हायकू – एक काव्य प्रकार

अचानक पावसाची सर यावी आणि चिब भिजवून जावी तसंच काहीसं माझ्या बाबतीत झालंय. वाचनात अचानक एक हायकू आली आणि मला त्यात ओढून घेऊन गेली. हायकू पूर्वी ऐकली/वाचली तेव्हा साहित्य, काव्य ह्यात जेमतेम रस होता. त्यामुळे तेव्हा दुर्लक्षित राहिलेली हायकू आज मात्र वेड लावून गेली. तीन ओळींचे हे मुळचे जपानी काव्य निसर्गाशी जवळीक साधणारं, मनाला भिडणारं, समजायला खूप सोप्प असं आहे. ते क्लिष्ट नाहीये हाच मला आवडलेला त्याचा गुण म्हणेन मी. गुगल राजाला विविध प्रकारे आळवणी केल्यावर खूप माहिती वाचायला मिळाली. हायकूचे नियम कळले. 'हायकू' ही तीन ओळींची कविता. पूर्वार्धात एक विधान केलेले असते. उत्तरार्धात कलाटणी असते. पहिल्या व तिसर्‍या अथवा दुसर्‍या व तिसर्‍या ओळीत यमक साधलेले असते. तेव्हा आता प्रयत्न तर करायलाच हवा असे ठरवले. १. पहिला पाऊस आला घेऊन मातीचा सुवास नि एक तृप्त निश्वास २. झाडावरती सरडा चढला बदलत रंग जन त्यासी शोधण्यात दंग ३. पिल्लाने उघडली चोच आतून होती लाल लाल कावळा भरवी भुकेचा घास ४. निष्पर्ण झाड गर्द लाल झालं गुलमोहोराने बहरून गेलं ५. डांबरी रस्ता अचानक निळा निळा झाला जांभळांनी त्याला आपलासा केला माहित नाही हेच हायकू का ते? जाण्कारांनी प्रकाश टाकावा ही विनंती. त्यासाठीच इथे लिहिले आहे. पहिलाच प्रयत्न आहे. हे रोजचे दिसणारे स्तंभित करणारे माझे अनुभव आहेत हे नक्की. एक स्पष्ट करते की मी काही कवयित्री नाही. तेव्हा लगेच उत्कृष्ट हायकू जमेल असे कसे म्हणू मी? – उल्का कडले