वाचकांपैकी कोणी जुळे भावंड असल्यास किंवा जुळ्यांचे पालक असल्यास त्यांचे अनुभव जाणून घेण्यास उत्सुक !

अतिशय रोचक आणि माहितीपूर्ण. जुळ्यांच्या बाबत एक ऐकलं होतं की लहानपणी आणि काही केसेस मध्ये मोठे झाल्यावर देखील काही जुळ्या भावंडांत केवळ त्या दोघांची अशी एक भाषा तयार होते. ही भाषा म्हणजे मातृभाषेतील शब्दांचे सांकेतिक रूप किंवा दोघांतील प्लॅन केलेले गुपित अशा स्वरूपाची नसून अगदी वेगळीच असते. ते उच्चार तिसऱ्या व्यक्तीला पूर्ण निरर्थक वाटतात पण त्या जुळ्या भावंडांना एकमेकांत ते सर्व कळत असते. यात कितपत तथ्य आहे हे माहीत नाही. आंजावर अगदी लहान जुळी मुले असे आवाज काढून एकमेकांत बोलताना बघितले होते.

फोटोंसह उत्तम लेख. एक स्त्रीमध्ये दोन गर्भाशय हे पहिल्यांदा कळले.आंतारजालावर याचे फोटो पाहून आले. आयव्हीएफ मध्ये एका पेक्षा अधिक बीज फलित केले जातात गर्भाशयात स्थापित करतात त्यामुळे जुळे तिळे होण्याचे प्रमाण अधिक आहे,याचे कारण समजले.म्हणजे यात MZ जुळे नसतील होत का?

माहितीपुर्ण लेख आवडला! जुळ्यांवरुन दोन गोष्टी प्रकर्षाने आठवल्या: Vanishing Twin Syndrome वर आधारीत एक सव्यसाची नावाचा तेलगु चित्रपट आहे, पाहिला नसेल तर जरुर पहा! आणि दुसरे 'एंजल ऑफ डेथ' म्हणुन ओळखले जाणारे नाझी डॉक्टर 'जोसेफ मेंगेले'.

पहीले शीर्षकावरुन "आवळ्याविषयी" असावा असे वातले(ह. घ्या.) बरेच मुद्दे नवीन समजले. अनेक धन्यवाद!!

धन्यवाद....

2016 मधली अमेरिकेतली अजून एक गंमत बघा. एका स्त्रीने अर्ध्या तासाच्या अंतराने दोन जुळ्या मुलग्यांना जन्म दिला. त्यांच्या वेळा अशा होत्या : सॅम्युएल मध्यरात्रीनंतर : 1.39 a.m. आणि त्यानंतर 31 मिनिटांनी रोनान जन्मला. परंतु, अमेरिकेच्या तिथल्या भागातली घड्याळे 2a.m. ला अधिकृतपणे (Daylight Savings प्रकार) एक तासाने मागे करण्यात आली. त्यामुळे रोनानची अधिकृत जन्म वेळ ठरली 1.10 a. m. म्हणजेच, रोनानचा जन्म वास्तवात सॅम्युएलपेक्षा उशिरा होऊनही कागदोपत्री तो (अर्ध्या तासाने) ‘ज्येष्ठ’ ठरला आहे !!!

आवळी-जावळी वरुन महाराजांच्या जावळी खोर्याबद्दलच्या पराक्रमाबद्दल काही लेख असावा असे वाटते. संदर्भ. येता आवली जाता जावली. पण आपले लेख नेहेमीच वाचनीय असतात.

तुमचे सगळेच लेख माहितीपूर्ण व ते देखील खरे व उत्तम प्रकारे मांडलेले असतात. ह्या तिन्ही कारणांमुळे ते वाचावेसे वाटतात तसेच इतरांशी शेअर पण केले जातात. माझे दोन प्रश्न - १) मला दोन जुळ्या बहिणी आहेत. त्यातील जी काही मिनिटे आधी जन्मली तिला आमच्या आजीने 'मोठी' असे नाव दिले व काही मिनिटे नंतर जन्मलेल्या बहिणीला 'बारकी' असे नाव दिले. त्यांची खरी नावे स्मृती व स्वाती अशी आहेत. कोठेतरी वाचल्याचे आठवते की जे बाळ आधी जन्मते ते खरं म्हणजे दोघातील धाकटे बाळ असते व नंतर जन्मलेले बाळ मोठे. आपण लहान-मोठे हे त्या बाळांच्या जगात येण्याच्या क्रमावरून ठरवतो हे मला माहीत आहे, तरी देखील जुळ्यातील एखादं बाळ गर्भ धारणेच्या वेळेपासून मोजून 'लहान-मोठे' ठरवता येते का ? २) 'जुळ्यांचे दुखणे' म्हणजे जुळ्यांपैकी एखादं आजारी पडलं की दुसरे आजारी पडते हे खरं आहे का ? कि तो निव्वळ एक वाक्प्रचार आहे ?

दोन्ही प्रश्न उत्तम. स्वतंत्र घेतो. .. १.

जुळ्यातील एखादं बाळ गर्भ धारणेच्या वेळेपासून मोजून 'लहान-मोठे' ठरवता येते का ?

या प्रश्नाला व्यावहारिक अर्थ काही नाही हे आपण जाणतोच. आता राहिली फक्त जीवशास्त्रीय उत्सुकता. समान जुळ्यांच्या बाबतीत हा प्रश्नच उद्भवत नाही, कारण एकाच गर्भाचे विभाजन होऊन दोन तयार झालेले असतात. a. भिन्न जुळ्यांच्या बाबतीत एक रोचक मुद्दा आहे. जी जुळी मुळात जन्माला घातली गेली ती एकाच संभोगातून निर्माण झाली की दोन वेगळ्या दिवसांच्या स्वतंत्र संभोगांमधून निर्माण झाली हा खरा प्रश्न ! b. जर संबंधित स्त्रीचे फक्त एकाच पुरुषाशी संबंध असतील तर ही गोष्ट जीवशास्त्रीयदृष्ट्या सिद्ध करणे जवळजवळ अशक्य असतं. अशा वेळेस एक गृहीतक असे आहे की, जुळ्यांपैकी जे अधिक वजनाचे असते ते साधारणपणे अधिक वयाचे मानले जाते. परंतु हाही मुद्दा निर्विवाद नाही. C . मात्र जेव्हा त्या स्त्रीचे दोन पुरुषांशी वेगळ्या दिवशी संबंध येऊन अशी जुळी निर्माण झालेली आहेत त्याबाबतीत पुढे जैविक चाचण्या करून हा मुद्दा सिद्ध करता येऊ शकतो. परंतु या सगळ्या उपदव्यापाला व्यावहारिक किंवा कायदेशीर अर्थ काही नाही.

जुळ्यांपैकी एखादं आजारी पडलं की दुसरे आजारी पडते हे खरं आहे का ?

हे अर्थातच खरे नाही. इथे आपल्याला फक्त समान जुळ्यांच्या बाबतीतच विचार करायचा आहे. आजार निर्माण होण्यास तीन घटक कारणीभूत ठरतात : एखाद्याची जनुके + पर्यावरणीय घटक + जीवनशैली. समान जुळ्यांच्या बाबतीत लेखात दिल्यानुसार त्यांची जनुकीय घटना 99.99% समान आहे- म्हणजेच पुन्हा शंभर टक्के नाही. तसेच अन्य दोन घटकांचा दोन स्वतंत्र जीवांमध्ये वेगवेगळा परिणाम होऊ शकतो. मात्र काही रोगांच्या शास्त्रीय अभ्यासात समान जुळ्यांवर विशेष अभ्यास केले जातात. काही आजारांच्या कारणमीमांसेत जनुकीय घटकांचा वाटा खूप मोठा आहे. अशांच्या बाबतीत दोन्ही जुळ्यांचे आयुष्यभर निरीक्षण करता येते. इथे आपल्याला दोन्ही प्रकारच्या घटना अनुभवता येतात : १. असे काही आजार दोन्ही समान जुळ्यांना होऊ शकतात (concordance), आणि २. फक्त एकालाच तो आजार होतो (discordance) . सारांश : जुळ्यांचे दुखणं हे सरसकट वैज्ञानिक सत्य नसून तो एक वाक्प्रचार आहे .

(एवढ्या उशिरा वाचून प्रतिसाद देत असल्याबद्दल दिलगिरी व्यक्त करतो :-) ) नेहमीप्रमाणे छान माहिती डॉ नी दिल्याबद्दल धन्यवाद! आम्हाला DZ जुळ्या मुली आहेत, आता ८ वर्षाच्या होतील. बहुधा गरोदरपणातल्या एका सोनोग्राफी वेळीच कळले होते की DZ आहेत. (त्यामुळे एक मुलगा, एक मुलगी असेल अशी शक्यता वाटत होती :-) ) आमचे अनुभव मिपावर इकडे लिहिले होते एकदा. दोघींच्या स्वभाव, आवडीनिवडी, कल, स्किल्स अशा प्रत्येक गोष्टीत प्रचंड फरक आहे.

छानच अनुभव ! तुमचा तिकडचा लेख सवडीने पाहतो.

दोघींच्या स्वभाव, आवडीनिवडी, कल, स्किल्स अशा प्रत्येक गोष्टीत प्रचंड फरक आहे.

हे भारी ! म्हणजे दोघींचे तंत्र सांभाळता सांभाळता तुमच्या नाकी नऊ येत असणार :)