ट्रंपानॉमीक्स चे अमेरीकन आर्थीक हितरक्षणास्त्र

ट्रंपकारण जे डिल मेकींग मध्ये विश्वास ठेवते. मला जाणवणारी ट्रंप पॉलीसी * रशियासोबत मैत्रिची हवा तयार करून रशियास घाबरणार्‍या स्वतःच्याच युरोपियन मित्रमंडळींवर ट्रेड डिल्ससाठी दबाव टाकणे. * मध्यपूर्वेत रशियाने हात घातलाच आहे तर तिथे रशियाला अफगाणीपद्धतीचा अनुभव देववण्याचा विचारही ट्रंप करू शकतो जेणे करून काट्याने काटा काढला जाईल. * तैवानच्या अध्यक्षांशी वार्तालाप करणे त्यावर चिन ने आक्षेप घेतला तर 'वन चायना' बद्दल आमेरीकन भूमिका फुकटात मिळणार नाही डिल करावा लागणार असे सांगणे या डिल मध्ये मुख्यत्वे उत्तर कोरीआचा बंदोबस्त चिनकडूनच करवावा तसेच ट्रेड डेफिसीट कसे कमी होते ते पहावे. * जे चिन सोबत ट्रंप करत आहे तेच थोड्या फरकाने दक्षिण आशियात करणे अफगाणीस्तानात पाकीस्तानचे सहकार्याची गरज ट्रंपला आहे आणि ते साहाय्य हवे असेल तर काश्मिर बाबत पाकीस्तानला आमेरीकेने मदत करावी अशी अट पाकीस्तान टाकेल, आमेरीकन लोकांचे आयटी जॉब टिकवणे हे ट्रंपचे ध्येय आहेच, त्या सोबत भारतीय फार्मास्युटीकल्सवर दबाव टाकणे हे त्याच्या बदल्यात अशी ट्रंपकारणाची दिशा असू शकेल का ?

अगोदर नोकरीत असलेल्यांच्या नोकर्‍या जाणार नाहीत. नवीन भरती करताना अमेरिकन नागरिकांना प्राधान्य व योग्य अमेरिकन मिळाला नाही तरच H1B व्हिसा असलेल्या परदेशी लोकांना नोकरीत घ्यावे असा तो नियम आहे. हा नियम फार पूर्वीपासून आहे, फक्त आता त्याची अंमलबजावणी किती कठोरपणे होते हे पहावे लागेल.

काँग्रेसमध्ये रिपब्लिकनांचे समर्थन पुरेसे असावे, बायपार्टीसान सपोर्टची आवश्यकता नसावी; काँग्रेस मध्ये रिपब्लीकन त्यांच्या पॉलीसी जपतील- उपाध्यक्ष महोदय पारंपारीक रिपब्लिकन आहेत ते ट्रंप आणि काँग्रेसमधील महत्वाचा दुवा कदाचित ठरतील. प्रश्न आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीचा राहतो जिथे प्रत्यक्ष मुत्सद्देगिरीत ट्रंपरावांना बरेच स्वातंत्र्य मिळते. होऊ घातलेले सेक्रेटरी ऑफ स्टेट हे सुद्धा मुख्यत्वे बिझनेस पार्श्वभूमीचे दिसतात. ट्रंपांची निती मुख्यत्वे अर्ध्या भरलेल्या ग्लासाचे रिकामा किंवा पूर्ण भरलेला असे मुद्दाम वर्णन करण्याची पण प्रत्यक्षात तडजोडी करणे आणि तडजोडीपुर्वी स्वतःच्या बाजूस अधिक खेचता यावे म्हणून खेचाखेची करणे अशा स्वरुपाची राहील त्यात दुसर्‍यांदा निवडून येता यावे म्हणून बोलघेवड्या गर्जनांना काही पाऊस पडल्याचे दाखवावे लागेल तेवढे तो करेल (?)

मान्य पण दोन गोष्टीत फरक आहे, इतक्या उंच पदावर पोहोचणारी माणसे सहसा किमान स्वरुपाचा आयडीऑलॉजीकल बेस घेऊन असतात. ट्रंपच्या बाबतीत आयडीऑलॉजीकल बेसचा अभाव आहे त्याच्या हातात कणकेचा उंडा दिला तर 'लाटलेल्या' पोळी चा आकार आणि काय असेल त्याचे तो सांगू शकणार नाही, पोळीचे उदाहरण एवढ्यासाठी की आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचा नकाशा कसा असेल माहित नाही. खास करून टिलरसनची परराष्ट्रखात्यावरची अपॉईंटमेंटने रशियासोबतचे संबंधात नेमकी काय पलटी मारली जाईल ? ट्रंपमहाशयांनी सौदी अरेबीया संबंधाने त्याच्या रिकाम्या कंपन्या गुपचूप बंद केल्या तरी बाब नजरेतून सूटत नाही. चिन इराणशी पंगा काहीकाळासाठी तरी निश्चित आहे. पाकीस्तानशी जमवून घेण्याबाबत सोयर सूतक नसल्याचे प्राथमीक संकेततरी दिसताहेत. चिनशी पंगा सिरीयसली घेतला तर भारताला महत्वप्राप्त होईल पण चिनशी पंगा हि केवळ भंकसबाजी असेल तर भारताला त्या फ्रंटवर फायदा नाही. ट्रंपच्या जागी मी आमेरीक बिझनेसमन असेन आणि केवळ बिझनेसच्या दृष्टीतून विचार केला तर नवाज शरीफला अफगाणीस्तान तुम्हीच सांभाळा पाकीस्तान आणि सेंट्रल एशियाचा कॉरीडॉर आमेरीकन बिझनेस इंटरेस्टसाठी मोकळा ठेवा म्हणजे झाले असा साधा सूधा विचार करेन. असे म्हणण्याचे कारण बिझनेसपलिकडे आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील समतोल सांभाळण्याचे ट्रंपांना फारसे समजणार आणि जमणार नाही खासकरून परराष्ट्रखात्यात सुद्धा मुख्य पद राजकारणी बाजूचे नाही. म्हणजे आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील बारकावे सांभाळण्याची जबाबदारी तिसर्‍या लेव्हलच्या अधिकारीवर्गावर ढकली जाईल आणि तिसर्‍या लेव्हलच्या अधिकारी वर्गाला रोज दररोज ट्रंपची भेट मिळणे दुरापास्त असेल. ट्रंपला एखादी गोष्ट राजकीय दृष्ट्या समजावयाची वेळ आंतरराष्ट्रीय राजकारण्यांवर आली तर त्यांना प्रत्येकवेळी आमेरीकेच्या उपराष्ट्राध्यक्ष किंवा आमेरीकन सिनेट मधून मार्ग शोधावा लागेल.

दुसरी गोष्ट ट्रंपवर व्यक्तीगत तसेच व्यावसायिक असे भलेमोठे कर्ज आहे. ते कर्ज फेडणे हलके जावे अशा काही व्यक्तिगत हिताच्या पॉलीसी ट्रंपला क्लिअर करुन घ्यावयाच्या असतील आणी पाठीराख्या पब्लिकचा आक्षेप येऊन नको असेल, लक्ष दुसरीकडे वेधावयाचे असेल तर पब्लिक पसंदीच्या काहीना काही लोकप्रिय करिष्मागिरी ट्रंप निश्चित करेल. या दोन कारणांनी ट्रंपबाबत अनिश्चितता वाटते.