मिपावर नवीन कादंबरी - मोबियस

मोबियस :
मोबियस नावाचा एक पट्टा मोबियस नावाच्या शास्त्रज्ञाने जगासमोर आणला. याचे वैशिष्ट्य याच्या पृष्ठभागाला एकच बाजू किंवा एकच सीमा असते. आपण एखादी मोबियस स्ट्रिप सहज बनवू शकतो एक कागदाची पट्टी घ्यायची व त्याला मधे पीळ पाडून तिची टोके चिकटवून टाकायची. आता यावरुन जर एखादी मुंगी एकाच दिशेने प्रवास करु लागली तर ती परत त्याच बिंदूपाशी येऊन थांबते. या प्रवासात ती एकदाही कागदाची कड ओलांडत नाही पण कागदाच्या दोन्ही बाजूने प्रवास करते. दिसायला हे सोपे आहे पण गणितात यावर बराच अभ्यास झालेला आहे, जो मी येथे लिहू शकत नाही व मला एखाद्या गणीततज्ञासारखे लिहिताही येणार नाही. पण या मोबियस स्ट्रिपमधे व आपल्या आयुष्यामधे मला विलक्षण साम्य आढळते. तसेच ते ॲबे कोबो या जपानी लेखकालाही भावले असावे. त्याच्या ‘‘सुना नो ओना’’ या कादंबरीत नायकाच्या एका मित्राचे किंवा परिचिताचे नाव म्हणूनच त्याने मोबियस ठेवले असावे. पण मी त्याच्या कादंबरीचा अनुवाद केला आणि त्याचे नाव ठेवले ‘‘मोबियस ’’ कारण माणसाचा प्रवास परत त्याच बिंदूपाशी येऊन थांबतो हे मला पुरते पटले आहे.

आता लेखकाचा परिचय..
त्याची सुना नो ओना ही कादंबरी १९६२ साली प्रकाशित झाली आणि एका रात्रीत त्याचे जगभर नाव झाले. या पुस्तकाचे २० भाषांमधे अनुवाद झालेला आहे... आता २१ म्हणायला हरकत नाही. त्यानंतर ॲबेने सात कादंबऱ्या लिहिल्या आणि त्याही बऱ्याच लोकप्रिय झाल्या. टोक्यो मेडिकल स्कूल मधे शिक्षण घेत असताना त्याच्या कमी गुणांमुळे त्याला सैन्यात भरती व्हावे लागणार होते पण याने टि.बीचा एक बनावट दाखला सादर करुन त्यातून सुटका करुन घेतली. तसेही त्याला जपानचा त्या युद्धातील सहभाग विशेष मान्य नसावा. त्याची रवानगी त्याच्या जन्मगावी म्हणजे मुकडेन, मांचुरिया येथे करण्यात आली. त्यावेळेस तेथे जपानची वसाहत होती. दुर्दैवाने तेथे खरेच एका साथीच्या तापात त्याच्या डॉक्टर वडिलांचा मृत्यु झाला.

जनरल मॅकारथरच्या जपानमधे मग ॲबेचे अत्यंत हाल झाले. त्या हलाखीच्या दिवसातत्याने रस्त्यावर भाज्या विकल्या, कोळसे विकले व कसेबसे आपले व बायकोचे पोट भरले. पण तो आपला लिहितच होता, त्याची बायको त्याच्या लिखाणासाठी रेखाचित्रे काढत असे ती त्याच्या जुन्या कादंबऱ्यातून अजूनही दिसतात. १९५१ साली त्याने कथेसाठी असणारे प्रतिष्ठेचे आकुतागावा पारितोषिक जिंकले. त्यानंतर अनेक वर्षांनी सुना नो ओना प्रकाशित झाली.

ॲबे कोबोच्या कादंबरीतील पात्रे आणि कथानक साधारणत: प्रतिकात्मक असतात. पण येथे मात्र तसे झालेले दिसत नाही. या कादंबरीचं कथानक सरळ पण आघात करणारे आहे. मी बराच संयम बाळगून याचा अनुवाद केलेला आहे हे कृपया लक्षात घ्यावे.

फ्रान्झ काफ्काच्या लेखनाचा ॲबे कोबोच्या लेखनावर बराच प्रभाव आहे. पण त्याच्यावर अजून एका गोष्टीचा प्रभाव आहे आणि तो म्हणजे एका ग्रीक दंतकथेचा. सिसिफस नावाच्या या दंतकथेत कोरिन्थचा राजा सिसिफसला त्याच्या कुटील कारस्थानी स्वभावासाठी (आणि त्याच्या परिणामांसाठी) एक शिक्षा मिळते यात त्याला एक मोठी शिळा डोग़राच्या शिखरावर घेऊन जा असा आदेश असतो पण यात एक भानगड असते ती म्हणजे ती शिळा तेथे पोहोचण्याआधी परत त्याच्या अंगावर गडगडत येऊन पडते... ॲबे कोबोच्या बऱ्याच कथांमधे अशी एक गोष्ट असते ती वरील शिळेसारखी असते, उदा. न थांबणारे वादळ, भूक न भागणारे राक्षस इ.इ.इ.
ही गोष्ट आहे एका किटक गोळा करणाऱ्या शाळामास्तराची व एका स्त्रीची. पण यात अजून एक पात्र आहे ते म्हणजे वाळू...

तर ही गोष्ट आहे त्याची, तिची व वाळूची.....
तर वाचूया... सुना नो ओना...

मूळ लेखक : ॲबे कोबो
मराठी अनुवाद : जयंत कुलकर्णी.
या अनुवादाचे सर्व हक्क लेखकाच्या स्वाधीन आहेत हे कृपया लक्षात घ्यावे. याचा कुठल्याही प्रकारे वापर करण्यासाठी पूर्वपरवानगी आवश्यक.