स्साला... रोच्ची कटकट
---स्पष्टीकरण ---
" रोजची कटकट" ह्या लिखित शब्दांचा प्रत्यक्ष उच्चार "स्साला... रोच्ची कटकट" असा केलाय.
---स्पष्टीकरण समाप्त--
तर सांगायचं म्हणजे मी मनोबा. माझं टोपण नाव मनोबा.
माझं त्या "तारे जमीनपर" पिच्चरमध्ये तो लहान मुलगा आहे ना "इशान अवस्थी"... त्याच्यासारखं होतं.
बुटाची लेस झटकन् बांधता येत नाही. फार प्रयत्न केल्याशिवाय लेस बांधली जात नाही. पिशवीची बांधलेली गाठ सोडवता येत नाही. रस्त्यानं जाताना फक्त समोरच लक्ष असतं. आजूबाजूला फारसं नाही. (पेरिफेरल व्हिजन नसणे बहुतेक ह्यालाच म्हणत असावेत.)रस्ते लक्षात रहात नाहित. अगदि रडकुंडिला आलो. खुप प्रयत्न केले. पण नाहिच लक्षात रहात.
तिखट खाणं सहन होत नाही. पंख्याखाली झोपता येत नै. खूपदा प्रयत्न केले. पण झेपतच नै.
ग्रुपमध्ये लोक बोलत असतील तर ग्रुपच्या र्हिदममध्ये येता येत नै. ग्रुप डायनामिक्सशी जुळवून घेणं जड जातं.
लोकं काहीतरी इनसायडर जोक्स मारतात. चटकन् क्लिक होत नै.
टॉपलेस् स्ट्रिप क्लब मध्ये चार वर्षाचं बालक जावं ; तितपत गोंधळल्यासारखा चेहरा करुन असतो.
आणि इंटारनेटवरच्या गप्पांतले दोस्त पुन्हा पुन्हा स्पर्धा, संघर्ष वगैरेंचं बोलतात. दबाव येतो. अर्थात मी गोंधळलो आहे की नै म्याटर करत नै; विशेषतः १९९२ नंतरच्या उदारीकरणानंतर गाडीनं अपरिहार्य वळण कुठं घेतलय; हेही समजत असतं.कळत असतं. पण वळत नसतं.
"इशान अवस्थी " पाहिला आणि एकदम " अर्रे! हाच तरे मी" म्हणत चकित झालो. हाच तर होता लहानपणीचा मनोबा. "विल पावर , संघर्ष, प्रयत्न ,इन्स्पिरेशन" वगैरे थोरांची कामं आहेत.
आम्ही संघर्ष करतोय, स्वतःची खूप आपटतोय. पण अजूनही झटझट बुटाची लेस बांधता येत नै .
नोटांचं बंडल असेल; तर पटापट मोजता येत नै. एकसारखी स्वाक्षरी/सही पुन्हा पुन्हा करता येत नै.
चेकवर सही करणं, चेक देणं टेन्शनचं काम वाटतं. पब्लिक चक्क इतरांच्या सहीची नक्कल करते! आम्हाला स्वतःचीच सही करता येत नै. :(
गाडी चालवत असतानाच शिंक कशी येते ते समजत नै. सहज काम-बिम करत असताना शिंक आली तरी नेमक्या वेळी रुमाल सापडत नै. तोंडावर हात ठेवून शिंक द्यावी लागते. आणि मग उगाच 'एक्स्युज् मी' म्हणत नम्रतेचा सूर आणावा लागतो. कधी ग्रुपसोबत लंच/डिनरला गेलो तर सगळं लक्ष लहान मुलासारखं खाण्याकडच असतं.
अगदि सहजतेने मन लावून खात बसतो. लोकांच्या गप्पा काय चालल्यात; काय टॉपिक आहे; कशाचच भान नै.
पिच्चरात त्या इशान अवस्थीच्या लहानपणाचा काळ दाखवलाय. बहुतेक तो पुढं मोठा चित्रकार तरी झाला असेल.
आम्हाला चित्रं, संगीत, खेळ्/स्पोर्ट, क्यारम-चेस कै येतच नै.त्याच्यासाठी त्या "लहानपणीच्या आठवणी" आहेत.
"तारे जमीनपर " मधला तो माठ मनोबा कुठे प्रत्यक्षात असलाच तर मोठा झाल्यावर एखादा "स्टार" तरी झाला असेल. त्याला एखाद्या तरी क्षेत्रात (चित्रकलेत) गती आहे. ह्या मनोबाला... मला तोही स्कोप नै. आमची तर साला आख्खी लाइफच अशी आहे. आमच्या जिंदगीची स्क्रिप्ट नेमकी कोणी लिहिलिये हेच समजत नै.
.
मला भूक लागते. कधी कधी खुप भूक लागते. मग मी दोन तीन वाट्या घट्ट वरण नैतर भाज्या घेउन बसतो ; कधी खायला न मिळाल्यासारखं. भिजवलेले बदाम खायला घेतले तर एक दोन पुरत नैत. दहा पंधरा खातो. मग नंतर शेप्रेट, फुल्ल, पोटभर नाश्ता करतो.
.
'मार्केट' इकॉनॉमिक्सला असेही काही लोक असतात हे समजत नाही. त्याला फक्त विजेते समजतात. तुम्ही 'विजेते' नाहित. तुम्ही तर अस्तित्वातच नसायला हवात. असं 'मार्केट मेक्यानिझम' म्हणतं. मग आपल्याला लै कळतं; हे मी दाखवू जातो. अशा स्पर्ढा, कठोर परिश्रम, क्यापिटालिझम वगैरे बोलणार्या दिग्गजांना सहज +१ ठोकून देतो. ह्या स्पर्धेत दुनियेनी मला ठेचून,वेचून,चेचून,मारुन टाकलं पाहिजे; ह्याला मी +१ दिलेलं असतं.
.
हे सगळे कै मोठ्ठे प्रॉब्लेम्स, क्यालामिटी नाहियेत. लहान सहान कटकटीच आहेत. पण तेवढ्यापुरतं दिमाग का दही करुन जातातच ना. ह्यातल्या काही गोष्टी जाता-येता इतरांनाही त्रास देत असल्या पाहिजेत. म्हणजे ...
ऐन मोक्याला हापिसाची बस सुटणे, नि मग पुढच्या बसची वाट बघत बसणे ; महत्वाच्या कामाच्या वेळी बाइक पंक्चर होणे ; कधी लोड शेडिंगमुळें, लाइट जाण्यामुळं घात होणे; अंघोळ करताना साबण हातचा निसटून कुठं गेलाय तोच धड न सापडणे; एखाद्या पेमेण्टच्या शेवटच्या दिवशी एकदम भरवशाचं घरचं नेट बंद पडणे ; कधी आपल्या नुकत्याच केलेल्या खरेदीबद्दलचा फ्याशन सेन्स, रंग वगैरे बघून एखादी नम्र, प्रेमळ, साजूक,सात्विक,सज्जन पत्नीची प्रतिक्रिया असेल तश्शीच आपल्या पत्नीची प्रतिक्रिया असणे. नि मग तिनं अगदि प्रेमानं मग तुमच्या भाजीत हंडाभर मिरच्या , मसाला नि तिखट ओतत अहिंसक ,असहकार आंदोलन पुकारणे; इत्यादी इत्यादी.
किंवा कधी निवांत वेळी टॉप फ्लोअरच्या टेरेसवर आरामात कॉफी पीत तुम्ही बसलेले असताना कधी भस्सकन् दचकवून गेलेलं कबूतर कॉफी सांडणार, कधी "गुड नाइट" म्याट्स संपल्याचं फार उशीरा ...दुकान बंद झाल्यावर लक्षात येणार; मग डास मंडळी तुमच्यावर मेजवानी झोडणार; हापिसाला उशीर होत असताना ऐन वेळी गाडीला किक मारणार इतक्यात सटासट शिंका येउन नाक वहायला लागणार, पुन्हा आठ दहा मजले वर पायी...तंगड्या तोडत जायला लागणार; किंवा तुम्ही सॉफ्टवेअर डेव्हलपर असाला तर मस्त वेळेत तुमचा कोड / डेव्हलपमेण्ट पूर्ण होणार इतक्यात...तुम्हाला तुमचा कोड सेव्ह करण्याची संधीही न देता धाडकन् आख्खा सर्व्हर रिबूट होणार, तुम्ही तोवर कदाचित ब्याक अप घ्यायचाही राहून गेलेला असणार, सगळी मेहनत मातीत जाणार....
छोटी छोटी माणसं. छोटी छोटी जिंदगी. त्यांचे मोठ्ठे मोठ्ठे प्रॉब्लेम्स. ही लोकच इतकी छोटिशी असतात की त्यांचे मोठ्ठे प्रॉब्लेम्सही अदरवाइज छोटेच असतात!
साधी, छोटी , निरागस, इवली, व्रात्य,भाबडी,बेरकी,खोडकर जिंदगी.
त्या.... "मालगुडी डेज्" सिरियलमध्ये दाखवल्यासारखी.
.
.
.
" मी ए ना चाराण्याची खरेदी क्रेडिट कार्डानं केली. आता मला लाखभर रुपये क्याश बेक नि ऑफर म्हणून मिळ्णारेत!"
"मी बाराणे खर्च केले म्हणून अमिताभ बच्चन माझी सही घ्यायला माझ्या घरी येणारे!!"
अशा सगळ्या सुरस कथा सतत पब्लिक आसपास सांगत असते . याला यंव ऑफर मिळाली नि त्याला त्यंव ऑफर मिळाली वगैरे लोकं सांगत असतात. ते कायतरी वॉलेट अन् paytm,freecharge अन् न जाणो काय काय वापरतात. ब्यांकांची क्रेडिट कार्डं वापरतात. पण आम्हिच वापरायला गेलो की भांचुत ऑफर कशी काय नसते ?
म्हंजे सिस्टिम नेहमी मला लुटायलाच का बसलेली असते ? माझ्याकडे लुटण्याइतपत बक्कळ सरप्लस आहे; किंवा माझ्याकडेच्च लुटण्याइतपत बक्कळ सरप्लस आहे असं सिस्टिमला का वाटत असावं ? की मग सिस्टिमला समजलं असावं की मी किती गाढव आहे ते? म्हंजे "ह्याला हवं तेवढं लुटलं तरी काही होणार नै. तुच्छ क्षुद्र आम आदमी.लुटा ह्याला. " असच वाटत असेल ना ? ह्या व्यवस्थेचा...ह्या सिस्टिमचा मुख्य उद्योग हा मला लुटणे असाच का असावा ? माझ्याच घराची लाइटची बिलं दहा दहा हजार रुपये का येत असावीत ? तीही फक्त दोन पंखे नि चार सी एफ एल असताना ?
.
.
असो.
.
झालं. एकदाचं कडाक्याचं भांडण झालच. जिग्गी दोस्तासोबत....
त्याला लै हौस. इकडे चाराण्याचा डिस्काउण्ट आहे, तिकडे पाव पैशाचा डिस्काउण्ट आहे; वगैरे वगैरे बक्कर करत असतो. म्हटलं ह्यापेक्षा कामावर फोकस केलास तर चार-आठाण्यातून बाहेर तरी येशील.
तर साहेब म्हणाले की " छे रे. आपल्या इंडस्ट्रीत ठराविक वर्षांनी ठराविक प्याकेज मिळतच की. उगा त्यासाठी धडपड करुन काही फायदा होत नै." मी म्हटलं ऑल्मोस्ट तुझ्याच प्रोफाइलची काही मंडळी ठाउक आहेत. (तुझ्यासारखेच क्वालिफिकेशन्स, ऑल्मोस्ट त्याच रँकिंगची कॉलेजे आणि तसलाच सुरुवातीच्या काळातला workex.) आता त्यांचं इनकम ब्रॅकेट तुझ्या निदान दुप्पट आहे.आणि तू काही त्याही गटातला नाहिस की ज्यांना इनकम शिवाय "काहीतरी करण्याची" इच्छा वगैरे असते. कारण " काहीतरी करण्याची इच्छा" असेल तर 'इन्कम' ह्या पॅरामीटरचं महत्व तितकं रहात नाही. (उदा-- माझे काही मित्र काही नवीन प्रॉडक्ट बनवू पाहतात, कला शिकू पाहतात, परफॉर्मिंग आर्टिस्ट म्हणून नाव कमावू पाह्तात जॉब व्यतिरिक्त. तर इतर कुणी जमेल तसं संगीत, इतिहास वगैरे क्षेत्रात जमेल ते योगदान देत असतो. माझ्या एका मित्रानं संगीतात ट्यून्ससुद्धा तयार केल्यात. एका एफ एम रेडियोनं स्वतःच ऑफर देउन त्या विकत घेतल्या होत्या वर्ल्ड कपच्या काळात थीम म्हणून. म्हटलं तुझं तेही नै. दिवसभर दिवास्वप्न बघत बसायची हा मुख्य उद्योग. पैशांचा पाउस पडावा असं बटबटीत स्वप्न. पण त्यासाठी काही करण्याची, धडपडायची इच्छा आहे का ? प्रयत्न आहेत का ? तर कैच नैत! असणार कसे ? चोवीस तास चार आठ आण्यांच्या डिस्काउण्टमध्ये डोस्के अडकलेले.)
.
मग तोही भडकला. त्यानेही माझी लायकी काढली.
.
"शतरंज के खिलाडी " पिच्चरमध्ये क्लायमॅक्सला क्षुद्र, तुच्छ , आळशी दोघे दोस्त(संजीव कुमार आणि सईद जाफरी) जसे भांडतात; व नंतर पुन्हा गळ्यात पडतात; तोच सीन जशाला तसा रिपीट झाला. दोन दोस्त पुन्हा गळ्यात पडले. तिकडे कर्तबगार , खमक्या इंग्रजांचं राज्य अधिकाधिक दृढ होतय नि हे सुस्ताड आपल्यातच मग्न आहेत.
भुक्कडपणाचा लाइव्ह , जिवंत (नि कदाचित ते दाहक वगैरे म्हणतात तसाही!) अनुभव. पिच्चर वगैरेची भांचुत कै गरजच नै.
.
.
माझ्या एका खास दोस्ताच्या मते हे प्रॉब्लेम्स मुळात प्रॉब्लेम्सच नाहित. किंवा first world problems आहेत. खाउन पिउन व्यवस्थित असणार्या लोकांना "वाटत" असणारे प्रॉब्लेम्स. काय की. असेलही तसं.डोक्यात आलं लिहून काढलं.
तुलना करू नकोस
तु पण तितकाच ग्रेट आहेस जितके जगातले बाकीचे लोक आहेत. बस्स.!!!तुलना करू नकोस
तु पण तितकाच ग्रेट आहेस जितके जगातले बाकीचे लोक आहेत. बस्स.!!!