याला अतिवैज्ञानिक विधान म्हणतात.

म्हणजे माझे विधान पुर्णतः वैज्ञानिक आहे.

मी जर आपल्याला ७० किलो ऑक्सिजन, १५ किलो हायड्रोजन, १० किलो कार्बन, इ इ आणून दिले तर आपण मला १०० किलो वजनाचा माणूस बनवून द्याल. असं का?

विज्ञान म्हणजे जादूची कांडी नाही.विज्ञानाला सर्व काही कळलंय असा विज्ञानाचा दावा नाही. मनुष्य जर मुलद्रव्यांचा संयोग आहे म्हणता ना मग घ्या ती मुलद्रव्ये आणि बनवा माणूस असं म्हणणं हे वादासाठी वाद घालणं झालं. विज्ञान आज तरी तेव्हढं प्रगत नाही. न जाणो येत्या भविष्यकाळात कदाचित ते ही विज्ञान करु शकेल. आज मोबाईल ही अत्यावश्यक गरज झाली आहे. पन्नास वर्षांपूर्वी कुणी जर म्हटलं असतं की येणार्‍या काळात केवळ मुठीत मावेल इतकं छोटं उपकरण वापरून माणूस जगाच्या पाठीवर कुठल्याही व्यक्तीशी बोलू शकेल तर त्याला मुर्खात काढलं गेलं असतं.

अशा माणसाच्या शरीराची कोणतीही एक पेशी, किंवा एक पेशी भाग, जसे मायटोकाँड्रिया, किंवा किमान तिची भिंत, किंवा फक्त तिचा एक रेणू (molecule forming the main cell wall material), किंवा हाच रेणू 'मृत' अवस्थेत (molecule having same chemical composition though not resulting in a live cell wall) अजून माणसाने बनवला नाही.

पुन्हा तेच सांगतो, विज्ञान ही जादूची कांडी नाही. विज्ञानाला सर्व काही कळला असा विज्ञानाचा दावा नाही.

लोक जेव्हा 'कृत्रिम हृद्य बनवले' इ वाचतात तेव्हा they overread into what exactly is made. त्यांना वाटतं कि वैज्ञानिकांनी धडधडणारे कातडीचे काळीज बनवले.

अशा लोकांना आपल्यासासारख्या विज्ञान कळणार्‍या लोकांनी पेसमेकर म्हणजे काय, ते उपकरण कसे चालते हे समजावून सांगायला हवे. इतकंच नव्हे तर त्याही पुढे जाऊन विज्ञान म्हणजे काय, विज्ञानाच्या मर्यादा काय हे ही त्यांच्या लक्षात आणून दयायला हवे.

मानवाच्या भौतिक समृद्धीचा एक निकष (नाव, प्रमाण आणि एकक) सांगा, विज्ञानापूर्वी आणि नंतर त्याचे प्रमाण सांगा. कोणत्या शोधाने मानवाचे भौ. जीवन सुखाचे झाले आहे ते जाणायची मला इच्छा आहे.

भौतिक समृद्धी हा शब्द मी विज्ञानाने मानवी जीवनात केलेले सुखकारक बदल अशा अर्थी वापरला होता. मोबाईल, संगणक, जलद वाहतुकीचे विविध पर्याय, दुरचित्रवाणी, वैद्यक जगतातील विविध शोध ही सारी विज्ञानाची देणगी आहे. आणि या सार्‍यांनी मानवी जीवन समृद्ध केलं नाही असं म्हणणे कृतघ्नपनाचे ठरेल.

नैराश्याकरता आज कोणते औषध (रसायन, base molecule in pharma terminology) हाच विषय घेऊ. नैराश्यावर आज काय इलाज उपलब्ध आहे याचं नि:संदिग्ध उत्तर काय हेच माझं उदाहरण मानू.

माणुस अगदीच झुरुन मरण्यापेक्षा किंवा एखादया मांत्रिकाच्या किंवा बाबाबुवाच्या नादी लागण्यापेक्षा मानसोपचारतज्ञाकडे जाऊन आजच्या घडीला उपलब्ध असलेले औषधोपचार करुन घेणं केव्हाही चांगलं नाही का?

'वैचारिक अधिष्ठान' म्हणून माणसाची गरज पूर्ण करायची अपेक्षा जी विज्ञानाकडून केली जाते ती पूर्ण करण्यास ते अपुरे ठरते आहे असा काहीसा माझा सुर आहे.

तुम्ही प्रतिसादाच्या शेवटी मुख्य मुद्दयावर आला आहात. :) तुम्ही जे म्हणताय त्यात तथ्य आहे. आजची विज्ञान मानणारी पीढी अगदी बेबंद वागताना दिसते. वरकरणी तसं वाटतं तरी. माणूस देव, धर्म, संस्कार यांपासून दूर जाऊन अगदी बेताल वागतो आहे. विशेषतः आता आजी आजोबा असलेल्या किंवा होऊ घातलेल्या पीढीला ही बाब प्रकर्षाने जाणवत असेल. दहा बारा वर्षांचा नातू जेव्हा कर्णकर्कश्श आवाजात "भाग बोस डी के डी के बोस भाग भाग" हे गाणं लावून जेव्हा हात पाय हलवून नाचत असेल तेव्हा आपले शुभंकरोतीचे दिवस आठवून ते पोक्त मन नक्कीच खंतावत असेल. पण या या सार्‍याला विज्ञानाला जबाबदार धरणे किंवा विज्ञानाकडून 'वैचारिक अधिष्ठान' म्हणून माणसाची गरज पूर्ण करायची अपेक्षा बाळगणं याचा अर्थ विज्ञान आपल्याला (व्यक्तीशः तुम्हाला नाही, आपणा सार्‍यांना) कळलंच नाही असं खेदाने म्हणावे लागेल. विज्ञान म्हणजे जादूची कांडी नाही. विज्ञान म्हणजे आपल्यातल्याच प्रगल्भ बुद्धीमत्तेच्या माणसांनी निसर्गाच्या अज्ञात नियमांची उकल. आता हे ज्ञान जेव्हा तो वैज्ञानिक जगासमोर ठेवल्यानंतर जगाने त्याचा वापर करताना तारतम्य बाळगले नाही तर त्यात विज्ञानाचा काय दोष? ईंजिनाच्या शोध लागला, वाहतूकीची साधने निर्माण झाली. जे अंतर पायी कापायला दोन तीन दिवस लागतील ते अंतर माणूस तीन चार तासात कापू लागला. पण हे करत असताना हळूहळू माणसाचं भान सुटू लागलं. तो नशापान करुन वाहने चालवू लागला, वळणा-वळणांवर वेग कमी करा अशा सुचना असूनही त्याकडे दुर्लक्ष करु लागला, दुसर्या वाहनांच्या वेगाशी स्पर्धा करु लागला. आणि पर्यायाने स्वतःला मृत्यूच्या खाईत ढकलू लागला. आता हा दोष ईंजिन निर्माण करणार्‍या वैज्ञानिक ज्ञानाचा की ते ज्ञान वापरताना धरबंद सोडणार्‍या माणसाचा? ही झाली एक बाजू. आता तुम्ही शब्दांत न मांडलेली पण तुमच्या शब्दांतून अध्याहृतपणे व्यक्त होणारी दुसरी बाजू पाहूया. आपण ढोबळ मानाने एक विधान करतो की भारतीय संस्कृती पाच हजार वर्ष जूनी आहे. तेव्हा आपल्याला पाच हजार वर्षांचा ईतिहास ढोबळ्मानाने का होईना पण माहिती आहे. इतिहासामध्ये स्वतःला ज्ञानी, धर्मपंडीत किंवा देवाला जवळ असणारे म्हणवणार्‍यांनी काय केले हे आपण जाणतोच. या सार्‍यांनी आपल्यासारख्याच माणसांना पशूपेक्षाही नीच जीवन जगायला लावले. त्यांना तर "वैचारिक अधिष्ठाण" होतेच की. मग त्यांनी का असं माणसाला जनावरासारखे वागवले? ज्यांना कुणाला वाटते देव, धर्म, अध्यात्म या गोष्टी माणसाला सन्मार्गावर नेतात, तो त्यांचा भ्रम आहे. माणसाला सन्मार्गावर नेते ती त्याची विवेकबुद्धी. मग त्याचा या सार्‍या गोष्टींवर विश्वास असो वा नसो.