बारामती विमान अपघात: वैमानिकाची 'मानवी चूक' की 'तांत्रिक अभाव'?

आतापर्यंत जाहीर झालेला किंवा समोर आलेला घटनाक्रम तुम्ही चांगल्या रीतीने मांडून चर्चेला सुरुवात केलीत याबद्दल धन्यवाद.

प्रसंग खूपच वाईट आणि भीषण आहे.

पण राहून राहून तो टाळता आला असता असं वाटतं. फायनल अप्रोचवर स्टॉल हे एक क्लासिक आहे. या प्रकारचे असंख्य अपघात आधी घडून गेले आहेत.

गवि यांनी सांगितलेला दुसरा अपघात वाचताना हा अत्यंत महत्त्वाचा परिच्छेद सापडला. यातील नवीन गोष्ट म्हणजे circling approach stall. बारामती अपघातात दुसऱ्यांदा विमान उतरवताना वैमानिकाचे लक्ष धावपट्टी शोधण्याकडे असावे आणि ती दिसल्यावर पटकन विमान वळवून उतरवताना म्हणजेच circling approach करताना airspeed हा कमी पडणार हे लक्षात न आल्याने विमान स्टॉल झाले आणि पुरेशी उंची नसल्याने काही सेकंदात कोसळले असे मला सध्या वाटते आहे.

दुसऱ्या २०१७ सालच्या अपघाताचा मूळ इंग्रजी लेख
https://admiralcloudberg.medium.com/how-not-to-fly-a-plane-the-2017-tet…

As for the immediate cause, pilots and controllers who witnessed the crash were largely in agreement that this was a classic case of a circling approach stall. Will Ramsey and Jeffrey Alino were hardly the first pilots to attempt a circle-to-land maneuver from too close to the runway, banking too steeply and stalling the airplane — in fact, such accidents happen relatively frequently in general aviation and small charter operations. For example, in 2021, another business jet crashed at Tahoe Truckee Airport in California, killing all 6 people on board, after stalling during maneuvers for a circling approach. In these types of accidents, pilots become fixated on the runway and attempt to maneuver toward it without ensuring that they have sufficient airspeed to accomplish a steep turn without stalling. These crashes are simple and preventable, but they continue to happen for a variety of reasons, including insufficient training, hubris, and lack of knowledge of previous accidents.

वैमानिकाचा आत्मविश्वास नडला आणि चूक लक्षात आल्यावर "oh s**t" उद्गार बाहेर पडले ते रेकॉर्ड झाले. अन्यथा "संकटात आहे"चा संदेश त्याने पाठवलाच असता.
-----------------------------
{तिकडे कोलकात्याहून आलेली एक राजकीय टिप्पणी* लक्षात घेऊन } शरद पवार बोलले की यावर राजकारण नको, अपघातच होता.

#* - अजितदादा पवार एनडिए सोडून परत मविआकडे वळत आहेत म्हणून .....

>> वैमानिकाचा आत्मविश्वास नडला <<

हा आत्मविश्वास नसून प्रेशर असावे असा माझा अंदाज आहे. अजित पवार यांच्या स्वभावाकडे पाहता ही रिस्क घ्यायला त्यांनी लावली असावी का? हे देवालाच ठाऊक.

परंतु अशा स्ट्रिप न दिसण्याची रिस्क असताना देखील केवळ अंदाज घेऊन लँडिंग करणे प्रचंड धाडसाचे म्हणावे लागेल.

लॅंडिगचे दोन तीन प्रयत्न वैमानिक करू शकतो... पण आपण हे करून टाकू...https://youtu.be/O9-k8TV1K3c?si=kwLhWgSbnBT5FpVo

ज्येष्ठ विमानतज्ज्ञ आणि माजी वैमानिक गवि ह्यांच्या तपशीलवार प्रतिसादाच्या प्रतिक्षेत.

बारामती २८ जानेवारी २०२६ रोजी या अपघातग्रस्त विमानाच्या वेगाबद्दल बोलल्या जात आहे. लँडींगच्या वेळी जास्त वेग असल्याचे समोर येत आहे. जमीनीपासून ५०० फूट अंतरावर असतांना विमानाचा वेग १८३ नॉट्स होता जो योग्य मर्यादेपेक्षा ( १०६ ते १३५ ) खूप जास्त होता, असे नोंदवल्या गेले आहे. अपघाताचे हेही एक कारण असावे काय ?

-दिलीप बिरुटे

विमान अपघातावेळी 'धुकं नव्हतं तर तिथं धोका' होता, अजितदादांचा 100 टक्के घात झालाय; आमदार अमोल मिटकरींनी व्यक्त केली शंका

https://marathi.abplive.com/news/politics/ncp-mla-amol-mitkari-expresse…

प्रा डॉ,

गविंना मी विनंती केली होती; तुम्ही धागा काढला हे चांगले केलेत. सध्या उपलब्ध असलेली माहिती चांगली शब्दांकित केलीत.

(दुर्दैवाने!) उत्सुकतेने धागा वाचतो आहे पण माझ्याकडून काही भर घालण्याची क्षमता नाही. केवळ पोच पावती देऊ शकतो.

गवि,

सावकाश दिलेत तरी चालतील, पण तुमच्या माहितीपूर्ण विश्लेषक प्रतिसादांच्या प्रतीक्षेत आहे.

मटण करी खाऊन हाडके टाकणाऱ्या भुजबळांकडे विमान अपघाताच्या या गंभीर धाग्यावर तरी दुर्लक्ष केलेलेच बरे.

अपघाताच्या जागी पब्लिक, म्हणजे सामान्य नागरिक पहिल्या दिवसापासून हिंडताना फिरताना अनेक व्हिडिओ आणि रील्समध्ये दिसत आहेत. अनेक कागद उडून इकडे तिकडे गेलेले आणि लोकांनी हाताळलेले दिसले. विमानाचे असंख्य छोटेमोठे भाग त्या एरियात विखुरले होते. त्यातली एखादी जळालेली वायर, एखादा झिजलेला स्क्रू किंवा अनेक इतर भाग हे अपघाताचे कारण शोधताना अत्यंत महत्वाचे पुरावे ठरतात. एरवी अशा जागी सुरुवातीपासूनच सक्त बॅरिकेड्स लावली जातात किंवा अन्य उपायांनी ती जागा सुरक्षित ठेवली जाते. इथे तसं दिसलं नाही. किती लोकांनी आठवण म्हणून किंवा सहज म्हणून तिथले काय काय गोळा केले असेल ते सांगता येत नाही. अनेक व्हिडिओजमध्ये पार्टसचे आणि इतर अवशेषांचे क्लोज अप्स दिसत होते. मृतदेह इत्यादींच्या बाबत तर असंवेदनशीलतेचा कळस दिसला अनेकदा.

Sanjay Raut on Ajit Pawar Death: अजित पवार भाजपच्या भ्रष्टाचाराच्या फाईलबाबत बोलले अन् 10 दिवसात अपघात झाला; संजय राऊतांच्या शंकेने राजकारणात खळबळ

https://marathi.abplive.com/news/politics/sanjay-raut-suspicion-over-aj…

ममता बॅनर्जी, अमोल मिटकरी, त्यानंतर संजय राऊत ह्यांनी ह्या अपघातावर शंका व्यक्त केली आहे. मागील ५ वर्षात ३ विमान अपघातात अनुक्रमे बिपीन रावत, विजय रुपाणी आणी अजित पवार ह्यांचे अपघाती निधन झाले आहे.

लोकहो,

एक विनंती आहे. बारामतीतल्या गोजुबावीत 'आयुष्मान आरोग्य मंदिर' नेमकं कुठे आहे ते कोणी गूगल नकाशावर दाखवेल काय? सदर अपघाताशी संबंधित दृश्ये या इमारतीच्या समोरून टिपलेली आहेत. या दृश्यांत वरील अक्षरे स्पष्ट दिसतात.

आ.न.,
-गा.पै.

माझं बारामती मधील घर airport पासून ५ ते ७ km पण लांब नाही, आणि माझे गाव तेथून १२ km वर आहे.

मी हे खात्रीशीर सांगू शकतो, बारामती एअरपोर्ट हे खडकाळ - माळराना वर आहे, आणि धुक्याचा आमच्या येथे काही संबंध या दिवसांत तरी नसतो.. सकाळी ७ ला तर स्पष्ट दिसते सर्व..आणि तिथे बोललो असता, घरच्यांचे म्हणणे आहे सकाळी स्पष्ट वातावरण होते.

ती जी CCTV वाली इमारत दिसते ती PHC (सरकारी दवाखाना) आहे असे मला वाटते आहे..

जे झाले त्या बद्दल वाईट वाटते आहे.. पण याचा पट उलगडने अवघड आहे...

------वैमानिकांना सांगण्यात आलं की, सध्या वारा फार नाहीये आणि दृश्यमानता साधारण ३००० मीटर आहे. त्यानुसार दृश्य हवामान परिस्थितीत (व्हिज्युअल वेदर कंडिशन्स) लँडिंग करण्याचा सल्ला देण्यात आला.

VFR flight Requiremnets नुसार दुश्यमानता साधारणत पाचहजारच्या मिटरच्या खाली असल्यास अशा विमानतळावर उतरवता येत नाही किंवा परवानगी नसते अशा वेळी दृश्यमानता तीन हजार मिटर असताना पायलटची चूक झाली आहे, असे एक्सपर्टचे मत आहे.

दुसरी गोष्ट अशी की, 'शंका असल्यास गो-अराउंड करा' असे विमानवाहतुकीचे ब्रीदवाक्य आहे. बहुतेक एअरलाईन्समध्ये असे अलिखित धोरण असते की, जर दोन वेळा प्रयत्न करूनही विमान उतरवता आले नाही, तर तिसऱ्या प्रयत्नाऐवजी विमान दुसऱ्या जवळच्या विमानतळावर वळवले जाते. ( वैमानिकाने ठरवायचं आहे, असे म्हणू ) तरीही, विमान उतरवताना जेव्हा चूकीचं होतंय असे लक्षात आल्यावर विमान लीफ्ट करण्याच्या प्रयत्ना स्टॉल झाला.

-दिलीप बिरुटे

अजून एक, विमान सरळ धावपट्टीवर (च) उतरत होते असे वाटत आहे. सीसीटीव्ही फूटेजवरुन पाहिलं तर रनवे दिसत आहे. ( सीसीटीव्ही फूटेजवरुनचा अंदाज) काही तरी झालंय आणि विमान फ्लिप होतंय विमान डाव्या बाजूच्या खड्ड्यात कोसळले. जर, स्टॉल झाले नसते तर, सरळ विमान धावपट्टीवरच उतरले असते. आयुष्यमान आरोग्य मंदीरापासून जो सीसीटीव्हीचा व्हीडीयो दिसतो त्यावरुन विमान धावपट्टीवरच उतरतेय असे दिसते. पण अचानक असे काय घडले डाव्या बाजूला घेण्याचे कारण काय ? काय घडले ?

ह्या अँगलकडे बहुदा कोणाचे लक्ष गेलेले दिसत नाही.

-दिलीप बिरुटे

जे काही फोटो येत आहेत त्यावरून रनवे सेंटर लाईन अत्यंत फिकुटलेली दिसते. तिला नव्याने पेंट करायला हवे असे वाटते. तिथे फ्लाईंग क्लब आहे. विद्यार्थी रोज सतत उड्डाण आणि लँडिंग करत असतात.

वैमानिकाचा इतिहास ( दुवा ) ओव्हर कॉन्फीडन्स. आता विमान उतरवायचं हे प्रेशर ? आपण विमान उतरवलं नाही तर, आपल्या अनुभवाची नाचक्की त्यामुळे जे होईन ते होईन...?

-दिलीप बिरुटे

घटनेबद्दल कितीही तांत्रिक उहापोह केला तरी त्याने शंकासुरांचे समाधान होत नाही. एका शंकेचं उत्तर द्यावं तर त्यातून पुढचा प्रश्न हजर.
अशा शंकासुरांना त्यांच्या घरातले कसे झेलतात (शुद्ध मराठीत त्यांच्याशी कसे अ‍ॅडजस्ट करतात गॉड क्नोस).

शंका सुरांना बदल करण्यासाठी फारसे पर्याय नसणारच. समजा तुम्ही बस स्टॉपवर उभे आहोत. आपल्याला जिकडे जायचे आहे तिकडे जाणाऱ्या तीन चार बसेस पैकी एखादी बस येते. तुम्ही हालचाल केली नाही आणि विचार करत उभे राहिलात तर बस लगेच निघून जाते. काही क्षणांतच निर्णय घ्यावा लागतो.

निरलसपणे राजकारण करणारा नेता होता तो.

प्राथमिक चौकशी अहवाल नुकताच सादर करण्यात आला विमान लँडींगच्या वेळी वैमानिकास धावपट्टीचा अंतराचा आणि स्थितीचा अचूक अंदाज न आल्याने विमानाचा समतोल बिघडला असे अहवालात नमुद करण्यात आले. प्राथमिक निरीक्षणानुसार विमान उतरण्याच्या क्षणी त्याच्या नियंत्रण प्रणालीमधे किंवा इंजीनमधे गंभीर तांत्रिक बिघाड झाला असावा ज्यामुळे वैमानिकाचे विमानावरील नियंत्रण सुटले विमान लँडींगचा अँगल चुकला असा महत्वाचा निष्कर्ष या अहवालात म्हटले आहे, अशी ती बातमी होती.

जालावर काही दुवा माहिती सापडली नाही. सहा तारखेच्या सामना वृत्तपत्रात ही बातमी वाचली. शिकणारी पोरं अशा विमानतळावर कितीतरी घिरट्या घालतात आणि धावपट्टीचा अंदाज घेवून विमान व्यवस्थीत धावपट्टीवर उतरवतात. अनुभवी वैमानिकाला विमान उतरवता आलं नाही, याची कमाल वाटली. विमानाचं प्रशिक्षण घेणारं विमान काल योगायोगानं बारामतीच्या गोजुबावी परिसरात फ्लाइट रडावर दिसलं. त्याच्याही पाच-सहा चकरा झाल्या आणि माझ्या पोटात गोळाच आला. शिकणारे विद्यार्थी असे रात्रीच्या वेळी प्रशिक्षण घेतात आणि विमान धावपट्टीवर विमान व्यवस्थित उतरवतात. किमान सहा-सात चकरा मारत होतं. आणि रात्री आठवाजता त्याच विमानतळावर किंवा अन्यत्र व्यवस्थित उतरलेले असावे कारण त्यानंतर ते दिसले नाही.

-दिलीप बिरुटे

रोहित पवार या घटनेची कारण मिमांसा सादर करत आहेत चार वाजल्यापासून. एबिपी माझावर आहे . नंतर यूट्यूबवर विडिओ येईलच.
खूप मुद्दे सांगत आहेत, दीड तास झाला.

हा व्हिडिओ बराच मोठा आहे—जवळपास एक तास अकरा मिनिटांचे सादरीकरण आणि विश्लेषण यात आहे. यामुळे मनात अनेक शंका निर्माण होतात, त्यामुळे प्रत्येक मुद्द्याचा सविस्तर विचार व्हायला हवा. आता याचा तपास नेमका कसा होईल, हे सांगता येत नाही; पण 'अपघात की घातपात?' या वादात हा घातपातच होता, असा त्यांचा दावा आहे.

यातील प्रत्येक धागा सविस्तरपणे उलगडून पाहावा लागेल. आमदार रोहित पवार यांनी ही केवळ सनसनाटी निर्माण करण्यासाठी केलेली मांडणी नसून, त्यांनी अतिशय चांगला डेटा जमा करून तो पद्धतशीरपणे मांडला आहे असे वाटते. आगामी काळात यावर निश्चितपणे चर्चा होत राहील. आपणही या व्हिडिओतील मुद्द्यांवर सविस्तर चर्चा करत राहूया.

-दिलीप बिरुटे

जर दादांचे विमानाने जायचे अचानक ठरले असेल तर प्लॅन करून घातपात कसा करता येईल ?
काही बाबतीत दुर्लक्ष किंवा गलथानपणा म्हणता येईल.
पण घातपात वाटत नाही

पणजोबा म्हणतो की हा अपघातच होता. यात कोणी शंका कुशंका काढू नका.
पणतू म्हणतो की अपघात की घातपात ?
एकंदरीत पणजोबा आणि पणतू ची युती भारीच आहे.
शंकासुरा ना लज्जा ना भयं !

उपमुख्यमंत्री अजित दादा पवारांच्या विमान अपघाताचा नवा सीसीटीव्ही परवा आमदार रोहीत पवारांनी आपल्या स्लाइड शो प्रेझेंटेशन मधे दाखवला होता. यूट्यूबवरील त्याची लिंक त्यात असे दिसते की विमानतळ परिसरात सकाळच्या वेळी दाट धुके दिसत आहे, रनवे दिसत असेल की नसेल माहिती नाही. वैमानिकाचा बेजवाबदरपणा की तांत्रिक माहितीच्या विश्लेषण अभावी हा अपघात झाला ? की घातपात आमदार रोहीत पवारांनी काही प्रश्न विचारले आहेत, समाधानकारक उत्तरे मिळाली पाहिजेत यात वाद नाही.

आमदार रोहीत पवारांचे प्रश्न नीटपणे ऐकून मांडायचे तर फार वेळ लागेल.

-दिलीप बिरुटे

आता फळ्यावर विश्लेषण मांडण्याची प्रथा सुरू झाली आहे.

ब्लॅक बॉक्स जळाला आहे, असे बोलल्या जात आहे. शेवटचा सज्जड पुरावा असा ठरवून संपवला ? उत्तर येणे बाकी आहे.

-दिलीप बिरुटे

ब्लॅक बॉक्स उष्णतेमुळे डॅमेज होणं अशक्य नसतं. पण खूप दुर्मिळ. ३४००G म्हणजे अतिशय उच्च गुरूत्वीय बलाखाली टिकण्यासाठी आणि १००० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत तापमान एक तासापर्यंत सहन करण्यासाठी ते टेस्ट केलेले असतात. या ठिकाणी विमान हजारो फुटांवरून खाली आलेले नाही त्यामुळे इम्पॅक्ट डॅमेज असणे शक्य दिसत नाही. तापमान मुख्य फ्युजलाज (मेन बॉडी) मधे स्फोट आणि मंत्राच्या ज्वालांमधे खूप उच्च झालेल असू शकतं पण शेपटी तुलनेत काहीशी दूर नेहमीच दिसत आली आहे सर्व व्हिडिओजमधे. तिथपर्यंत उच्च तापमानाच्या झळा पोचल्या असतील असं सांगणं इथून कठीण आहे. शेपटीचा भाग तुलनेत खूप कमी जळालेला वाटला. अर्थात समोर दृश्य नसताना फोटो आणि बातम्यांतील व्हिडिओ बघून हे अंदाज.

तांत्रिक चुका आणि घोटाळे काय झाले असतील ते सुटतील उकलतीलच पण राजकीय परीक्षणच पुढे रेटलं जातंय तेसुद्धा अगदी भोंगळपणे.
https://youtu.be/1i-mOM9mo5s?si=jdn1goWsT0GSPijq

फसलेल्या विलीनीकरणाची खदखद म्हणावी का?

इथे विमान अपघाताबद्द्ल वाचत आहे.

एक विचारायचे आहे.

२०२१ मध्ये कोझिकोडे येथे एक एअर इंडिया एक्सप्रेस च्या विमानाचा अपघात झाला होता. या उड्डाणाचे सारथ्य दिपक साठे नावाचे पायलट करत होते. दिपक साठे भारतीय हवाई दलातुन निव्रुत्त झालेले अनुभवी पायलट होते. त्यांचे भारतीय हवाई दलात एक उत्तम रेकॉर्ड होते. या अपघातातील तपास अहवालात त्यांच्यावर ठपका ठेवण्यात आला . जे खरोखर धक्कादायक होते

जाणकारांनी अधिक माहिति द्यावी

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष आणि दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या विमानाला बारामती येथे झालेल्या भीषण अपघातप्रकरणी विमान अपघात तपास विभागाने (एएआयबी) याबाबतचा प्राथमिक अहवाल आज प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालामध्ये विमानतळावरील कमी दृश्यमानता आणि सुरक्षिततेतील त्रुटींवर बोट ठेवण्यात आले.

वैमानिकाने ऑपरेटर्सचा न ऐकता विमान उतरवण्याबाबतचा निर्णय घेतला अशा निष्कर्षाकड़े हे प्रकरण जायला लागले आहे.

-दिलीप बिरुटे

विमान अपघाताचा प्राथमिक अहवाल दुव्यावर आहे, सविस्तर वाचून कोणीतरी विश्लेषण करावे.

-दिलीप बिरुटे
( व्यग्र )

ते अहमदाबाद घटनेचा संपूर्ण रिपोर्ट कधी येणार आहे? असे काय खोदकाम चालले आहे ब्लॅकबॉक्स मध्ये? की आहे तो डेटा लपवत आहेत? भाजप सरकार असल्याने सरकारी संस्थानावर विश्वास राहिलेला नाही, सगळ्या ईडी सारख्याच भाजपसाठी काम करतात असे वाटतेय, निदान इंग्लंडचे नागरिक मेले असल्याने इंग्लंडने तरी लक्ष घालून सत्य बाहेर काढण्यासाठी भारत सरकारवर दबाव टाकायला हवा.

थांबा, रोहीत पवारांचे आणखी बरेच विडिओ येणार आहेत. आज एक नवीन आला. विमान झाडावर आपटलं नाहीच. पेट्रोलच्या कॅन नव्हताच.

सर्व रीपोर्ट काळजीपूर्वक वाचला. हा अहवाल निव्वळ म्हणजे बनवाबनवीच आहे. कोणी तरी कोणाला तरी वाचवत आहे, इतकं नक्की. आता ते काय त्याची चौकशी झाली पाहिजे. तपशीलवार नंतर सर्व क्रमवार टाकतो. सध्या सर्वात महत्वाचा भाग.

ढिगारा आणि आघाताची माहिती (Wreckage and Impact Information)

बारामती टॉवरकडून लँडिंग क्लिअरन्स मिळविल्यानंतर विमान धावपट्टी 11 वर लँडिंग करण्याचा प्रयत्न करत होते. तथापि, विमान धावपट्टी 11 च्या थ्रेशोल्डच्या समांतर डाव्या बाजूला क्रॅश लँड झाले. जवळच्या गावात लावण्यात आलेल्या सीसीटीव्ही फुटेजच्या आधारे असे दिसून येते की, जमिनीवर आदळण्यापूर्वी विमानाने उजवीकडे कल (banked right) घेतला होता. धावपट्टीच्या पृष्ठभागापेक्षा कमी उंचीवर असलेल्या जमिनीवर आदळण्यापूर्वी विमानाने प्रथम झाडांना धडक दिली. विमानाचा जमिनीवरील आघात (ground impact) धावपट्टी 11 च्या कडेपासून डावीकडे सुमारे 50 मीटरच्या पार्श्व अंतरावर होता. अपघातादरम्यान विमानाला आग लागली ज्यामध्ये संपूर्ण कॉकपिट आणि केबिनचा भाग जळून खाक झाला. या अपघातात विमानाचे पूर्ण नुकसान झाले. अपघात स्थळावरील ढिगाऱ्याच्या वितरणाचा चार्ट खालील आकृती 4 मध्ये दिला आहे.

( अहवालातून )

आपण सर्वांनी पाहिलं आहे की, विमान डाव्या बाजूला कलले आहे, उजव्या नव्हे. आणि ते कुठंही झाडाला धडकलेले दिसत नाही. सरळ सरळ जमीनीवर आपटले आहे. दुसरी गोष्ट ब्लॅक बॉक्स यंव जळाला आणि त्यंव जळाला. एकून दिलेल्या माहितीवरुन सर्व संवाद त्यातून उलगडला आहे, तरीही ब्लॅक बॉक्समधे आता कोणता संवाद राहिला आहे, जो कंपनीला पाठवून त्याचा पूर्ण उलगडा होणार आहे ? विमान नक्की कोण उडवत होतं ?

दया कुछ तो गडबड है. अहवालाचा सविस्तर एकेक मुद्दा पुढील प्रतिसादात घेऊच.......!

-दिलीप बिरुटे

प्राथमिक अहवालानंतर आमदार रोहित पवार यांची तपशीलवार माहिती व्हीडीयो. ( तुनळीवरुन साभार )

-दिलीप बिरुटे