पौष्टिक चटणी

पडवळाच्या बिया आणि शिराळ्याच्या सालींची चटणी : प्रकार १

पडवळाची भाजी केली तेव्हा पडवळच्या बिया व गर काढून फ्रीज मध्ये ठेवला. दोन दिवसांनी चटणी केली.
शिराळ्याची आमटी करणार होते. त्यासाठी शिराळ्याची साले (दोडका) किसणीवर किसून घेतली व ती साले वेगळी ठेवून दिली.

आधी कढई मध्ये पांढरे बिन पॉलिशचे तीळ पाव वाटी किंवा एक मोठा चमचा भाजून घेतले. ते वेगळे काढून ठेवले.

मग कढई मध्ये तेल गरम करून त्यात मोहरी, हिंग, हळद , मिरची (आवडीनुसार) , कढीपत्ता चार-पाच पाने अशी फोडणी केली. त्यात पडवळाच्या बिया आणि शिराळ्याची किसून ठेवलेली साले घातली.दोन वाफा आणल्या. (पडवळाच्या बियांना पाणी सुटते. परतल्यानंतर ते सुखून जाते.) मग त्यात मीठ, एक चमचा साखर, थोडा खवलेला ओला नारळ, कोथिंबीर व पाव लिंबू पिळले. थोडा वेळ परतले. गॅस बंद केला व हे मिश्रण थोडा वेळ गार होऊ दिले.

मिक्सरमध्ये आधी भाजलेले तीळ वाटून घेतले व एका ताटलीत काढून ठेवले. मग कढईतले मिश्रण वाटून घेतले. त्यात वाटलेले तीळ मिसळले व सर्व मिश्रण पुन्हा एकदा मिक्सरवर वाटून घेतले.

चटणी खूपच चविष्ट झाली. शिवाय भाजीचे कामही झाले. ही ओली चटणी भाकरीबरोबर खायला उत्तम! पोळीबरोबर, आमटी-भाताबरोबर कशीही खावी.

नुसत्या पडवळाच्या बियांची, नुसत्या शिराळ्याच्या सालांची व दुधी भोपळ्याच्या सालांची अशाच प्रकारे चटणी करता येते. खूप चविष्ट होते आणि यामध्ये खूप पौष्टिक घटक असतात, ते वाया जात नाहीत.

पडवळाच्या बिया कोवळ्या असाव्यात. पडवळ कोवळे असले की बियाही कोवळ्या असतात.

शिराळ्याची चटणी : प्रकार २

४ ते ५ शिराळी किसणीवर फक्त साले किसून घ्यावीत. त्याचा कीस उन्हात वाळवावा किंवा ताटात पसरून घरात ठेवला तरी बर्यापैकी वाळतो. ८-१० मिरच्या (आवडीप्रमाणे) तुकडे करून घ्याव्यात. सुखे खोबरे किसून भाजून घ्यावे. पांढरे तीळ भाजून घ्यावेत.

कढई मध्ये हिंग, हळद, कढीपत्ता अशी फोडणी करावी. तेल थोडे जास्त घालावे. त्यावर मिरच्या आधी टाकाव्यात. त्या कुरकुरीत होतील इतपत परतून घ्याव्यात. मग त्यावर शिराळ्याची साले घालून ती ही खमंग कुरकुरीत होईपर्यंत परतून घ्यावी. मग त्यावर भाजलेले तीळ आणि भाजलेले सुख्खे खोबरे घालावे. मीठ घालून चांगले परतून घ्यावे.

झाली खमंग, कुरकुरीत चटणी तयार. ही चटणी लहानमुले ही खातील. यातील मिरच्याही तळल्या गेल्यामुळे फारशा तिखट लागत नाहीत. पण काही मिरच्या तिखट जातीच्या असतात. त्या शक्यतो वापरू नयेत. त्यामुळे चटणीही तिखट होईल. त्यापेक्षा कमी तिखट मिरच्या वापरल्यास मिरच्याही खाता येईल. जेवताना उत्तम तोंडीलावणे म्हणून ही चटणी उपयोगी येईल.

आधी चटणी करून खाऊन झाली. ती एवढी चविष्ट झाली की मिपा वर पाककृती द्यावी असे वाटले. त्यामुळे फोटो नाही.