तुम्हाला किती मार्क पडले होते दहावीला ?

आपणाला किती होते? आणि पार त्या काळचे ७० टक्के असले तरी सातत्याने असे अधांतरी लिहिण्यामुळेच मिळाले असे आपणास वाटते का?

२० वर्षा आधीचे ८५% ?

काय केले पाहिजे व कसे केले पाहिजे हे साधार समजावणे अवघड असते व म्हणूनच आवश्यक ते बदल व्यवस्थेमधे होत नाहीत.

एका एमबीबीएस मुलीशी डेट करतानाचा एक अनुभव : आंबा खाता खाता सहज तिने म्हंटलं, निसर्गाची काय कमाल आहे, समर मध्येच एवढं गोड रसदार फळ आपल्याला मिळतं. अर्थात मी कपाळावर हात मारून घेतला. तिचे विधान निसर्गाला अ‍ॅक्टीव्ह एजंट मानून झालेल्या उत्क्रांतीच्या संकल्पनेला धरून सकृत दर्शनी बरोबर वाटतं, तरीही त्यातली तार्किक चूक तिच्या गावीही नव्हती. आपल्याला/ प्राणीपक्ष्यांना समर मध्ये गोड रसदार फळं खायला आवडतात म्हणून काळाच्या विशाल पटलावर आंबा नावाची स्पेसिज नॅचरली सिलेक्ट होत गेली आहे वगैरे तर तिच्या डोक्याच्या बाहेरचे. संध्याकाळी साईबाबाची आरती केल्याशिवाय घास न घेणारी बीजे मधली डॉक्टर. आणि आम्ही सॅपिओसेक्सुअल इकडे इंजिनिअरिंगला असून डार्विन फिशचा टी शर्ट घालून फिरत होतो. अर्थात सध्या तिच्या करियरला डार्विनची परडी कितपत लागते आहे याबद्दल साशंक आहे, तिचे उत्तम चालले आहे असे कळते. अर्थात हा ही स्कूलबॉय-अ‍ॅथिजमचाच एक प्रकार झाला. तो दिखावूपणा गळाल्यावरदेखील डॉकिन्स ते सॅम हॅरिस हा प्रवास व्हायला वेगळीच बुद्धी लागते. विषय बुद्धीचाच निघाला आहे तेव्हा, चरक सर्व बुद्धींना भाग्यविशेष म्हणतो हे वाचल्यावरच मी उडालो होतो. असो. तुमचे म्हणणे अतिशय बरोबर आहे, दहावीच्या गुणवाटप स्कीमनंतर ९०% हे अगदीच हॅ मार्क होत. यावर्षी हे गुण नसल्यामुळे गाडी मूळपदावर आली आहे असं वाटत आहे. बुद्धीच्या जोरावर जास्त मार्क मिळवणाऱ्यांबरोबर, निष्ठेने-व्यवस्थापनाने अतिशय कष्टकरून इतकेच मार्क मिळवणाऱ्यांबद्दल आदर आहे. त्यांना अगदीच टाकाऊ असं मात्र मी अजिबात समजत नाही. मार्क मिळवणे हे देखील एक वेगळं स्किलसेट आहे. एखाद्या निर्बुद्ध मुलाला उद्या गिळा आणि ओका या तत्त्वावर ९०% मार्क मिळाले तरी मी त्यामागच्या शिस्तीला, वेळेच्या व्यवस्थापनाला आणि प्रेरणेला नक्कीच दाद देईन.

परंतु हे गुण ना त्याला विषयात काही रस असतो म्हणून मिळालेले असतात कि त्यातील मूलभूत ज्ञान असते म्हणून मिळतात.

नववीच्या परीक्षेत अणू म्हणजे काय हे विचारलं तर तेवढंच रुडीमेंटरी उत्तर अपेक्षित आहे. तो विद्यार्थी अगदी क्वार्क बिर्क सांगून उत्तर लिहायला लागला तर त्याचा पेपर दोन तास सुद्धा संपणार नाही आणि तो नापास होईल. कोणत्या पातळीवर किती मुलभूत ज्ञान अपेक्षित आहे हे ठरवायला मुलभूत म्हणजे काय हे आधी स्पष्ट करावे लागेल. गिळा आणि ओका या तत्त्वावरच परीक्षेत सर्वोच्च गुण प्राप्त करता येत नाहीत. अगदी सर्वोच्च नाहीत पण उच्च मार्क मिळवून शास्त्र विषयात पुढे आलेली मंडळी जगातील यच्चयावत विषयांवर आपली मते मराठी संस्थळांवर रेटून मांडत शास्त्रांची सेवा करताना पाहतो तेव्हा मात्र मी धन्य धन्य होतो.

आपलं यश स्पॄहणीय आहे. दहावी-बारावीच्या मार्कांवर आयुष्य आणि यश अवलंबून नसतं हेच खरं. आयएएस होणं ही खरोखर खूप मोठी अचिव्हमेंट आहे. आपले उदाहरण प्रेरणादायी आहे. इथे सगळ्यांचीच उदाहरणे प्रेरणादायी आहेत. परिस्थिती, आवड-निवड, स्पर्धा, पालकांचा आणि समाजाचा दबाव, आरोग्यविषयक समस्या, पैशांशी संबंधित समस्या, संगत अशा बर्‍याच आव्हानांचा आणि खडतर प्रवासाचा सामना करून सगळ्यांनीच कौतुकास्पद यश मिळवले आहे आणि सगळे आयुष्यात स्थिर, समाधानी, आणि आनंदी आहेत. इथले अनुभव वाचूनच इतकं सकारात्मक वाटतं की सकारात्मक अ‍ॅटिट्यूड कसा असतो हे समजण्यासाठी पुन्हा दुसरं काही करायची गरजच नाही. अजून येऊ द्या!

शालेय जीवनात काही विषयात नापास होवून सुधा तुम्ही मनाने खचला नाही . आणि आता काय करायचे ,माझे कसे होणार असल्या निराशावादी विचारणा स्वतः पासून लांब ठेवून आयुष्य यशस्वी करून दाखवलं हे खूप मोठं यश आहे

आयएएस, म्हणजे च्यायला विषयच कट, पुढली कथा प्रशासन विरुद्ध गावकरी लिहिणार होतो, आता काय त्यो विषय घेऊन लिहायची हिम्मत नाय आपली. कॅडर कुठलं चिगो सर? एकेकाळी एमपीएससी करायची प्रचंड इच्छा होती, करंट अफेयर्स वगैरे वाचत असे पण वर्ष वर्ष रिपीट करायचा पेशन्स नव्हता म्हणून सरळ पदरात पडलेली नोकरी करत बसलोय.

अजूनही बाहेरून परीक्षा देऊन बेसिक ग्रॅज्युएशन पूर्ण करू शकाल. :) खरेच सांगतेय.