Welcome to misalpav.com
लेखक: पिलीयन रायडर | प्रसिद्ध:

प्रतिक्रिया

चालत आणि बोलत नाही म्हणजे एक वर्षाहून लहान, बहुधा ६ महिने वय असणार. या काळात आपण त्याच्या learning मधे भर पाडण्यासारखं काही करण्यापेक्षा तेच आपल्या learning मधे तासातासाला भर टाकत असतात. दोनतीन वर्षांचे होईपर्यंत आपणच शिकायचं, अंदाज घ्यायचा. आणि ही पोरं म्हणजे छळवाद असतात हो.. पण फटका तरी कसा द्यायचा? बिचार्‍यांची विधात्याने फटका देण्यासाठीच बनवलेली जागाही इतकी चिमुकली असते की किमान दोनतीन वर्षे वाट पाहणं आलं. :) सल्ला विचारताच आहात तर एकदोन पॉईंटः पोरांनी कितीही जागरण, थकवा किंवा वैताग आणला तरी आपल्या मागच्या पिढीकडे (एकत्र राहात असल्यास वा फोनवरुन) त्याविषयी तक्रार करु नये. कणभरही सहानुभूति न मिळता "बघा.. आता कळलं ना? सोप्पं नाहीये मूल वाढवणं.." असं उत्तेजित उत्तर मिळेल.. पोरं नंतर मोठी झाल्यावर कुशीत येत नाहीत. आत्ता जेवढं घ्यायचं ते घेऊन टाका. पोर चालायफिरायला लागल्यावर तुम्ही व्यक्त केलेल्या पीडा त्रिगुणित होतील. त्या त्रिमितीय बनतील. अशा वेळी घरात फुटण्याचे पोटेन्शियल असलेल्या सर्व वस्तू भंगारात काढा. पळता यायला लागलं की पोरांचे पापे घेणं अवघड होतं. पळत्या पोराची गालावर पापी मिळणं आणखी अवघड. त्यामुळे अशा वेळी गालासाठी अडून न राहता जो काही हातात सापडेल त्या भागाची पप्पी घेऊन टाकावी.

बिचार्‍यांची विधात्याने फटका देण्यासाठीच बनवलेली जागाही इतकी चिमुकली असते की किमान दोनतीन वर्षे वाट पाहणं आलं.
आणि
पोरांनी कितीही जागरण, थकवा किंवा वैताग आणला तरी आपल्या मागच्या पिढीकडे (एकत्र राहात असल्यास वा फोनवरुन) त्याविषयी तक्रार करु नये. कणभरही सहानुभूति न मिळता "बघा.. आता कळलं ना? सोप्पं नाहीये मूल वाढवणं.." असं उत्तेजित उत्तर मिळेल..
हे अतिशय जबरी =)) =))

गवि.. मुलगा १ वर्ष २ महिन्याचा आहे. बोलता येत नाही म्हणजे टाईमपास बरच बोलतो, पण जर कुणी त्रास दिला तर सांगु शकेल, तक्रार करु शकेल असं वाटत नाही. पाळ्णाघरात जाण्यापुर्वी ते करता यावा असं वाटतं. आणि चालत नाही अजुन.. रांगतो.. त्याची अनेक कारणं आहेत. लहानपणी एका मोठा आजारपणातुन गेल्यामुळे असेल असं माझं मत आहे. पण तडतड करतो, रांगतो जोरत, धरुन उठुन उभा रहातो..कशालतरी धरुन चालतो..त्यामुळे तंगड्या मजबुत असाव्यात.

चालणं बोलणं वगैरे हे प्रत्येकाचं वेगवेगळ्या वेळीच होत असतं. त्याविषयी फार विचार करण्याची गरज नाही. आणि ते प्रयत्नांनी लवकर करता येण्यासारखं नसल्याने इतरांशी तुलना करण्यातही अर्थ नाही. १. व्हॉट टू एक्स्पेक्ट द फर्स्ट ईअर २. व्हॉट टू एक्स्पेक्ट टॉडलर ईअर्स (Arlene Eisenberg, Heidi Murkoff आणि Sandee Hathaway लिखित) ही दोन अक्षरशः मॅन्युअल्स म्हणावीत अशी जबरदस्त उपयोगी पुस्तकं तुमच्याकडे असतीलच. नसतील तर तातडीने घ्या आणि हाताशी ठेवा. अगदी वाढत्या पोराच्या महिन्यामहिन्यातले लँडमार्क्स, एक्स्पेक्टेशन्स, काय होईल, कसं होईल, पोराच्या वयाच्या सध्याच्या महिन्यात पोराला कोणत्या प्रकारे मदत लागेल (वय वर्षं चार पर्यंत)..त्याची स्किल्स सहज डेव्हलप होण्यासाठी अनुकूल कसं काय करावं. याउपर कोणतीही आजाराची लक्षणं, छोटेमोठे घरगुती अपघात अशा प्रसंगांसाठी अत्यंत शांतपणे सहज शोधता येणार्‍या इंडेक्स सहित.. आईबाबांना या पुस्तकाची २४ तास मानसिक सोबत होते.

या पुस्तकांनी म्हणजे याच्या पहिल्या भागापासून - What to expect when you are expecting? आमची विलक्षण साथ आणि मदत केली आहे. खूप चांगल्या कल्पना, माहिती, अनेक छोट्या मोठ्या सवयी, आजार, शिकवण्याच्या गोष्टी .. मुख्यतः जो एक ताण असतो की हे माझंच कार्ट असं का करतंय त्यातून सुटका होते - कारण जवळजवळ प्रत्येक वागण्याचे प्रकार, मुलाला किंवा पालकांना होणारे त्रास याची माहिती आणि उपाय - (बरेचदा काही उपाय करू नका असाही उपाय) यात दिलेले आहेत. आणि त्याबरोबर काही एक्स्पेक्टेशन्स मुळे तसं प्लॅन करता येतं. पुस्तक फ्लिपकार्ट / इंडियाप्लाझा वर स्वस्त आणि घरपोच मिळेल. तरीही एक सत्य प्रत्येक बालरोगतज्ञ सांगतात की प्रत्येक मूल वेगळं असतं त्यामुळे उभे राहणे, चालणे, दात येणे, अर्थपूर्ण बोलणे हे प्रत्येक मुलाच्या बाबतीत वेगळे असते आणि त्यात बरोबर चूक असं काही नाही. गविंचे काही काही सल्ले तर अतिशय जबरदस्त पर्फेक्ट आहेत -- "पोरं नंतर मोठी झाल्यावर कुशीत येत नाहीत. आत्ता जेवढं घ्यायचं ते घेऊन टाका. पोर चालायफिरायला लागल्यावर तुम्ही व्यक्त केलेल्या पीडा त्रिगुणित होतील. त्या त्रिमितीय बनतील. अशा वेळी घरात फुटण्याचे पोटेन्शियल असलेल्या सर्व वस्तू भंगारात काढा."

Expecting वाल्या पहिल्या पार्टचा उल्लेख इथे "नॉट अ‍ॅप्लिकेबल" म्हणून केला नव्हता, पण तेही पुस्तक तितकंच मदतीला येणारं आहे.
खूप चांगल्या कल्पना, माहिती, अनेक छोट्या मोठ्या सवयी, आजार, शिकवण्याच्या गोष्टी .. मुख्यतः जो एक ताण असतो की हे माझंच कार्ट असं का करतंय त्यातून सुटका होते - कारण जवळजवळ प्रत्येक वागण्याचे प्रकार, मुलाला किंवा पालकांना होणारे त्रास याची माहिती आणि उपाय - (बरेचदा काही उपाय करू नका असाही उपाय) यात दिलेले आहेत.
तंतोतंत.. आणि ९९% जे काही घडू शकतं ते सर्वच्यासर्व त्यात कव्हर झालेलं असतं.

धन्यवाद गवि. आमचे चिरंजीव पण दहा महिन्याचे होतील. अतिशय उपयुक्त प्रतिसाद आहेत. घरभर रांगणे, दिवसभर 'त्या त्या त्या त्या नि अशाच अर्थाचे शब्द उच्चारण ;) ' करणे, दिसेल ती गोष्ट तोंडात घालणे (काल मांसाहारी झालंय पोर्टं. मेलेलं झुरळ तोंडात घालून. पटकन काढलं म्हणा ) नि सगळ्यांच्या झोपा अनावर होईस्तोवर न झोपणे असे कार्यक्रम सुरु आहेत. एन्जॉयिंग! -२० दिवसाच्या सुटीवर येऊन ५० दिवस राहिलेला ;) प्यारे

"पोरं नंतर मोठी झाल्यावर कुशीत येत नाहीत. आत्ता जेवढं घ्यायचं ते घेऊन टाका. काही अपवाद म्हणजे चौ रा.. वयात आल्यावरही पोरी कुशीत येतात. ( हे फारच पर्सनल अनुभव पण रहावले नाही ! ) गळ्यात हात टाकतात. दोस्त आहेत माझ्या !

एकदम मान्य.. आम्ही अजुनही बाबांच्या मांडीवर डोकं ठेवुन गाढ झोपतो, आईच्या कुशीत झोपण्यासाठी भांडतो.. आणि अजुनही आई (रात्री माहेरी असेन तर)झोपताना गालावर पप्पी घेऊन जाते.. आईच्या आवाजासारखा तिच्या वास आणि स्पर्श रेकॉर्ड करता आला तर मी जगातली सर्वात श्रीमंत व्यक्ती असेन..

"घरोघरी ज्ञानेश्वर जन्मती" हे पुस्तक घ्या लेखक लक्षात नाही. " तोत्तोचान " अनुवादक: चेतना गोसावी सरदेसाई. " चीपर बाय डझन" मंगला निगुडकर ही पुस्तके घ्या मुलांबद्दल बरेच काही कळून येईल

चालत नाही अजुन.. रांगतो...>>>>>>>>>>> मी 1 वर्ष 6 महिन्याची असताना चालायला लागले होते सो टेंशन नको घेवु. पण तुझ्या प्रॉब्लेम वर आत्ता काहीच मत नाही देवू शकत ग.

पळत्या पोराची गालावर पापी मिळणं आणखी अवघड. त्यामुळे अशा वेळी गालासाठी अडून न राहता जो काही हातात सापडेल त्या भागाची पप्पी घेऊन टाकावी. :) :) जबरा.. पण हल्ली त्यासाठी पण पोरांना आणाभाका घाल्याव्या लागतात हो, वेळच नसतो कार्ट्याना लाड करुन घ्यायला पण : (

पळत्या पोराची गालावर पापी मिळणं आणखी अवघड. त्यामुळे अशा वेळी गालासाठी अडून न राहता जो काही हातात सापडेल त्या भागाची पप्पी घेऊन टाकावी. अगदी ! अगदी ! :)

मस्तच गवि. पुन्हा एकदा "जिन्यामध्ये उभा बाबा" आठवला.
पळता यायला लागलं की पोरांचे पापे घेणं अवघड होतं. पळत्या पोराची गालावर पापी मिळणं आणखी अवघड. त्यामुळे अशा वेळी गालासाठी अडून न राहता जो काही हातात सापडेल त्या भागाची पप्पी घेऊन टाकावी.
हे तर चेरी ऑन केक. - ओंकार.

पोर वाढावण्यासारखी दुसरी मजा नाही,तुमचा पुत्र गुंडा आहे माझ मोठ कन्यारत्न एक नंबरच मवाली आहे, कराटेच्या क्लासची सगळी प्रात्यक्षिके ही बापाची पाठ आणी हातपाय यावरच होतात्,आणी दुसर दोनच महिन्यांची आहे पण साला पेडीयाट्रीकचे बायबुक माइलस्टोन कार्टी जरा जास्तच वेगाने पुर्ण करतीय्, डॉक्टर असुन हे अस कस घडतय याचाच प्रश्न मला बर्‍याचदा पडतोय. बाकी जाउ द्या पोरांबरोबर धमाल मस्ती करा,आयुष्य लय म्हणजे लयच सोप्प होत राव.....

अहो.. धमाल मस्ती म्हणजे काय? तेच आमच्या दुप्पट नाचतय.. प्रश्न हा आहे की दिवसभर टि.व्ही पाहण्या पेक्षा बरं काय करता येईल? खेळ कोणते शिकवता येतील?

अशा प्रचंड एनर्जीवाल्या पोरांसोबत चिक्कार मस्ती करावी. या बाबत अधिक माहिती श्री. धमाल मुलगा देतील. ते अशा मुलांबरोबर बॉक्सिंग खेळण्यात उस्ताद आहेत.

ही आजकालची पोरं जन्मल्या दिवसापासूनच आईबापांना अक्कल पाजीत असतात. चांदीचे बोंडले घेऊनच जन्माला येतात जणू! गंभीरपणे बोलायचं तर या वयातल्या मुलांना वेगवेगळ्या वस्तू हाताळायला द्याव्यात. फळांमध्ये पेरूचा खरखरीत स्पर्श, डाळिंबाचा गुळगुळीतपणा, सिताफळाचा खडबडीतपणा, वाटीचा गोलाकार, लाटण्याचा लंबगोल, भरलेल्या आणि रिकाम्या डब्याच्या आवाजातला फरक, टाल्कम पावडरचा डबा, छत्री या सर्वांना हात लावून बघण्यातून ती शिकत असतात. रंग,रूप, स्पर्श, गंध या स्मरणसंवेदना मेंदूमध्ये ठसवत असतात. जर घरातली माणसे टीवी पहात पहात सोफ्यावर बसून जेवत असतील तर नुकतेच चालायला शिकलेले मूल प्रत्येकाच्या ताटातल्या पदार्थांना हात लावून बघते. आपण जेवताना आपल्याकडे कुतुहलाने बघत बसते. आपण चमचा कसा पकडतो, आपली बोटे कशी वळतात, हात कसा उचललला जातो, तोंड कसे उघडते, जीभ कशी पुढेमागे होते, सगळ्या-सगळ्यात त्याला कुतूहल असते. अशावेळी ताटात हात घालतंय म्हणून अडवू नये. एकदीड वर्षापर्यंत मुलावर रागवू नये, ओरडू नये. खरे तर कधीच रागवून आणि मोठ्याने बोलू नये, पण ही आयडिअल सिटुएशन झाली. एकाच वस्तूपाशी मूल फार वेळ रेंगाळत नाही कारण त्याचे कुतूहल शमलेले असते. मग घट्ट झाकणाच्या जिरे-मोहरीच्या, धान्याच्या, चहा-साखरेच्या डबे-बरण्या हाताळण्यास द्याव्या. बरणी हलवून वेगवेगळ्या धान्यांचे आवाज ऐकवावे. आपली पर्स्, पाउच उघडले तरी किंवा आपल्या चप्पलबुटात पाय घालून बघितले तरी त्याला तसे करू द्यावे. मात्र आपण लक्ष ठेवावे आणि वस्तू तोंडात घालणार नाही इतकेच बघावे. बर्‍याच गोष्टी आहेत पण फारच उपदेश होईल म्हणून आता पुरे. ता.क. मुलांची वाढ होत असताना बघणं आणि ती वाढ होतेय, बुद्धी, आकलनशक्ती वाढतेय हे आपल्या लक्षात येणं ही मोठी आनंदाची गोष्ट असते.

माझेही थोडे अनुभव.. आमच्या घरचे साहेब आता २.५ वर्षाचे आहेत. (गवींबरोबर याची दाराज कट्ट्यावर भेट झाली आहे). यांचा गुंडपणा आता exponentionally वाढला आहे. साहेब बोलत नाहीत पण बोलण्याचा प्रयत्न चालू आहे. त्यामुळे घरात एक वेगळेच वातावरण आहे. काही दिवसांपुर्वी साहेब १० मिनीटे "काssकी गोवा- काssकीगोवा " असे काहीतरी कोठल्यातरी ओळखीच्या गाण्याच्या चालीवर हातात कुत्र्याला(soft-toy) नाचवत म्हणत होते. खुप डोके तासले पण काहीच कळले नाही. शेवटी यांच्या play-group च्या शिक्षीकेने सांगितले की आम्ही त्याला "लकडी की काठी, काठी पे घोडा" हे शिकवत होतो. ( काssकीगोवा == काठी पे घोडा..). पण काही म्हणा, रात्री दमून घरी आल्यावर पोराबरोबर खेळले की थकवा कुठल्या कोठे निघून जातो. रात्री झोपायला मात्र साहेब फार त्रास देतात. (अशा गुंड पोरांना लवकर कशाने झोप येईल..? मिपाकरांकडून सल्ला अपेक्षित आहे.)

माझाही पोरगा नुंगी..नुंगी म्हणुन नाचत होता.. म्हणलं काय चाल्लय काय ह्याचं?? तर ते लुंगी डान्स होतं.. बोलायचा प्रय्त्न जोरात आहे.. "आह्स्म्न ह्ह्य्य..ज्य्यत्यु.. तिक्कं..दकं.. " असं काही तरी... झोपवण्यासाठी मला सांगितलेला उपायः- रात्री लवकर झोपायला न्यावे, दिवे बंद करावेत, गाणी / गोष्टी ऐकवाव्यात. पायाला तेल चोळावे. म्हणजे सवय लागुन ते झोपतात. बहुदा हळुहळु त्यांची एनर्जी डाऊन करत करत झोपवायचे असा प्लान असावा.

हॅ हॅ.. आमचं पोरगं कोकी कोकी आणि नोनी नोनी असं दिवसभर म्हणत रहायचं. काय असेल यावर डोक्याचा भुगा करुनही काही सापडेना तेव्हा ती त्याच्या गतजन्मातल्या आफ्रिकन देशातल्या गर्लफ्रेंड्सची नावं असावीत अशी समजूत घालून घेतली. नंतर चार शब्द सलग असे पहिल्यांदाच बोलला ते "पप्पू कान्त दान्च चाला". मग दिवसरात्र तेच. नंतर ज्या गोष्टीचा राग येईल त्याला पप्पूच्या जागी बसवलं जायचं. रडत ओरडत रागाने "पापा कान्त दान्च चाला", वगैरे (अन्य अर्थानेही ते खरंच आहे म्हणा.. ;) )

सल्ला नाही पण सत्य सांगतो . सत्याला सामोरे जाणे ---- तेही सतत --जड जाते BUT YOU ASKED FOR IT !!! सत्य हे आहे की तुम्ही घरी robot आणलेला नाही जो तुमच्या सूचने प्रमाणे वागणार आहे त्याच्या लीला enjoy करण्यास काळ वेळ नसणे याचे दुः ख्ख नातवंडे च कमी करू शकतात आणि हो -- तुम्ही काही करा अथवा न करा मुले मोठी होतात --पण करताना मजा वाटली नाही तरी ते आठवते तेव्हा आनंदच आनंद वाटतो . आठवणींचे एक बरे असते . त्या केंव्हाही कुठेही काढता येतात !!!

बाकी काsssही करायला नको.. Be with Him.. all the time! त्याच्याबरोबरचा प्रत्येक क्षण (आनंद/ चिडचिड) उपभोगा.. स्वतःच्या अनुभवातून सांगतो, त्याने काय करायला हवं/ काय नको असा सारखा विचार नकळत त्याला रॅट रेस मध्ये ढकलण्याची पूर्वतयारी होऊ शकतो (तसं असेलच असं म्हणायचं नाही). गविंशी तंतोतंत.. आणि मस्त त्याला शिवाजीच्या गोष्टी सांगा, गाणी ऐकवा त्याच्याशी लढाई करा, नाचा त्याच्याबरोबर.. बाहेर नेऊन त्याला पळवा बघा त्याच्यातल्या उर्जेचा कसा चांगला फायदा होतो ते.. (जर जेवायला २ तास घेत असेल तर अर्ध्या तासात जेवेल) आणि झोपेलही पटकन :) पुस्तकाचं जमत नसेल तर तुम्ही www.babycenter.com वर रजिस्टर करु शकता (चकटफु), दर आठवड्याला तुम्हाला बाळाविषयी माहिती इतर पालकांचे अनुभव अशी बरीच माहिती येईल तेही मूल चार्-पाच वर्षांचे होईपर्यंत. मुलास अनेक उत्तम आशीर्वाद आणि तुम्हाला शुभेच्छा.. एंजॉय माडी!

उपाय छान आहेत. पण थोडासा प्रोब्लेम आहे.. आम्ही दोघेही नोकरी करतो..(सोडता येणार नाही अशी परिस्थिती आहे..त्यामुळे खरी गोची आहे).त्यामुळे वेळ खुप कमी मिळतो. दिवसभर तो आजी सोबत अस्तो..दोघेही आपाप्ल्या स्टाइल मध्ये कंटाळतात. दिवसभर त्या नुसत्या टिव्ही, भांडे, कचरा, झाडु वाचवत पळत असतात. त्याला घरात आता काहीच नवीन मिळत नाहीये खेळायला. म्हणुन तो चिडचिड करतो. म्हणुन विचारलं की कुणा कडे काही आयडिआ आहे का?

म्हणजे तुम्हाला असे उपाय हवेत जे १. मुलाचे आजी-आजोबा (त्यांचा विरंगुळा सांभाळत (उदा. टीव्ही ) करु शकतील. २. मुलाचे त्यातून प्रबोधनही होईल ३. मुलाची उर्जा वापरली जाईल. सॉरी, पण उतारवयातील आजी-आजोबांकडून अपेक्षा ठेवणे आणि तेही दीड वर्षांच्या मुलाला अस्सच सांभाळायला हवं वगैरे ह्यातच मुळात गल्लत वाटतेय. लहान मुलांना सांभाळणे सोप्पी गोष्ट नाही, त्यांच्यावर बारीक लक्ष ठेवायला लागतं हे नक्कीच. नोकरी सोडता येणार नाही हे समजू शकतो पण 'तडजोड' करावी लागणारच हे लक्षात घ्यायला हवं. आजी आजोबांना त्याला गाणी पुस्तक वाचून दाखवता येतील, तुम्ही जे डे केअर मध्ये पाहिलेत तसे खेळ (भेंडी, वांग्याने ठसे/ चित्र/ मातीत खेळ) तसे करुन घेता येईलच पण त्यांच्या वयाचा आणि तयारीचा विचार व्हायला हवा इतकच! थोडसं अवांतर - परवाच पेपरात लहान मुलाच्या घशात राजगिर्‍याचा लाडू अडकल्याची दुर्दैवी बातमी वाचली, दोष कुणाचाच नसेल पण सांगायचा मुद्दा हा की लक्ष ठेवावच लागतं. जुन्या काळात मूल वाढवण आणि अत्ता ह्यात फरक आहे कारण मुलं दोन पावलं पुढे आहेत, असणारच.

एक आयडीया आहे. आमच्या लहानपणी कॉलनीतले एक काका संध्याकाळी ५-७.३०/८ पर्यंत खेळ घ्यायचे. बरीच मुले यायची. खेळपण सोसायटीतच खेळता येतील असे टीपीकल असायचे. उदा. रुमालपाणी, लांबउडी, लोखंड्पाणी, सुई-दोरा, विषाम्रुत आणि बरेच.. आणि त्यात २-५ वर्षापर्यंतची मुले पण असायची. नुसतीच पळापळी करयची बाकी मुलांबरोबर पण सॉलिड एन्जॉय करयची. ६-७ वर्षाची झाली की ती मुले पण मुख्य खेळात सामील व्हायची. काकांचे लक्ष असल्यामुळे खेळ पडापडी, चिडाचीडी, मारामारीशिवाय व्हायचे. नंतर (१५ वर्षानंतर) काका दुसरीकडे रहायला गेले आणि खेळ बंद झाले. तुम्हीसुद्धा असेच एखादे निव्रुत्त/गरजु काका / काकु शोधाच. मुलांकडुन थोडी फी घेतली तरी हरकत नसावी. बर्‍याच पालकांचा असा प्रोब्लेम असल्यामुळे मुलेदेखील पटकन जमतील. आणि वर कोणीतरी म्हट्ल्याप्रमाणे मुले खेळुन आल्यावर दणकुन आणि पटापट जेवतात आणि झोपतात. बाहेर खेळल्याचा शरीराला फायदा होतो तो वेगळाच.

बाहेर खेळल्याचा शरीराला फायदा होतो तो वेगळाच.
अतिरिक्त उर्जेस विधायक वाट मिळाल्याने विघातक कृत्ये, चिडचिड नाहीशी होईल.

मॉमीज पोराकडे बघत असाव्यात ;) Thats full time engagement including weekends :)

मग काय मॉमीझनी नोकरी करु नये काय काँडु काका ??? :-/ आणि डॉळा का मारलात ? नोकरी करायला जानार्‍या मॉमीजकडे बघुन डॉळा मारणं शोभतं का कॉण्डु काका तुमाला ??? :-/

करु दे त्याला जे करायचय ते नंतर पूर्ण आयुष्य पडलय शिकन्यासाठी आणि शिकवण्यासाठी हेच लाइफ असतं हवं ते करण्याचं . पूस्तकं वाचत बसलीस तर मात्र कठीण आहे . आपण मग पूस्तकाशीच बाळाची तुलना करत बसतो त्यापेक्षा अजुन वर्षभर थांबावस असं माझ मत आहे .....( गिरिजाकाका सोर्री बर्का )

तुम्हाला दोघांना नोकरी करणे अपरिहार्य आहे असे तुम्ही सांगितले आहे. तुमच्या दोघांच्या सुट्ट्या शनिवार्/रविवार अशाच पडत असल्या तर काही महिने सुट्ट्या मागेपुढे करुन घेता येतात का ते बघा. म्हणजे एक सुट्टी दोघांची ओवरलॅपिंग आणि एक वेगवेगळी म्हणजे आठवड्यातले ३ दिवस आई/बाबांपैकी कोणीतरी किंवा दोघे मुलाला मिळत राहतात. शिवाय रोजचं ऑफिसला जायचं यायचं वेळापत्रक मागेपुढे करु शकलात तर ते उत्तमच. म्हणजे एकाने जरा लवकर निघून लवकर परत यायचे आणि दुसर्‍याने उशिरा निघून उशिरा परतायचे. मुलाला तेवढे तास आईबाबा जास्त मिळतात. हल्ली बर्‍याच आयटी प्रोफेशनल्सना आठवड्यातून एखादा दिवस वर्क फ्रॉम होम सवलत मिळू शकते त्याचा लाभ तुमच्या बाबतीत मिळू शकेल का नाही हे माहीत नाही परंतु शक्य असल्यास अजून एक दिवस पदरात पडला! एक अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आई आणि बाबा दोघांचाही ह्यातला सहभाग १००% हवा, दोघांनाही हा प्रश्न सोडवण्याची तेवढीच तळमळ हवी तरच हे शक्य आहे. हापिसातली कामे काय कायमची आहेतच. पोरांचे लहानपण मात्र एकदाच. ती मुठीतून निसटणारी वाळूच! जो जो क्षण टिपता येईल तो टिपा. ह्या आयुष्यभराच्या आठवणी असतात. आता एनर्जी खर्च करण्याबाबत. मुलाबरोबर रांगा, जिना चढायला शिकवा, रंगीत लाकडी ठोकळे मिळतात ते आणा, खडूने कागदावर गिरगटायला शिकवा, चित्रांची पुस्तके आणा - खराब करुदेत रागवू नका, खिडकीला ग्रिल असेल तर तिथे उभे करुन कावळे, चिमण्या पक्षी दाखवा, सतत बोलत राहा. मुले ऐकून ऐकून बोलायला शिकतात. स्वयंपाकघरात असाल तर कांदे बटाटे, भांडी, चमचे वाट्या खेळायला द्या, इतरत्र असाल तर जुनी वर्तमानपत्रे फाडायला द्या (फक्त कागदाचे छोटे कपटे करत नाही ना तिकडे लक्ष ठेवावे लागते कारण घशात अडकून इजा होऊ शकते). बाकी आमचे चिरंजीव म्हणजे झोपायच्या नावाने कहरच होता. तो रात्री २-२ वाजेपर्यंत गाड्यांचे डेपो करत आणि ट्रेन खेळत बसायचा. दिवे मालवून बेडवर टाकणे, थोपटणे, गाणे म्हणणे (माझ्या आवाजातले(?) लिंबोणीच्या झाडामागे त्याला फार आवडायचे!) सगळे प्रकार करुन झाले की थोड्यावेळाने म्हणायचा तुम्ही आता झोपा मी खेळत बसतो आणि आम्हाला बेडरुममधे सोडून स्वारी हॉलमधे अंधारात खेळत बसायची! मग कसली झोप येतेय, मी खेळायला बाहेर. दोन दोन वाजता खुळ्यासारखा गाड्या आणि ट्रेन आणि कायकाय खेळत मी बसलेला असे. चिरंजीव मग कधीतरी झोपायचे आणि मी व सौ सकाळी सहाला उठून हापिसच्या तयारीला. असे अनेक महिने केले. आमच्या आणी सौंच्या दोघांच्याही झोपा बोंबललेल्या होत्या. परंतु त्याला वाढवतानाचा जो आनंद मिळालायना राव त्याला तोड नाही. नथिंग कॅन काँपेन्सेट इट! बाकी गविंचे अफलातून (ही द्विरुक्ती म्हणायची का?) सल्ले अनुभवातून आलेले आहेत याची १००% खात्री! :) (रात्री २ वाजता झुंई करुन गाड्या खेळलेला)चतुरंग

मुलं मस्ती करतात ती त्यांच्या शरीरातल्या अतिरिक्त उर्जेमुळे. घरात फक्त आजी आजोबा असतात आणि अर्थातच त्यांना नातवाच्या शारीरीक उर्जेशी जुळवून घेता येत नाही, अशक्यच असतं ते. पण ह्याचा एक फायदा असा असतो की ही मुले मोठी झाल्यावर ती जी कांही कामे करतील जसे नोकरी, व्यवसाय दिवसभराची धावपळ ह्या साठी लागणारी शारीरीक क्षमता (स्टॅमिना), त्यांच्या जवळ, इतरांपेक्षा अधिक असते. भविष्यातील यशस्वीतेसाठी तो एक आवश्यक घटक असतो. ही मुलं थकत नाहीत. ती चांगली खेळाडू होऊ शकतात. अथक प्रयत्न करून यशस्वी होतात. त्यांचा कल पाहून त्यांना आवडणार्‍या कुठल्याही क्षेत्रात त्यांना टाकल्यास ती हमखास प्रगती करतात.

@ उपास तुमचे मुद्दे पटले. तडजोडी तर करत आहोतच. पण त्यात मुलाचे कमीत कमी नुकसान व्हावी अशी इच्छा आहे. तुम्ही म्हणता तसं घरीच पुस्तकं आणुन पहाते. अजुन त्याला तेवढं कळत नाही. पण रंग/ चित्रं तरी समजतील. @ चतुरंग खुप छान प्रतिसाद. धन्यवाद! ऑफिस मधुन शक्य तेवढी सवलत घेत आहोतच. त्याच्या बाबांनाही ही तळमळ आहेच. तुम्ही सांगितलेले उपायही करण्या सारखे आहेत. नक्की करुन पाहीन. @ मोदक रेकॉर्डींग चालुच असते! @ पुजा तुलना नाही करायची हे बरोबरच आहे. पण तरी काही पुस्तकांचा खुप फायदा होतो अगं.. @ आनन्दिता मलाही हाच प्रश्न पडाला आहे. अनाहिता मध्ये डोकावुन यावं लागेल..!! सर्व प्रतिसादकांचे ही आभार!!

नवनीतची बोर्डबुक्स असतात - त्याची पानं ही जाड पुठठ्याची असल्याने फाटत नाहीत आणि उलटायला सोपी असतात. मराठी / इंग्रजी सोय आणि आवडीनुसार आणा. लक्ष्मी रोड वा तत्सम ठिकाणी रस्त्यावरच्या विक्रेत्यापासून ते सर्व पुस्तकांच्या दुकानात सहज मिळतात. चांगले रंग, नावे, मुलांना हाताळता येईल इतकाच आकार आणि योग्य प्रकारे केलेले वर्गीकरण - फळे, फुले, अन्नपदार्थ, वाहने, रंग, प्राणी, पक्षी, आकार वगैरे.. रबरसदृश पण लवचिक नसलेले असे प्राणी मिळतात - सुमारे १२-१५ प्राण्यांचा संच. मुले आवडीने खेळतात आणि त्यातून माहिती वाढते. खेळण्याच्या काही तरी स्वतःच्या तर्‍हा तयार होतात. ऑक्सफर्ड प्रेसची उत्तम गोष्टींची पुस्तके आहेत. पण बाहेरून कोणी येणार असेल तर सोयीचे पडेल. अर्थात याने खूप एनर्जी वापरली जात नाही. पण नवीन शिकले जाते आपोआप. हळूहळू कळायला लागते. लगेच शिकत नाहीत पण अतिशय अनपेक्षित पणे समजून घेत अचानक एक दिवस बोलण्याचा किंवा समजलेले सांगण्याचा प्रयत्न करतात. संयम महत्त्वाचा. थोडी थोडी उजळणी करत राहा. कारण संपर्कात नसेल तर गोष्टी विसरतात. जर पुन्हा पाहिलंच नाही चार महिने हा विसरण्यासाठी पुरेसा काळ असू शकतो. शक्य तितके बोलत राहा जसे काही तो मोठा आहे सुमारे ३-४ वर्षांचा आणि सर्व समजते अशा पद्धतीने. बरेचदा मुलांना बोलता येत नाही पण समजते आणि अनेक वेळा तर शब्दही समजलेला नसतो पण संदर्भावरून अर्थ समजतो! रोज ठराविक वेळा खाण्याच्या, फिरण्याच्या / मोकळ्या जागी खेळण्याच्या केल्या तर रात्री वेळेत झोप येऊ शकते. पण काही मुलांमध्ये मुळात एनर्जी जास्त असते त्यामुळे शाळा सुरु होऊन त्याला वाव मिळेपर्यंत हा त्रास थोड्या फार प्रमाणात राहतो. वेगवेगळे आकार / रंग हाताळायला द्या. आधी नाही जमले तरी पाहून पाहून ४-५ महिन्यात आकार समजू लागतात. वेळ द्या या गोष्टिला मात्र कुठलाच पर्याय नाही. बहुतेक पालक दोघे नोकरी करणारे आहेत आजकाल. त्याला आणि आर्थिक गरजांना काही वेळा पर्याय नसतो. मग बरोबर खेळण्याच्या वेळा, शक्य असल्यास बाहेर घेऊन जाण्याच्या वेळा ठरवून ठेवा. मुलांना मग सवय होते आणि किमान तेवढा वेळ नक्की दिला जातो. अर्थात इथे सर्वांनी दिलेले हे सर्व पर्याय आहेत किंवा सल्ले. त्यातून तुमच्या सोयीप्रमाणे, मुलाच्या आवडीप्रमाणे जे रूचेल पटेल ते घ्या. शुभेच्छा!

मी माझ्या मुलाशी खेळतो ते काही खेळ सांगतो. नियम एकच. त्याच्या वयाचं होऊन खेळायचं. म्हणजे काय हे पहायचं असेल तर कोणतीही दोन लहान मुलं खेळताना पहा. तुमचं तुम्हीच समजून जाल. १. मुलाबरोबर भरपूर बोलणे, त्याला समजेल असं पण बोबडं नाही. वर कुणीतरी म्हणल्याप्रमाणे मुलं ऐकून ऐकून खूप शिकतात. २. त्याला चित्र काढून देऊन ती रंगवून दाखवणं. त्यालाच विचारायच कि कुठला रंग देऊ आणि तो सांगेल ते ऐकायचं. ऊगाच 'झाड कधी काळं असतं का' वगैरे शहाणपणा नाही करायचा. त्याने चित्र काढलं की त्याला प्रोत्साहन द्यायचं. मग त्याने नुसती रेघ ओढून हा वाघोबा आहे म्हणलं तरीही...कारण त्याला खरच वाघ दिसत असतो त्यात. ३. रात्री झोपताना ऊश्यांची मारामारी (हे मला पण लय आवडतं) ४. वेगवेगळ्या आकाराचे डबे मांडायचे आणि चमच्याने त्यावर आवाज काढून दाखवायचे ५. प्लॅस्टिकच्या रिकाम्या बाटल्या मांडायच्या. स्माईलीचा बॉल घेऊन त्याला सांगायचं कि लांबून बॉल फेकून बाटल्या पाड. माझ्या मुलाला मनूका खायला आवडायच्या. मग मी मनूका घेऊन बसायचो आणि त्याला सांगायचो की जितक्या बाटल्या पाडशील तितक्या मनूका मी तुला देणार. ६. साबणाचे फुगे करणे. पोरांना फार आवडतात. ७. जवळपास बांधकाम वगैरे चालू असेल तर वाळूच्या ढिगा-यात खेळू द्या त्याला मनसोक्त. आल्यावर स्वच्छ हातपाय धुवून द्या म्हणजे झालं ८. कागदाची होडी वगैरे करून टब मधे पाण्यात सोडणे, विमान बनवून दाखवणे. अजून उत्साह असेल तर ओरीगामी चं एखादं सोप्प बेसिक पुस्तक आणा. त्यात सोप्या सोप्या गोष्टी , उदा. बस, पक्षी, बेडूक, फूल ई, कसे बनवायचं ते दिलं असतं. खूप सोप्प असतं ९. पुटठ्याचा वगैरे बोगदा करून पुश बॅक गाड्या बोगद्यातून सोडणे. पोरांना बोगदा लय म्हणजे लय आवडतो. १०. गाणी वगैरे हावभाव करून म्हणून दाखवणे. सोप्प्यासोप्प्या स्टेपस त्यांच्या समोर करणे. मुलं आपोआप नाचायला लागतात आपलं बघून. आणि मग दमून झोपतात. (कधी कधी वेळी अवेळी आपल्याला नाचायला पण लावतात. माझ्या मुलाने मला माझ्या सासूसमोर फर्शीवर साप होऊन दाखव म्हणून भोकाड काढलं होतं. त्याला आवडणारा खेळ त्याच्या आजी ला दाखवायचा होता ) ११. रात्री झोपताना रामरक्षा / अथर्वशीर्ष / अजून कुठलही स्तोत्र म्हणणे. तुम्ही आस्तिक असा किंवा नास्तिक, या म्हणण्यामुळे मुलं ५ मिनिटे शांत बसून ऐकायला शिकतात. हळूहळू तडतड कमी करतात. (एखाद्या दिवशी त्याला कंटाळा आला तर नका म्हणू) १२. शक्य असेल तर रोज बागेत घेऊन जा. त्याच्या वयाच्या मुलांमधे त्याला मिसळू द्या. पण त्याला बागेत खेळायला सोडून स्वतः मोबाईल वर असे प्लीज करू नका. त्याला तुमचा क्वालिटी टाईम द्या. हे काही सोपे खेळ / मुलांचं मन रमवायचे उपाय मी स्वतः केले आहेत आणि त्याचा फायदाही झाला आहे. काही दिवसांनी मूल मोठं होईल तेव्हा त्या वयाचे खेळ सांगीन :-) वर पुजा ने म्हणलं आहे 'पुस्तक वाचत बसशील तर अवघड आहे' पण पुस्तक वाचून आपल्यालही बरच कळतं. माझच उदाहरण देतो. माझ्या मुलाने हातातली कुठलीतरी गोष्ट पाडली म्हणून मी त्याच्यावर खेकसलो. दोन-तीन वेळा असं झालं. मग एकदा पुस्तक वाचताना समजलं की त्या वयात त्यांच्या 'ग्रॉस मोटर स्कील्स' डेव्ह्लप होत असतात. आपल्याला जे 'एखादी वस्तू हातात न पाडता धरणं' सहज आणि सोप्प वाटतं तितक ते त्यांच्यासाठी स्वभाविक नसतं. त्यांची चिमुकली बोटं ईतकी सराईत झालेली नसतात. मला फार वाईट वाटलं त्याला ओरडल्याबद्द्ल तेव्हा. त्यामुळे पुस्तकं जरूर वाचा. भारंभार नको पण एक्-दोन तरी वाचाच वाचा. स्पेशीअली कुठल्या वयात मेंदूचा कुठला भाग डेव्हलप होत असतो आणि त्या वाढीसाठी पूरक कुठले खेळ त्याला द्यावेत, यावरची पुस्तक तर जरूर वाचा.

तुमचा पोरगा तुमच्या वर भलताच खुष असेल हो!! फार मस्त खेळ!! माझ्याही मुलाला मनुका फार म्हणजे फार आवडतात.. पण त्याचा प्रलोभन म्हणुन वापर करण्या एवढा तो मोठा झाला नाहीये.. तो स्वत:ला "राजामाणुस" समजत असल्याने आम्ही सेवका सारखे त्याच्या इशार्‍यावर त्याला मनुका देतो. 'ग्रॉस मोटर स्कील्स' बद्दल मी कंपनीच्या पाळणाघरात वाचलं.. प्रत्येक महिन्याचा अभ्यासक्रम (?) मिळतो, त्यात ते 'ग्रॉस मोटर स्कील्स' कसे डेव्हलप करणार हे लिहीलेलं असतं. "सेन्सेस" हा ही एक मुद्दा असतो शिकवायचा. मी सध्या मुलाला १. वेगवेगळे वास देणे (क्रिम, साबण असे..) २. रोज सकाळचा नाश्ता रेंगबेरंगी बनवणे (पिवळ्या धिरड्यावर हिरवी कोथिंबीर पांढरा नारळ खवुन..) ३. छोटी लाकडी बॅट आणली आहे आई-बाबांनी काश्मिर च्या फॅक्टरी मधुन. मुलगा आश्चर्यकारकरित्या उत्तम वापरतो. बॉलला मारतो (आणि मग सेंचुरी केल्या सार्खा बॅट वर उंचावुन ओरडतो). बॉल उचलुन फेकतो. टि.व्ही वर पण मॅच लागली की अतोनात खुष होतो आणि "नॅच नॅच" म्हणुन नाचतो. मी हे रोज खेळते, त्याच्या साठी बॅट धरून बॉल ला निट मारणे मोठी गोष्ट आहे. ४. रात्री झोपताना गोष्टी सांगायला सुरु केलयं. त्यात त्याला माहित असणारे शब्द वापरतो (हम्मा आली, भु भु ला घेउन.. मिंगा (मेघना (त्याची मावशी)) कडे जाऊया. त्यात खुप आवाज होतील असं पाहतो.. जसं की "धप्प.." .."भुर्र्र्र.." ५. झोपवताना तो जन्मल्या पसुन गाणी ऐकतो. त्याला चांगल्या ट्युन्स आवडतात हे माझं निरीक्षण आहे. म्हणुन मुद्दम वेगवेगळी गाणी म्हणतो. ६. भांड्यात भांडे (एकात एक टाईप काहीही) त्याने स्वतःच शोधलं. भांड्याच्या रॅक पाशी खेळण्यास त्याला फुल्ल परमिशन आहे. धुवुन आलेल्या भांड्यांच्या ट्ब मध्ये पाणी असते. त्यात तो तास्तास रमतो. ७. मोबाईल - ह्यावर गाणी लावणे आणि सिरी सोबत बोलणे हे त्याचं तो शिकला. गाणी लावुन नाचतो. सिरी साठी मधलं बटन दाबतो, बीप झाली की फोन तोंडाशी नेऊन "आsss" ओरडतो. ती परत बोलली काही की खुश होतो. ह्यात आम्ही काही करायची गरज नाही. तोच काही दिवसांनी मला शिकवेल. ८. त्याच्या आजीनी - "जय बाप्पा" शिकवलय.. देवाला हात लावायचा नाही हे त्यानं स्वत: समजुन घेतलय.. दिव्याला/ उदबत्तीला हात लावला की पोळतं हे तो अनुभवतुन शिकलाय..तोच आता "हाsss" म्हणुन आम्हाला सांगतो. ९. पण पोरगा फार हिंसक आहे. भयंकर चावतो, बोचकारतो... हा काय प्रकार असेल?? त्याला आधी "नाही.." असं म्हणुन दटावुन पाहिलं.. मग ओरडुन पाहिलं.. अगदी फटका पण दिला चिडुन (केसं ओढुन हसायचा.. आणि सोडायचाच नाही..).. तरीही तो बोचकारणं सोडत नाही. काय करावं???? चावण्याच्या बाबतीत इतकचं सुख आहे की तो घरातल्यांनाच चावतो, बाहेरच्याना चावत नाही. फक्त बोचकारतो.. (या एकदा आमच्या घरी!!) १०. कान, नाक, केस कुठय.. हे शिकवुन झालय.. आता काल पासुन मला "बायको" म्हणायला लागलाय. आज विचारलं मी कुणाची बायको आहे? तर त्याच्या बाबांकडे बोट दाखवलं (भले तुक्का असेल..) पण मला अगदी भरुन पावलं..!! आपणहुन पोरं जेव्हा काही करुन दाखवतात तेव्हा जग जिंकल्या सारखं वाटतं!!

=)) आई म्हण्ते मी पण लानपणी खुप हिंसक होती ... चावणं , ओचकारणं ... बोचकारणं ... केस ओढणं ... कहि दील नै कि जोरजोरात किंचाळुन रडणं ... जो मिळेल त्याला जे मिळेल त्यानं धोपटुन काढणं :D पण आता मी ह्यातलं काहिहि करत नै .... :-/ म्हणजे समजलं का ??? ..... वय वाढेल तसा कळतापणा येतो ... सो जास्त टेन्शन घेवु नको ... एन्जोय युअर बेबिझ मस्ती ;) :P

माझी लेक सव्वा वर्षांची आहे. दिवसभर आजी-आजोबा, आत्यासोबत मज्जा करत असते. पण मी घरात शिरले कि मात्र तिला मम्माच हवी असते. सध्या बोलायचे प्रयत्न चालू आहेत. "तिकोलो… तकालो …. इदू …. बुबु " असं चालू आहे. बलून आणि बॉल दोन्हीला "बू" म्हणते. घरातले तसे इतर शेजारी सगळ्यांना "मां" बोलते. जमिनीवर पडलेली प्रत्येक वस्तू, कागदाचे कपटे तोंडात घालायला आवडतं. जेवण तसेच इतर खाऊ भरवताना कंटाळा येतो पण तेच भाताची जमिनीवर पडलेली शीत उचलून खायला आवडतं. ६ महिन्याची असल्यापासून 'अग्गोबाई ढग्गोबाई ' आणि ' हनी बनी ' ऐकायला खूप आवडतं. मी तुनळीवरून काही इंग्लिश आणि मराठी बालगीतांचे VIDEO डाउनलोड करून ठेवलेत माझ्या मोबाईलमध्ये. त्यातलं " चब्बी चीक्स", "असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला", " सांग सांग भोलानाथ" "ससा रे ससा" हि गाणी बघायला तिला खूप आवडतं. कोणाचाही मोबाईल वाजला कि लगेच "मां" बोलून मोबाईल कानाला लावून बोलल्याचा आविर्भाव करते. आम्ही काहीही न शिकवता आता ती आम्ही चब्बी चीक्स म्हटलं कि दोन्ही बोटांनी दोन गाल दाखवते. नाचायला तर तिला प्रचंड आवडतं. कुठेही गाणी ऐकू आली कि ती सरळ एक हात वर करून नाचायला सुरुवात करते. आजी भांड्याच्या रॅकवर भांडी लावत असते तेव्हा स्वताही छोट्या डिश आणि वाट्या काढून बरोबर त्या सेक्शन मध्ये ठेवते. बाहेर फिरायला जायच म्हटलं कि लगेच SHOE RACK जवळ जाऊन स्वताचे शूज तसेच आमच्या चपला खाली काढून ठेवते. कुकडी कु म्हटलं कि लगेच भिंतीजवळ जाऊन दोन्ही हातानी डोळे झाकून तिच्या भाषेत 1-10 मोजते आणि मग सगळ्यांना शोधायला सुरुवात करते. तिला एक बेसिक ABCD चं पुस्तक आणलंय. त्यातली सगळी चित्र बघायला खूप मजा येते तिला आणि हम्मा, डॉगी बघितल्यावर लगेच तोंडाचा मोठा आ वासून त्याच्यावर हात ठेवते आणि " मम्मा … हॉ " असं करून आश्चर्य व्यक्त करते. वर्तमानपत्र फाडायला खूप आनंद होतो. कावळा - चिऊताई बघितल्यावर दोन हातानी उडण्याच नाटक करते. फ्रीज उघडायला, फिश ट्यांक मधल्या माशांना फिश फूड घालायला, बाथरूम मध्ये जाऊन (आम्ही कोणीतरी असतोच जवळ) बादलीतल्या पाण्यावर हातानी आवाज करायला, आजी पूजा करताना घंटा वाजवायला, कोणीही हैप्पी बर्थडे म्हटल कि टाळ्या वाजवायला तिला खूप आवडतं आणि तिच्या चेहऱ्यावरचा आनंद पाहून (वरती चार आणि खाली दोन दात आले आहेत त्यामुळे ती हसली कि खूप CUTE वाटतं) आम्ही सुखावतो. अशा छोट्या मोठ्या अनुभवातून आम्ही रोज काहीतरी नवीन शिकतोय आणि आम्हांला शिकवता शिकवता ती मोठी होतेय.