वधूपरिक्षेच्या पारंपारिक पद्धतीत सुधारणा शक्य आहे का?

तुमची केस अगदी साधी आहे. ;) आता व डाळ दोन्ही आणायला प्रश्न नाही, तुमचे लग्न तुमच्या मर्जीनेच होईल, प्रेमविवाह नसेल, वेगळा संसार थाटणे ही गरज आहे. मग प्रश्न येतोय कुठे? लग्न करायचे म्हटल्यावर बरे कपडे तर मुलगी काय मुलगाही परिधान करेलच. त्यात सजवून विकायला ठेवलेल्या वस्तूचा विचार मनात आणू नये. पाच दहा मिंटात काय एकमेकांबद्दल जाणून घेणार असं वाटतय तर जास्तवेळ बोला. घरात नको असेल तर गच्चीवर, उपहारगृहात, बागेत, स्काईपवर असं कुठेही कंफर्टेबल असेल तिथे. थोरामोठ्यांच्या सहवासात अवघडल्यासारखं वाटणार नसेल तर घरात बोला. एका भेटीत जाणून घेऊ शकणार नाही असं वाटत असेल तर दहावेळा भेटा. प्रत्येकवेळी कोणी मैत्रिण किंवा मामी, मावशी पढवून पाठवू शकणार नाही. माझं लग्न लै वर्षांपूर्वी झाल्याने आजकालचे फार अनुभव माहित नाहीत पण एवढ्यात भाच्याचे लगीन ठरले तेंव्हा तो जवळजवळ सहा महिने मुलीशी फोन, स्काईप, चॅट असे बोलत होता. भारतवारीदरम्यान भेट झाली. सगळे पटल्यावरच साखरपुडा झाला. दोघांचेही शिक्षण, कामाचा अनुभव, घरची आर्थिक परिस्थिती यात जाणवेल असा फरक असताना त्या दोघांनी बराच पेशन्स दाखवून काम निभावून नेले असे म्हणता येईल. यामध्ये दोन्हीकडील आईवडिलांचा सहभाग एकमेकांची ओळख करून घेण्याइतपत आधी होता. आता लग्न ठरवताना मात्र जास्त आहे हे ओघाने आले कारण हे पारंपारिक अ‍ॅरेंज्ड म्यारेज नाही पण लव्ह म्यारेजही नाही. नवर्‍यामुलाने यात स्वयंपाक करणे, घरसफाई, ईतर घरगुती कामे यातील आपला सहभाग सांगितला व तसेच मुलीनेही केले असावे.

व्यावहारिकदृष्ट्या सोयीचे स्थळ बघायचे की सोयीचे नसले तरी मनाच कौल याला महत्व द्यायचे हा प्रश्न अशा केसेस मधे पडतो खरा पण त्याला काही उत्तर नाही.

शेवटी जागाच भरायची ना ?

रेवतीजी, चपखल बसणारं उदाहरण दिलंत. माझ्या डोक्यात आहे हा पर्याय. परंतु त्यातही एक अडचण आहे. आमच्या भागातली वधूपरीक्षणाची पद्धत सविस्तर सांगतो म्हणजे म्हणजे माझ्यासारख्या बऱ्याच मुलांची काय समस्या असते हे लक्षात येईल. सर्वप्रथम तर अमूक एक मुलगा लग्नाचा आहे म्हटल्यावर मुलींचे पालक एखाद्या मध्यस्थ नातेवईकामार्फत त्यांचं स्थळ सुचवतात. मुलाची नोकरी आणि घरची परिस्थिती चांगली असेल तर त्याला बरीच स्थळं येतात. मुलाने पालकांना त्याच्या अपेक्षा सांगितलेल्या असतात (उदा: मुलगी इंजिनिअर पाहिजे, नोकरीवाली पाहिजेत, नोकरी करणारी नको, कुठलीही graduate चालेल वगैरे वगैरे) पालक मग आलेल्या स्थळांमधून चाळणी करून अशी स्थळं निवडतात. आता येतो कांद्यापोह्यांचा कार्यक्रम. मुलगी बघायला कोण कोणत्या क्रमाने जाणार याबाबतीत दोन पर्याय आहेत. १. आधी दोनतिन जेष्ठ लोक पहायला जातात.(सोबत मुलगा त्याचे मामा, काका किंवा जे कोणी त्याच्या समविचारी असतील त्यांना पाठवू शकतो) मुलीपेक्षा तिच्या घरचे लोक कसे आहेत याकडे त्यांचं जास्त लक्ष राहतं. मुलगी त्यांना कशी वाटली हे मुलाला सांगतात आणि त्याआधारे काही मुली निवडल्या जातात. त्या मुलींना बघायला नंतर मुलगा सुट्टी टाकून येतो आणि त्याच्या एखाद्या मित्राला किंवा भावाला घेऊन जातो . (हा पर्याय यासाठी वापरला जातो कारण स्थळं खूप असतात. मुलाला बाहेरगावी नोकरी असल्याने तो प्रत्येक येऊ शकत नाही. कारण एक स्थळ आज येतं, एक आठ दिवसांनी, एक अजून एका महिन्यांने वगैरे) २. दुसरा पर्याय म्हणजे मुलीला बघायला मुलगा सगळ्यात आधी जातो. त्याने होकार दिल्यास विषय संपला. घरचे लोक मग नंतर मुलीचं घर वगैरे बघायला जातात.(formality) वरीलपैकी कोणता पर्याय निवडायचा हे मुलाच्या हातात असतं. नव्वद टक्के लग्न हे बघण्याच्या कार्यक्रमादरम्यान झालेल्या दहा पंधरा मिनीट भेटीच्या आधारेच ठरवले जातात. काही अतिहुशार candidate मुलीशी एकट्यात बोलण्याची इच्छा व्यक्त करतात. दोघेजण एखाद्या दुसऱ्या खोलीत, टेरेसवर किंवा जवळपास कुठेतरी बसून बोलू शकतात. पण हा प्रकार मला हॉरिबल वाटतो. असं दडपणाखाली कुणाला बोलावसं वाटणार. म्हणून मग दुसरा पर्याय म्हणजे ते दोघे नंतर बाहेर भेटू शकतात (आमच्या इकडे सहसा असं कुणी करत नाही, बोलायचंच होतं याला तर घरी का नाही बोलला वगैरे बोल लावले जातात. पण आयुष्याचा प्रश्न असल्यामुळे हे पाप स्वीकारायला मी तयार आहे : ) ) पण गोची अशी आहे की मुलाने मुलगी पसंत आहे की नाही हे पुढच्या आठ किंवा पंधरा दिवसांत सांगणं अपेक्षित असतं. कारण मुलाचा नकार असल्यास पालक बाकी मुलं बघायला मोकळे होतात. (त्यांच्या दृष्टीने हे बरोबरही आहे) समजा मुलगा मुली बघायला आला अन त्याने तिन वेगवेगळ्या गावांच्या तिन मुली बघितल्या. त्याला कमी वेळेत निर्णय द्यायचा असल्याने तो प्रत्येक मुलीला एकदा किंवा जास्तीत जास्त दोनदा भेटू शकेल. आपण तूर्तास एकच भेट पकडू. तीन मुलींना फक्त एकदा भेटून (अधिक शक्य झाल्यास काहीवेळ फोनवर बोलून) त्याला निर्णय द्यायचाय. तर या तिघींपैकी एक मुलगी कशी निवडावी? संक्षि नी म्हटल्याप्रमाणे जिचा सहवास आपल्याला चांगला वाटेल तिला निवडावं पण हे आकलन या वयात इतक्या कमी भेटींमध्ये होणं शक्य आहे का? तरुण मुलांचं मन फार विचित्र असतं. त्याचे विचार कितीही महान असले तरी तो या तिघींपैकी जी अधिक सुंदर असेल, जिचं बोलणं अधिक मधाळ असेल तिलाच निवडणार याची शक्यता अधिक. अर्थात ही सहजप्रव्रृत्ती आहे. सौंदर्याचा आपल्यावर नकळतपणे पडणारा परिणाम या मुद्द्याला ग्राह्य धरून या भेटींमध्ये असा काय संवाद साधावा जेणेकरून आपल्याला त्यातल्या त्यात योग्य मुलगी निवडता येईल?(हुश्श )

पातेलं परत आलं?

trial marriage चं बघा

बऱ्याच लोकांनी चांगले सल्ले दिलेत, असेही मिपाकर मदतीला तयार असतातच! या गोष्टीवर सल्ला वगैरे देण्याचं माझं वय नाही पण मग गोष्टच सांगतो! इथे बऱ्याच लोकांना माहित आहे, बघा तुम्हाला काही फायदा होतो का... एकदा एक गुरु त्यांच्या शिष्याला एका बागेतून सगळ्यात सुंदर फूल आणायला सांगतो. बाग मोठ्ठी असते आणि त्यातून एक सरळ रस्ता जात असतो. पण हे काम करताना एक नियम देखील असतो की एकदा एखादे फुलझाडं ओलांडले कि पुन्हा मागे वळून त्याचे फूल घ्यायला यायचे नाही. शिष्य बागेमध्ये जातो. बराच वेळ झाल्यानंतर तो रिकाम्या हाताने गुरुकडे परत येतो. गुरु विचारतात,"रिकाम्या हाती परत का आलास?" त्यावर शिष्य म्हणतो कि," मी बागेत चालायला सुरुवात केली तेव्हा सगळ्या झाडांना विविध प्रकारची फुले होती. कोणाचा आकार मोहक होता, कोणाचा रंग, कोणाचा सुगंध छान होता पण दरवेळी मला वाटायचं कि याहीपेक्षा सुंदर फूल मला पुढे मिळेल. मग मी पुढे चालत राहिलो आणि बराच वेळ चालल्यावर बागेच्या शेवटाला पोहोचलो! तेव्हा जाणवले तिथे असलेल्या फुलांपेक्षा आधीची फुले सुंदर वाटत होती. पण आता मागे जाऊ शकत नसल्याने मी रिकाम्या हाती आलो..." गुरु हसले आणि म्हणाले,"आकर्षण असे असत. माणसाला कायम वाटत राहत कि अजून आकर्षक काहीतरी पुढे मिळू शकेल आणि त्याला शोधत राहतो... शेवटी कायम रिताच राहतो! "आता तू असे कर, पुन्हा बागेत जा आणि तुला जे फूल सुंदर वाटेल ते घेऊन ये!" शिष्य पुन्हा जातो. यावेळी परत येताना मात्र त्यांच्या हातात एक सुंदर फूल असते. गुरु विचारतात,"हे सगळ्यात सुंदर आहे का?" शिष्य म्हणतो,"माहित नाही गुरुजी, पण जेव्हा मी हे फूल पाहिलं तेव्हा ते मला आवडले! कदाचित याच्यापेक्षा सुंदर फुले बागे मध्ये असतीलही पण मग मला त्यांच्याकडे बघण्याची गरज वाटली नाही. माझ्यासाठी हेच फुल सुंदर आहे!" गुरुजी हसले आणि म्हणाले "प्रेमाचं असे असते एकदा एखाद्या व्यक्तीवर प्रेम जडले कि ती तुमची होऊन जाते. मग त्याला गुण किंवा दोष यामध्ये तोलण्याची गरज पडत नाही" असच काहीस लग्नाबद्दल म्हणता येईल... जशी आठवली तशी लिहिलीये बर का! ;)

खूप छान कथा शब्दबंबाळजी. मी ऐकलेली नव्हती. लग्नाच्या बागेत मात्र एकच चक्कर मारायला मिळते पण वरील कथेतला दृष्टीकोन वापरल्यास शोधाशोध सोपी होईल. धन्यवाद

रेवती मॅडम, बरूबर हाये तुमचं. सगळ्यांचे विचार आयकून माझ्या टकूळ्यात प्रकाश पडतोय. एक ठोस विचार तयार व्हायला मदत होतीये. तुम्ही म्हटल्याप्रमाणे ध्यानीमनीही नसतात अशा पद्धतीने लग्न ठरतात कधीकधी. माझ्या आत्याभावाला एका मुलीचं स्थळ आलं होतं,ती बँकेत नोकरी करायची. पठ्ठ्या गेला बँकेत, दोन तिन तासांत काय observe केलं काय माहीत पण बाहेर येऊन सुमडित मला बोलला की पोरगी पसंद आहे. नंतर मुलगी बघण्याचा फक्त औपचारिक कार्यक्रम. माझा चुलतभाऊ त्याच्या मामाच्या गावी गेला, तिथे त्याच्या लग्नाचा विषय निघाला. नेमकं तेव्हा समोरच्या घरातली मुलगी सडा टाकत होती. त्याची आजी बोलली की ही समोरची पोरगीपण आहे लग्नाची सांग कशी वाटते? गड्याला आवडली की एकाच नजरेत. कशाच बोलणं अन कशाच भेटणं. एकही पोरगी पाहली नाही त्यानं. आता मस्त चालू आहेत की दोघांचे संसार थोडक्यात This is a game of chance :)

त्याने आणि तिने थोडावेळ एकमेकांशी बोलून, समजवून घेऊन लग्न करण्याचा धोका पत्कारावा .. किंवा त्याने आणि तिने बरीच वर्षे एकमेकांना स्मजाऊन घेऊन मग लग्न करण्याचा धोका पत्करावा... :-)

लग्न (मग ते arrange marriage असो की love marriage ) ही व्यक्तीसापेक्ष गोष्ट आहे. तुमची वृत्ती खिलाडू नसेल तर कुठल्याही मुलीसोबत लग्न केलं तरी ते फसेल, असेल तर ते टिकेल. अर्थात ऐकानेच समजूतदार असून भागत नाही.तिचीसुद्धा तशीच वृत्ती हवी. याअर्थाने हा धोका आहेच. पण संक्षीजींचा दृष्टीकोन कामात पडणारा आहे. आणि तुम्हाला compromise करत जगायचं नसेल तर त्यांच्या theory ला आणि विवाच्या कथेला पर्याय नाही.