इट इज जस्ट अ‍ॅन अ‍ॅक्टिविटी बीटविन टू इअर्स! एकेक दालन पार करत गेलं तर ते अवघड नाही.

@रंजक लेखमाला वाचतोय >>> अतिशय भाव'पूर्ण प्रतिसाद!

सर्व लेखात मन हाच विषय असला तरी त्याचे वेगवेगळे पैलू उलगडण्याचा प्रयत्न केला जाईल. तस्मात पुढचा लेख घेण्याआधी `बॅक-ट्रॅक' या अत्यंत महत्त्वाच्या प्रक्रियेचा व्यक्तिगत अनुभव (ज्यांना याविषयात रस आहे) त्यांनी घेतल्या शिवाय तादात्म्य, व्यक्तिमत्त्व किंवा भावनिक विश्व या मनाच्या गहन पैलूंवर लिहीणं सदस्यांना उपयोगी ठरणार नाही. नुसती चर्चा होणं यापेक्षा जीवनात बदल घडणं असा उद्देश आहे.

माझे विचार आहेत.

म्हणजे अर्थपूर्ण आणि सफल साधना कोणती ते तुम्हालाच फक्त माहिती आहे ?

तुम्ही `मनाचं तटस्थ अवलोकन' ही साधना केली आहे का? केली असेल तर तुमचा अनुभव काय आहे? या लेखात लिहीलेल्या प्रक्रियेचा तुम्ही अनुभव घेतला का? ते इतक्या चटकन होणरं काम नाही. पण प्रक्रिया यशस्वी होता क्षणी तुम्हाला अनुभव येईल. तुमचा प्रतिसाद वेगळा असेल

>मनोगत वर हिच चर्चा चालली आहे काय? = हा लेख प्रथम इथेच प्रकाशित करणार होतो पण संकेतस्थळ बंद असल्यानं तिथे केला. मी जरी सर्वांना उत्तरं देत असलो तरी तुम्ही तुमचाच प्रश्न विचारावा कारण विषय अत्यंत व्यक्तिगत आहे आणि प्रत्येक विचारणारा वेगळ्या संदर्भातून विचारत असतो...तरीही या प्रश्नाला उत्तर देतो >त्यात दोन भिन्न सुर जाणवले. १) ज्याप्रमाणे शरीर कष्ट करुन थकते व आराम कर्न शांत होते तद्वत मन विचार करुन थकते व निर्वीचार होऊन शांत होते. तस्मात निर्विचार अवस्थेला जाणे व ती शांती अनुभवणे हे मनाचे काम आहे. = मन आणि शांती हे दोन सर्वस्वी भिन्न घटक आहेत. मन म्हणजे ध्वनी आणि मनरहित (किंवा विचाररहित) अवस्था म्हणजे शांती. ते मनाचं काम नाही. २) मनाला निर्वीचार अवस्थेला नेणे व शांती अनुभवणे हे एका "नॉन मन" घटकाचं काम आहे. = मन अनिवार्य नाही. ते सतत अनिर्बंधपणे चालू असणं हे मानवी अस्वास्थ्याचं मूळ कारण आहे. मनाची (किंवा वैचारिक) प्रक्रिया ऐच्छिक करणं हे आपलं काम आहे. आपण तो ‘नो माइंड’ फॅक्टर आहोत. आपण ती शांतता आहोत. >काहिही का असेना... जर मानसीक गोंधळ कमि होऊन काहि आरोग्य लाभ होणार असेल (तसा तो होतोच) तर इट्स वर्थ ट्राईंग. = प्लीज ट्राय, अ‍ॅंड लेट मी नो. >विचारांना तटस्थपणे बघण्याची प्रक्रिया आणि विचारांना बॅकट्रॅक करत मूळ संवदेनेला जायची प्रक्रिया, या दोहोंत फंडामेण्टल फरक काय आहे ? दोन्हि प्रक्रिया अल्टीमेटली "हा विचार, आणि हा विचार करणारा" असा हा सूर्य - हा जयद्रथ टाईपचा परिणाम करतात (म्हणजे... या प्रक्रियांचा अभ्यास करणारे तसा दावा करतात...) = विचारांचं (किंवा मनाचं) तटस्थ अवलोकन करतांना आपण पॅसिव असतो आणि प्रक्रिया बघण्याच्या नादात सुरूवात कुठून आणि कशी झाली हेच विसरतो त्यामुळे मनाच्या आवर्तनात्मक प्रक्रियेचा उलगडा होत नाही. बॅक-ट्रॅक करत मूळ संवदेनेला जायची प्रक्रिया तुम्हाला प्राथमिक आणि मनाला दुय्यम करते. इंटरेस्ट घेऊन ती केली तर विचार प्रक्रियेचा उलगडा होतो. मजा वाटते, एखादा लगाम गवसावा तसा कॉन्फिडन्स येतो.

>मन म्हणजे बायोकॉंप्युटर आणि तो चालवणारे आपण हे क्रांतीकारी विचार वाचून थक्क झालो. पण तो थक्कपणा मला आला की माझ्या मनाला आला हे लक्षात आलं नाही. = तुम्ही थक्क झालात. पण हे स्व-स्मरण अल्पकालीन असतं. लगेच मन सक्रिय होऊन पुढचे प्रश्न निर्माण करतं; कसे ते पाहा : >मला वाटतं मन म्हणजे हार्ड ड्राइव्ह आणि मी म्हणजे सीपीयू बहुतेक. आणि मिपा म्हणजे बहुतेक प्रिंटर. आणि... पण... आजकाल सीपीयूमध्येदेखील मेमरी असते. म्हणजे हे मन बघणार्‍या मला देखील एक छोटंसं वेगळं मन आहे बहुतेक. = जसं शरीर प्रत्येकी एकच आहे तसं मन प्रत्येकी एकच आहे त्यात ‘छोटंसं वेगळं मन’ असं काही नाही > कारण नाहीतर विचार सुरू झाले, संपले वगैरे गोष्टी ओळखण्यासाठी कुठेतरी काहीतरी स्टोअर करायला पाहिजेच... = विचार सुरू झाले आणि संपले हे ओळखणारे तर आपण आहोत. त्यासाठी पुन्हा वेगळी सिस्टम नाही. >लेखमालेच्या पुढच्या लेखांत हा सगळा गोंधळ निघून जाऊन स्वच्छ चित्र तयार होईल अशी आशा वाटते आहे. = गोंधळ जिथल्या तिथे निस्तरला तर बरं. माझ्या बाजूनं सगळं चित्र स्वच्छ आहे आणि जिथले प्रतिसाद मी तिथेच क्लिअर करत जाईन. ‘लेफ्ट ओवर’ पुन्हा नवी मानसिक प्रश्नावली सक्रिय करतो.

-- मी म्हणजे इलेक्ट्रिसीटी बहुतेक :)

= मनाची प्रक्रिया अनैच्छिक आहे ही माणसाची युगानुयुगं, अत्यंत चुकीची मूलभूत धारणा आहे. निव्वळ या धारणेमुळे मनाचा आवाका बेफाम वाटतो. वस्तुस्थिती तशी नाही. मी पहिल्या प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे ‘माइंड इज जस्ट अ‍ॅन अ‍ॅक्टिविटी बिटवीन टू इअर्स’ -- प्रक्रिया अनैच्छीक नसली तरी तिला कंट्रोल करावं कि नाहि हा ऐच्छीक भागच आहे... व तो मनाचाच निर्णय आहे. बहिणाबाईंनी मनाचा हा आवाका समजुन हे कडवं रचलं. >>= मन कुठेही जात नाही ते फक्त विचार निर्माण करतं. त्या विचारांबरोबर वाहात गेल्यानं आपण आभाळात आणि भुईवर गेल्यासारखे वाटतो. आपण बसल्या जागीच असतो! -- बहिणाबाईंना मन एखाद्या पतंगाप्रमाणे मटेरीअली आभाळात जाते असं कुठेच म्हणायचं नाहि. त्यांना केवळ विचारांचं फ्लक्च्युएशन किती प्रचंड असतं हेच सांगायचं आहे या कडव्यातुन. >>= मन वार्‍यासारखं वाहात नाही, विचारांचा अवेग जोरकस असू शकतो. अर्थात ज्या क्षणी आपल्या स्थिरत्त्वाचं भान येतं (किंवा आपण बसलो आहोत हे लक्षात येतं) त्या क्षणी मन निष्प्रभ होतं. -- वरच्या प्रमाणेच. = हा दुसरा अत्यंत गंभीर गैरसमज आहे. मन न्यूट्रल आहे. इट इज अ फॅसिलिटी अ‍ॅंड अ फॅकल्टी. आपल्याला ती वापरता आली तर जगण्याची मजा काही और आहे. -- विष देखील केवळ एक रसायन आहे. पण ते माणसाच्या शरीरात गेलं कि शरीराची तडफड होते. त्याचप्रमाणे मन शत्रुप्रमाणे समोर आलं तर जगण्याचे तीन तेरा वाजु शकतात. बहिणाबाई मनाचे मानवी जगण्यावर (जीवनावर नव्हे) काय परिणाम होऊ शकतात याचे अतिशय चपखल उदाहरण देताहेत. >>= पहिला विचार (किंवा कोणताही विचार) सूक्ष्मच असतो. एकदा विचार प्रवाहासारखे सलग झाले की आपण त्यात हरवतो आणि मग मन व्यापक आहे असं वाटायला लागतं. -- इथे बहिणाबाईंना सूक्ष्म विचाराचे व्यापक रुपांतर एव्हढा लहानसा अर्थ अपेक्षीत नाहि. तर या रूपांतराला त्याच्या प्रत्येक अवस्थेत सामाउन घेणारा, विचारांच्या व्यापकपणाचे पोषण करणारा व एकाचवेळी अनेक पदरी विचारांना लिलया सांभाळणारा असा मनाचा प्रचंड आवाका बहिणाबाईंना अपेक्षीत आहे. >>= मन हा निसर्गानं मनुष्याला बहाल केलेला अनमोल नजराणा आहे. बहिणाबाईंच्या काव्यप्रतिभेला दाद देतो पण मन म्हणजे देवाला पडलेलं स्वप्न नाही.... देव हा मनाला झालेला भ्रम आहे. -- बहिणाबाईंना "देव" म्हणजे नेमकं काय अपेक्षीत आहे हे जाणल्याबिगर त्यांच्या समजुतदारीवर, त्यांच्या एकंदर जीवनविषयक तत्वज्ञानावर भ्रमाचा आरोप करणे म्हणजे... असो. अर्धवटराव

भलेहि त्यावेळी इतर ऑडिओ विजुअल्स इनपुट असतिल वा नसतिल पण लाइफ'स फस्ट चेरि पॉपिंग सेन्शेशन, किंव्हा आज सकाळिच पावसात खाल्लेल्या कांदाभजिची जिभेवर चव रेंगळणे यात मनाच्या ऑड्योव्हिड्योमेमोरीचा संबधच नाहीये म्हणजे मन नष्ट झाले की काय ?