फोन मेसेज

मला पण हाच प्रश्न पडलाय ...यामध्ये कविता कुठे आहे..? कदाचित मॉडर्न आर्ट सारख काहिसं असेल...

प्राजुताई, ही फाउंड पोएट्री आहे. मराठी नामकरण बराच विचार करुनही करु शकलो नाही याआधी धनंजयांनी फाउंड पोएट्रीशी थोडीफार ओळख इथे एका प्रसिद्ध फाउंड कवितेच्या भाषांतराद्वारे करवुन दिली आहे. त्याच धाग्यावरील विसुनानांचा हा प्रतिसाद उपयुक्त माहीती देतो. >>यामध्ये कविता कुठे आहे..? अम्म .. !! यात छंदाचे, मीटरचे इत्यादी इत्यादी परंपरागत कवितेचे गुणधर्म नाहीत तरीही अल्पाक्षरत्व हा मोठाच आणी कौतुकास्पद असा गुण आहे. कवितेत अपेक्षित असणार्‍या भावनांबाबत म्हणायचे तर, अल्पाक्षरी असुनही, प्रेमी युगलाच्या सहजीवनातल्या आपल्या प्रिय माणसाला वाटणार्‍या आपल्याच काळजीच्या काउंटर काळजीचे अत्यंत उत्तम आणी मनाला लगेच भावणारे प्रदर्शन इथे झाले आहे असे वाटते.

बालगंधर्वाना म्हणे , प्रचंड लोकप्रियतेच्या शिखरावर असतानासुद्धा , नाटक उशीरा संपल्यावर असे करावे लागायचे. खरे खोटे देव जाणे.

फाउंड काव्याबद्दल चाललेला हा प्रकार रोचक आहे.

राहिला प्रश्न - या लेखनाचा प्रकार काय आहे? बहुधा गद्य नाही. ओळी नेमक्या त्या-त्या ठिकाणी तोडण्यात काही वैशिष्ट्य वाचकाला जाणवते का? शब्दाचे शब्दकोशातील अर्थ असतात - त्यांच्यापेक्षा अधिक काही भाव, अनुभव लेखनाच्या आकारातून (किंवा ध्वनीतून) पोचवायचा प्रयत्न येथे दिसतो का? तसा काही भाव पोचावा, म्हणून लेखन "कविता/प्रेमकाव्य" वर्गीकरणाखाली लिहिले आहे. परंतु त्याला "कविता" म्हटलेच पाहिजे याबाबत दुमत असू शकते.

वरील रचनेत, (याला कविता का म्हणायचे? आणि का नाही? या वादात पडण्यापेक्षा रचना म्हणणे सोपे ;) ) कमी शब्दांत काही निरोप दिला आहे. (त्यामुळे तो स्त्रीने पुरुषाला दिला नसावा :) किंवा स्त्री फारच मितभाषी असल्याने वरील रचना अनन्य साधारण होते :) ह्.घ्या.) मागल्या कवितेतली चर्चा वाचल्यामुळे रचना दिसते कशी, काय भाव व्यक्त होतो याकडे लक्ष गेले आणि खरे सांगायचे तर कवितेतल्या प्रसंगापेक्षा रचना डोळ्याला ज्याप्रकारे दिसली त्या प्रकारानेच थोडे बहुत बरे वाटले. (माझे मत चर्चेसाठी म्हणून मांडत आहे. चर्चा थांबवण्यासाठी नाही.) पुढे लिहिलेले, अल्पाक्षरी रचनेचे उदाहरण होऊ शकेल का? माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. या अल्पाक्षरी रचनेत मला प्रेम, तारुण्याचा बहर, मनाचा हिय्या असे अनेक पैलू दिसतात. माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. इतकाच बदल केवळ डोळ्यांना आकर्षक असल्याने बरा वाटतो. माझे वरील काव्य प्रकाराबाबत काहीच अनुकुल-प्रतिकुल मत अजून बनले नाहिये. अश्या अजून रचना वाचायला, विचार करायला मिळाल्या तर काही मत बनेल असे वाटते. नव्या प्रकाराची ओळख करुन दिल्याबद्दल धनंजयांचे आभार. -- लिखाळ.

आस्वादाबद्दल धन्यवाद! हा शब्द मी वापरायचा विचार केला. पण मला "फोन्निरोप" हा ध्वनी आवडला नाही. आणखी हे की फोनवरील मेसेजसाठी मी निरोप शब्द सहज वापरत नाही. त्यातल्या त्यात सहज वापरातले शब्द घेतले आहेत. कवितेच्या पहिल्या खर्ड्यात अधिक इंग्रजी शब्द होते. पण त्यांच्या बदली आता दिसणार्‍या मराठी शब्दांत, माझ्या तोंडात "फाउंड" म्हणून सापडतील असे शब्दच घेतले आहेत. "मेसेज"ऐवजी कोणाच्या घरी "निरोप" असे म्हणतही असतील. तशा व्यक्तीकडून साहजिकच "निरोप" असे लिहिले जाईल. तशा रचनाकाराकडून तो शब्दच योग्य असेल. (बिगर-ललित लेखांमध्ये मी शक्यतोवर धोरण म्हणून मराठी शब्द वापरतो. ललित लेखनामध्येही प्रयत्न करतो, पण हे मराठी-रुळावा-धोरण लालित्य-विषयक निवडीच्या मानाने गौण असते.)

स्फुटिका हा शब्द आवडला. मला स्वतःला कविता म्हणून हा प्रकार सध्या तरी विशेष रुचत/रुचलेला नाही. वृत्त/छंदबद्धेतर काव्यप्रकारांत मला यापेक्षा छंदमुक्त कविता अधिक भावते/भावल्या. हायकू, त्रिवेणी यापेक्षा अधिक भावतात/भावले. पण धनंजयांची प्रतिभा आणि प्रयोगशीलताच इतकी प्रशंसनीय आहे, की या प्रयत्नातूनही कौतुकास पात्र ठरते. मला स्वतःला अशा प्रकारच्या रचनांमधून सरळसोट, रोखठोक अर्थापेक्षा गूढार्थ नि संवाद साधण्यासाठी रूपकांचा वापर झाला तर जास्त आवडेल. (समीक्षक)बेसनलाडू

तरी, धनंजय या व्यक्तीने ही कविता न लिहीता अन्य कोणी लिहीली असती तर मी ती इतक्या गंभीरपणे वाचली असती का, असा मनापासून प्रश्न पडला - पण 'परिचया' मुळे रसग्रहणाचे स्वरूप बदलते. असे होऊ नये, खरे तर. पण, कविता आवडली. ). शब्दाशब्दाला सहमत... असाच प्रतिसाद लिहिणार होतो. ______________________________ पायाला घाण लागू नये म्हणून जपतोस, मनाला घाण लागू नये म्हणून जप हो श्याम.... ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

रामदास, अगदी चपखल! आमचाही एक प्रयत्न लगेहाथ, ऑफकोर्स विडंबनातून, आपला धर्म आहे तो ;) बोलावून येत नाहीत. आलेले जायला बघतात. भिंतीची उंची वाढवा लगोलग कारागृहाच्या. चतुरंग

पण रामदास, अशी इथे प्रतिसादात लपवू नका :-) एक गंमत म्हणून मल्लिनाथी - ही "फाउंड" (उगीच कुठे सापडली) अशी वाटायला त्यातला गच्च भरलेला अर्थ लपवला पाहिजे. वरवर वाचनात "हे तर नेहमीचेच आपले" असा भास व्हायला पाहिजे. (अल्पाक्षरापेक्षा हे महत्त्वाचे.) हीच बाब खालील पाडगांवकरांच्या उदाहरणाबद्दल. तुमचे वरील उदाहरण "फाउंड" वाटले नाही, तरी त्यातला रामदास टच उच्च!