आमचेही (देशी) गणगोत

आमची प्रेरणा - मुक्तसुनीत यांचे http://www.misalpav.com/node/2920

"मने मने, अशी वेंधळ्यासारखी इकडे तिकडे काय बघतेस? ती बघ गावची चावडी. आणि तो जो माणूस उभा आहे ना, तो आहे गावचा सरपंच, तात्या अंमळ्नेरकर! "

"काय म्हणालीस? त्याच्या हातातली काठी जनरल डायरच्या हंटरसारखी दिसते?"

"अग, त्याच काय आहे - तात्यानं आता दुसरा घरोबा केलाय. तेव्हापासनं पहिलीच्या कडच्या काहीनी त्यांच्यावर डूख धरलाय. ते येतात कधी मधी त्याला त्रास द्यायला. त्यांना हाकलण्यासाठी ही काठी, बरे?"

"तसा तात्या एकदम व्यवहारी हां. आपण कसे चार-आठ आणे असे सहजपणे उच्चारतो ना तसे तो बे-त्रण लाख असे सहजच म्हणून जातो. पण त्याचं बुधवार-शनिवारच व्रत मात्र भलतच कडक! झेपणार नाय आपल्यासारख्याला!"

"हं आता त्या झाडाखाली बघ. तो माणूस कसा ध्यानस्थ बसलाय. त्यांच नाव आचार्य विनायक महाराज."

"काय म्हणालीस? ही कसली विचित्र पोझ घेतलीय? अग, त्याला समुपदेशासन असे म्हणतात. त्यांनी भारतीय योगशात्राला दिलेली अमूल्य देणगी. आणि ती पालकांची गर्दी पाहिलीस? त्यांच्या समुपदेशासनाचे धडे घेण्यासाठी कोण धडपड त्यांची!"

"आता सांभाळून ग मने, माझा हात अगदी घट्ट पकडून ठेव हो".

"अग, का म्हणून काय विचारतेस? तो समोरचा बोवा दिसला नाही काय तुला? तो बहुरुपी रामदास बोवा! कधी अगदी नवकवी सारखा झोळी घेऊन येतो तर कधी एकदम कडक वर्दीतला पोलीस पाटील. कधी कधी तर अगदी धोतर घालून सटोडियाच्या वेशातदेखिल येतो म्हणतात. मुलांना पळवून नेतो अशी वदंता आहे. काही म्हणतात के तो बहिरुपी नाहीच, चार-पाच वेगळी वेगळी माणसे आहेत. खरे खोटे देव जाणे. आपण आपले सांभाळून रहावे, काय?"

"तो झब्ब्या-लेंग्यातला माणूस कोण असे विचारतेस? अग तो गावचा दादा. राम दादा म्हणतात त्याला. पण नुसताच नावाचा दादा बरे! पूर्वी परटाचा धंदा करीत होता. तेव्हा दुसर्‍याचे कपडे स्वतःचेच म्हणून घालू लागला. गाववाल्यांनी बडव बडव बडवला. तेव्हा परटाचा धंदा सोडून कौलाचा धंदा सुरू केला. आता लोक त्याला कौलारू राम दादा असे म्हणतात!"

"शू. तिकडे बघ. तो भगवी कफनी घातेलेला संत महात्मा दिसतोय? त्यांचं नाव आनंदमार्गी. नेहेमी आनंदाच्या यात्रेला जाणार्‍या फोलपट संप्रदायाचे जनक."

"अग, आता हा फोलपट संप्रदाय म्हणजे काय ते मला नको विचारू हां. कारण मलाही ते धड ठाऊक नाही."

"आणि ती त्या आनंदमार्गीच्या मागे ढोल बडवत जाणारी चष्मेवाली बाई बघितलीस की नाही?"

" काय म्हणालीस, बाई नाही मुलगी आहे? "

"अगं, काय सांगू तुला? ती जादूगार आहे. सध्या एक शष्ठांश झाल्यामुळे मुलगी वाटते पण आहे आज्जीबाई!"

"काय म्हणतेस काय, तिच्या चष्म्याचं भिंग एकदम जाड - अगदी दूर्बिणीसारखं वाटतय?"

"असेल हो, असेल.."

"त्या दुकानातली ती धीर-गंभीर व्यक्ती पाहिलीस?"

"ते आहेत डॉ नानासाहेब!"

"फारच चुरूचुरू बोलतेस हां तू मने, कसले डॉ म्हणून काय विचारतेस? अग, त्यांना कोणताही विषय वर्ज्य नाही. कोणत्याही विषयावर अगदी पैज लावून अधिकारवाणीने बोलतात!"

"त्या दुकानदाराचा चेहरा असा त्रासलेला म्हणून काय विचारतेस? एक तर तो पुण्यातला दुकानदार म्हणजे कपाळावर आठी असणारच त्यातून नानासाहेबांसारखे चेंगट गिर्‍हाइक असल्यावर तो त्रासणारच."

ते असो, तर मी काय सांगत होतो - त्यांच्या व्यासंगाबद्दल! परवाच्या दैनिक मध्यरात्रमध्ये त्यांनी लिहिलेला वेंगुर्ल्यातील सुपारी उत्पादनाचा नौरूच्या अर्थव्यवथेवरील परिणाम हा लेख तू वाचला असशीलच. आणि आता उद्या शिवथरघळ विकास प्रतिष्ठान तर्फे आयोजित ज्ञानेश्वरीतील उभयान्व्ययी अव्यये आणि दासबोधातील शब्दयोगी अव्यये - एक तौलनीक अभ्यास या विषयावर व्याख्यान आहे. आपण जाऊ बरे!"

"दमलीस बाळ? आता थांबू हां. ही डावीकडे जाते ना त्याला म्हणतात क्रमशः गल्ली. गल्लीच्या तोंडाशीच ते विश्रामगृह दिसतय तुला? ते म्हणजे पूर्वीच्या इराण्याच्या हॉटेलसारखे. कितीही वेळ टेका. कोणी काही बोलणार नाही. क्रमशः गल्लीत जाणारे सगळे पांथस्थ त्या विशामगृहातच जातात. बसून बसून कटाळा आला की क्रमशः गल्लीत एक फेरफटका मारून येतात."

"आपण किती वेळ बसायच? काही सांगता येत नाही. मने. बघू प्रयत्न करू लवकर निघायचा. अजून पुष्कळ काही बाकी आहे ना बघायचं!"

स्पष्टीकरण - सदर लेख काल्पनिक नसून त्यातील व्यक्तीरेखांचे कुणाशी साधर्म्य आढळल्यास तो योगायोग समजू नये!