मौज यांच्या दालनांमध्येही गर्दी होती. सूट फारच कमी देत होते. मेहता पब्लिशिंग हाऊसच्या दालनात काही छान पुस्तके मिळाली. तरुणाई भरपूर होती आणि काही अमराठी भाषिकही होते. मुख्य कक्ष फारच मोठा आहे. आणि सगळा भरला होता इतकी गर्दी. बाकीचे दोन छोटे कक्षदेखील चांगले भरले होते व प्रेक्षक दालनांबाहेर उभे राहून परिसंवाद ऐकत असल्याचे दृश्य दिसले. पी. डी. पाटलांचे संयोजन नेटके आहे. श्रीमंत संमेलन वाटले. स्वच्छता व पाण्याची सोय ठिकठिकाणी केलीय. पार्किंगची व्यवस्था मात्र आता कोलमडतेय असे वाटले. खाद्यपदार्थांचे स्टॉल फारच महागडे वाटले!

कट्यार ...आणि नटसम्राट या दोन रिमेक्स च्या अभुतपुर्व यशानंतर हमखास रंगणारे तिसरे एक नाटक नवीन संचात आपल्यासमोर....... भाऊबंदकी !!! http://www.loksatta.com/lekha-news/vishwas-patil-lust-for-lalbaug-novel-published-1190312/ खरेतर या धाग्याच्या मुळ विषयाशी म्हणजे 'मराठी साहित्य संमेलनाशी' याचा संबंध नाही, पण 'मराठी साहित्याशी' नक्कीच आहे हा बादरायण संबंध लावुन 'वैयक्तिक धुणी मिपाच्या सार्वजनिक पाणवठ्यावर धुवायला नको' ही भावना प्रबळ झाल्याने येथे प्रतिक्रियेत हा मुद्दा मांडला आहे. क्षमस्व..

..............ही भावना प्रबळ झाल्याने नवीन धागा काढ्ण्याऐवजी येथे प्रतिक्रियेत हा मुद्दा मांडला आहे. क्षमस्व..असे वाचावे.

दोन ड्यान्जर किश्शांच्या प्रतिक्षेत.

मित्रा , पुरोगामी खरेदीबद्दल शुभेच्छा रे..

बिरुटे सर कुठल्याश्या परिसंवादाला गेले होते आणि सह्याद्रीबुक्सच्या स्टॉलवर मी आणि धन्या पुस्तकं बघत उभे होतो. अचानक खुप मोठ्ठा आवाज ऐकू येउ लागला आवाजाच्या दिशेने पाहू लागताच समोरील बाजूने मंडपाचे आख्खे छतच वर वर उचलले जात असल्याचे दिसू लागले. संपूर्ण मंडपच कोसळण्याची चिन्हे दिसू लागली. प्रतिक्षिप्त क्रियेने क्षणार्धात पळापळ सुरु झाली. डाव्या बाजूचे ओपनिंग अगदी जवळ असल्याने आम्ही लगेच त्या दिशेने पळालो. मी पळता पळता मागे वळून पाहिले तर पत्रे हवेतून उडत उडत आमच्याच दिशेने येत होते. परत थोडा पळालो. पाठीमागे पत्रा पडल्याचा जोरात आवाज ऐकू आला. माझ्या पाठीमागे असलेल्या एका माणसाच्या हातावर जोरात लागलं होतं बहुधा फ्रैक्चर झाले असणार. तो प्रचंड घाबरलेला होता आणि 'आई, माझा हात मोडला' असं अक्षरश: गुरासारखं ओरडत चालला होता. पुढे पोलिसांनी लगेच त्याला ताब्यात घेउन त्याला उपचारासाठी नेलं. तर त्याच्या पाठोपाठ चपल अर्धवट निघाल्यामुळे धन्या पडला. त्याच्या पाठिमागची लोकं त्याला तुडवत पळाली ह्यात त्याची प्यांट गुडघ्यावर फ़ाटली. दोन्ही गुडघे सोलवटले गेले तरर तळहात रक्ताळले, पण थोडक्यात निभावलं..पुढे मग तिथल्या वैद्यकीय सेवेच्या ठिकाणी जाऊन धन्याच्या जखमेवर ड्रेसिंग करून घेतलं तिथेच २ माणसांना हॉस्पिटल मधे एडमिट केल्याचं कळलं. मग काय जरा थोडावेळ मुख्य मंडपात बसून परत ग्रंथदालनात शिरलो. नंतर मग नाखुकाका आले मग यशोधरा आली, सर, धन्या निघून गेले आणि पुढे अचानक गणामास्तर भेटला. तत्पूर्वी संदिप चांदणेला भेटून छान वाटले..आपला एक मिपाकर संमेलनात कविता सादर करतोय ह्याचा अभिमानही वाटला.

#काय म्हणता धन्याला ब्रम्हास्त्र आपलं साहित्यास्त्र लागलं? धन्य आहे.संजिवनी सापडली का रुग्णालयात? #यशोधरा-गोवा स्टॅालपाशी मिपाकर साक्षीदार होते हे बरं झालं. आमच्या गोव्याच्या भूमीत घट फुटती-----हे गायन झालं का? #बाकी तो काजूचा हिशेब पैसाताई आणि चा (अमृततुल्य) पाजण्याचं पुणेकरांचं वचन एकदा पुरं करून टाका थिबाच्या ऐतिहासिक महालात.

छप्पर फाडके पुस्तकं मिळवली म्हणजे! @मितान ,आपण नुकतेच बाहेर पडलो असू त्यावेळात, त्याचा तर परिणाम नसेल ना;)

माझा रविवारचा वृत्तांत एकदम एकदिवशीय आत्मकथेतच रूपांतरित व्हायला लागलाय! ;-) त्यामुळे आज त्याला व्यवस्थित एडीट वगैरे करून फोटोसहित दुपारपर्यंत टाकतो! Sandy

तर मंडळी, आजही (रवी. दि. १७/१/२०१६) सकाळी साडेदहाला घरातून सौ.ना बरोबर घेऊन निघणे झाले. आज मात्र डी-मार्ट किंवा पडद्याञ्चा आधार घ्यावा लागला नाही! कारण मी सरळ सांगितले की माझे काव्यवाचन आहे आज अखिल भारतीय साहित्य संमेलनात! मग, घाबरतो का काय! असो. अकराच्या सुमाराला संमेलनस्थळी पोचलो. शनिवारच्या तुलनेत तिप्पट(अंदाजे) तरी गर्दी झालेली. काव्यकट्ट्याच्या ठिकाणी जाऊन माझी वेळ पाहून घेतली जी १२ ते १ च्या दरम्यान होती. मग पटापट फोन फिरवून मित्र, मैत्रिणी आणि घरची मंडळी यांना कळवून झाले. खोकला नरड्याचे दार ठोठावत असल्याने जरा काळजीत होतो. म्हणून मग एका मित्राला स्ट्रेप्सिल्स आणायला सांगितल्या. पण तो वेळेत'च' आल्याने गोळ्यांचा फायदा नाही झाला पण तो आल्याने व्हिडिओ करायचा मार्ग मोकळा झाला. :) वडीलही तितक्यात येऊन जागा पकडून बसलेच होते. इथे अगदी अनपेक्षितपणे माझे शाळेतील मराठीचे शिक्षक श्री. सूर्यवंशी सर आपल्या परिवारासोबत आलेले दिसले! संमेलनाने असा सुखद धक्का मला दिला आणि सुमारे पंधरा वर्षानंतर गुरू-शिष्याची भेट झाली! सरांचा आशीर्वाद घेऊन मी कविता वाचायला गेलो. कविता वाचत असताना आयोजकांकडून सन्मान स्वीकारताना काव्यवाचनाला चांगला प्रतिसाद मिळाला. मंचावरून उतरून परत जागेवर जात असताना बऱ्याच जणांनी हस्तांदोलनं केली. दोन मिनिटे सेलिब्रिटी झाल्याचाच फील आला ;-) पुढे माझ्या सौ. ला माझ्या सोडून इतर कुणाच्याही कविता आवडत नसल्याने तिने उरलेल्या काव्यकट्टा कार्यक्रमावर बहिष्कार टाकण्याचे लगेच जाहीर केले. त्याला अनुमोदन देण्याशिवाय पर्याय नव्हता. :( मग मी सौ., वडील, सपत्निक व छोट्याला सोबत घेऊन आलेला मित्र व ऑफिसातला एक मित्र आम्ही बाहेर येताच भेटलेला असे सात फुल १ हाफ पुस्तक प्रदर्शनाकडे वळलो. आणि इथे लगेच तो वर्ल्ड फ़ेमस पत्रे उडायची घटना घडली! प्रदर्शनात माझ्यासाठी पुस्तके नाही घेऊ शकलो पण माझ्या छकुलीसाठी दोन मस्त भरपूर चित्र असलेली गोष्टींची पुस्तके घेतली. इथे ऑफिसमधली एक कलीग आणि तिची रूममेट येऊन मिळाली तसेच एक कॉलेजपासूनचा जीवश्च-कंठश्च मित्रही आला. आता इतके सगळे एकत्र फिरताना सारखे पुढेमागे होऊ म्हणून मग सर्वानुमते खाण्याकडे मोर्चा वळवण्याचे ठरवले. तिकडे आजमात्र कालच्यासारखी कुणाची हाकही आली नाही आणि आमच्या हिला साऱ्या दुकानदारांना समान श्रीमंत करायची संधीही मिळाली नाही. कारण अलोट भुकेलेला जनसागर! तिथे थोडंफार खाऊन झाल्यावर मठ्ठा पितच होतो की एका माणसाने माझा हातच पकडला! दुर्मिळ पण सत्य गोष्ट! खुणेनेच विचारता तो मला ओढत ओढत त्याच्या मित्रांच्या कंपूमध्ये घेऊन गेला आणि तिथे त्या सर्वांनी मला कविता आवडल्याचे सांगितले तसेच एक फोटोही काढून घेतला. साऱ्यानी छोटी मुलाखतही घेऊन टाकली. हा दुसरा सेलीब्रीटी झाल्याचा अनुभव! उरलेला मठ्ठा संपवतच होतो की एक कॉल आला. घेतला तर पलीकडून, 'प्रचेतस' एवढे ऐकल्यावर पाय ताबडतोब ते थांबलेले त्या ठिकाणी जायला निघाले. तिथवर जाईतो आमची पलटण विखुरली आणि मी, सौ., ऑफिसातली कलीग, तिची मैत्रीण आणि ऑफिसातला मित्र असे एवढेच जाऊन पोचलो. तिथे जाऊन पाहतो तर त्रिमुर्ती उन्हात उभी! अमर-अकबर-एंथनी आपलं ते प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे सर, प्रचेतस आणि सतीश गावडे. तिघांना पाहून उर फुटेस्तोवर आनंद झाला! सगांना लागल्याचे पाहून अतिशय वाईट वाटले व त्याची नैतिक जबाबदारी वगैरे घेणार होतो पण माझ्यासोबतच्या मंडळींचा विचार करून तो विचार बाजूला सारला. प्रा.डॉ.नी भेदक नजरेनेच मला जाळून टाकले आणि असा एक हुकूम दिला की त्याची अंमलबजावणी होईस्तोवर मला त्यांचा लेखच काय, प्रतिसाद वाचायचीही भीती वाटेल! :-/ प्रचेतस यांना प्रत्यक्ष पाहून खूपच आनंद झाला. त्यांनी मला त्यांच्या चाहत्यामध्ये स्थाण द्यावं ही इथे यानिमित्ताने मी त्यांना विनंती करतो. मला सूचना कम हुकूम देताना प्रा.डॉ. दिलीप बिरुटे सर हा अजून एक त्रिमुर्तीना भेटून आम्ही पुढे.... . . . . . दमलो.... हा भाग-१ समजा वृत्तांताचा...भाग दुसरा नंतर टाकतो! धन्यवाद, Sandy

आजही समारोपाचे दिवशी ग्रंथदालनात चक्कर मारली. शेवटचा दिवस असल्याने काही स्टॉलवर भरपूर सवलत जाहिर केली होती. खरेदी अशी केली नाही पण एक छोटेखानी दुर्मिळ पुस्तक अवघ्या १० ₹ ला मिळाले. "क्रिस्ताच्या वधस्तंभारोहण प्रसंगींचे विळाप" संपादक वि. वा. प्रभुदेसाई १७ व्या शतकातील फादर स्टीफन्सच्या क्रिस्तपुराणातील हा अप्रकाशित भाग. १९७१ साली हे साहित्य प्रथम प्रकाशित केले गेले. तोवर ह्या ओव्या लोप पावल्या होत्या. फादर स्टीफ़न्स तो हाच ह्याचा कर्ता हे निर्विवादपणे सांगता येत नाही पण हा किंवा फादर क्रुवा हा कर्ता असावा असे ओव्यांच्या क्रिस्तपुराणातील असलेल्या साधर्म्यामुळे असे संपादक प्रभुदेसाई सांगतात. मासल्यादाखल एक ओवी देतो. देखुनियां फार मार लोळे रक्ताचिया झरीं | सर्वांगिं जाहालासे जैसा कोस्टिय रोगिया सरीं || मकुटु कंटकांचा बिळिं (भाळीं) रौद्र वाहे बोंबाळिं | ते पगळे जाउनिं डोळिं; खांदि थपथपे ||

एकूणात आपल्याला मोठे उत्सव करून पोलीस, सार्वजनिक वहातुक यावर ताण आणायचा यात रस नाही. पण या उत्सवाला तरीही गेलो. कारण याचे यजमानपद कोणी एका पिवर उदद्योगपतीने स्वीकारले असते का याबाद्द्ल शंका आहे. डी वाय हे शिक्षण उद्योग पति असल्याने हे जमून आले. दारावरच साहित्यिक या शब्दाचे शुद्धलेखन चुकलेले पाहून मजा वाटली. दोन दिवस गेलो . पाहिल्या दिवशी बायको व मी हरवलो. दुसर्‍या दिवशी हरवलो तर काय करायचे हे ठरवून पुन्हा हरवलो. ग्रन्थ प्रदर्शन हा आता चिचवड कराना नाविन्याचा विषय राहिलेला नाही. तरीही हे ग्रन्थ वितरण पाहून हरखून गेलो. काही कविंच्या कविता ऐकल्या काही शष्प कळल्या नाहीत. आपल्याला परत मराठीच्या पहिल्या वर्गात कमल नमन कर , भैरूने कैरी खाल्ली असे शिकावयास हवे याची जाणीव झाली. शरद पवारांच्या भाषणातील एक उल्लेख आवडला तो असा की कादंबरी कथा याना स्पर्श करणे हेच खरे साहित्य. ( अगदी असे शब्द नाहीत ) .साहित्य संमेलनाचा अध्यक्ष मग एखादा प्रकाशक का होउ नये असा मला प्रश्न पडला. कादंबरी कथा, नाटक व कविता हे चार प्रकार हाताळणे हे येरा गाबाळ्याचे काम नाही. गायक असणे वादक असणे व संगीतकार असणे यात जो फरक आहे तो इतर व हे चार प्रकार हाताळणारे यांच्यात असतो अलिकडे हे अध्यक्ष कोण? असा प्रश्न पडतो. तो का पडावा बरे ?

घराच्या एव्ढ्याजवळ अभा नाट्य संमेलन, अभा साहित्य संमेलन होते तरी उपस्थित राहू शकलो नाही. दोन्ही वेळा तातडीच्या कार्यालयीन कामांमुळे परस्थानी होते. काय माहीत कधी योग येतात ते !