हम्म. म्हणूनच मी गणेशोत्सवात केवळ घर-हापिस-घर करत असतो. देखावे बघायला जात नै.

पन यात केवळ मंडळाचा दोष आहे का ? ही अरेरावी करण्याची संधी त्यांना कोणी दिली? नवस बोलून आणि नंतर फेडायला जणार्या जन्तेचं काय ? आणि किती बेशिस्त ?

गेली कित्येक वर्षे हे असेच चालू असेल.. आता एकदम सगळ्या वाहिन्यांना अचानक हा शोध कसा काय लागला? ही खरी ग्यानबाची मेख आहे.....

मदनबाणाने मला व्हिडिओ आणि एक चांगला संदेश फॉरवर्ड केलाय. सवडीने डकवतो. -दिलीप बिरुटे

आयबीएन लोकमत वर राजीव खांडेकर यांनी अतिशय योग्य भुमिका मांडली होती. लोकांनाही धक्काबुक्की सहन करत दर्शन घेतल कि कृतकृत्य झाल्यासारख वाटत. लोकांनी जाउ नये ना त्या लालबागच्या राजाच्या दर्शनाला. घरच्या गणपतीचे दर्शन घेतले तरी बास झाले. विठ्ठलाचे वारकरी तर कळसाकडे पाहून नमस्कार करतात व दर्शन झाल्याचे मानतात. शेवटी भाव तोचि देव!

पंढरपूरच्या बडव्या सारखाच माज आलेला दिसतोय या कार्यकर्त्यांना पोलिसांना मारण्या पर्यंत मजल गेलीय यांची .

हिन्दू धर्मात, देव चराचरात भरलेला आहे, प्रत्येक माणसात देवाचा अंश असतो असे मानतात. मग मुद्दामहून लालबागच्या किंवा गणेश आळीच्या कींवा जीएसबी गणपतीला जाण्याचे प्रयोजन काय? जे जे तिथे जातात गर्दी करतात ते ते त्यात्या मंडळाच्या गणेश मुर्तीचे महत्व अवास्तव वाढवतात आणि कार्यकर्त्यांच्या मुजोरपणाला खतपाणी घालत असतात. मग त्यांना तक्रार करण्याचा अधिकार आहे का? त्यांनी तिथे जाणे बंद करावे. मंडळांची कमाई कमी झाली की सर्वजणं (कार्यकर्ते, राजकारणी, विश्वस्त) आपसूक दूर जातील आणि गणपती मोकळा श्वास घेऊ शकेल.

जातात ते गर्दी करतात त्यांना असे बोलण्याचा हक्क काय आहे हा प्रश्न हुकलेला आहे. म्हणजे लालबागच्या कार्यकर्त्यांची जबाबदारी काहीच नाही? हे म्हंजे बलात्कार होऊ नये म्हणून घराबाहेर पडू नये म्हणण्यापैकीच झाले.

आपल्याकडे लोकांना भारतात शिक्षण व्यवस्थेत सार्वजनिक ठिकाणी कसे वागावे किंवा अश्यावेळी दिल्या गेलेल्या सूचना कितीही शुल्लक वाटल्या तरी त्या पाळणे महत्त्वाचे वाटत नाही. स्वतः पुरता विचार करण्याची वृत्ती असते. आता लालबाग ज्या राजाचे दर्शन घेण्यासाठी लोक दिवसभर रांगा लावतात तेव्हा त्यांना लवकर दर्शन घ्या ,इतरांना सुद्धा घ्यायचे आहे अशी सूचना नक्कीच कार्यकर्ते देत असतील. तशी सूचना देणे गैर नाही ,मात्र आंधळ्या व डोळस भक्ती ने जेव्हा भक्त मूर्ती पाशी येतो, तेव्हा वातावरणाचा परिणाम म्हणून का होईना त्याला तेथे डोके ठेवून काहीकाळ थांबावेसे वाटते. अश्यावेळी कार्यकर्त्यांनी त्यांना पुढे सरकवले नाही तर प्रत्येक डोळे मिटून काही क्षण काही मिनिटे तिथेच थांबला तर बाहेर रांगेतील लोकांचा विचार कोण करणार व अश्यावेळी ती रांग जर आवरेना शी झाली तर गर्दीत चेंगराचेंगरी होऊ शकते , तेव्हा मुळात नुसता नमस्कार करून लगेच निग्रहाने निघणे जर प्रत्येक भक्ताने कटाक्षाने केले तर अशी वेळ येणार नाही , असे प्रकार तिरुपतीला सुद्धा होतात . तेव्हा भारतीय समाजाला शिस्तीचे धडे लहानपणापासून दिले तर अशी वेळ येणार नाही , आज परदेशात अजूनही कधी कधी रस्त्यावर लाल सिग्नल असेल वर तेव्हा वाहन जात नसेल किंवा खूप लांब असेल तरीही गोरे तो हिरवा होण्याची वाट पाहतात व आपली लोक तो बिनदिक्कत आधीच चालू लागतात. आणि ह्यात सुरवतीला मी बरेच वेळा असायचो व अधून सुद्धा कधी कधी असा प्रमाद माझ्या हातून घडतो. आपली शिक्षण व्यवस्थेत मुल्य शिक्षण लहानपणीच मुलांच्या अंगवळणी पाडले पाहिजे. अर्थात ह्यासाठी सर्व भारतीयांना शिक्षणाचा अधिकार असा कायदा येणे गरजेचे आहे. ह्याच वेळी ह्या मंडळाच्या कार्यकर्त्यांवर ह्या काळात प्रचंड ताण येतो , तेव्हा ताण हाताळण्यासाठी त्यांच्यासाठी मंडळाने प्रशिक्षण वर्ग आयोजित केले पाहिजे. मंडळाकडे तेवढा पैसा नक्कीच असतो. वि आय पि लोकांचे लाड बंद केले पाहिजे.

काल मला कुणीतरी सांगितले की दाखवली जाणारी क्लिप फास्ट फॉरवर्ड केलेली आहे. त्यानी मूळ क्लिप पाहिली. त्यात असं काही नाही......

कधी कधी वाटते की आपण एक अश्या अवस्थेला येऊन ठेपलो आहोत की "in which no Ideal either grows or blossoms"? (डेकेडेंट सोसाय्टी़ज) घराबाहेर पडणारे भारतीय लोक हे मौजमजा आणि दंगामस्तीसाठीच जणू बाहेर पडतात. घर म्हणजे जसा काही एक कोंडवाडाच असतो आणि त्यातून थोडा वेळ जरी सुटका मिळाली तरी मिळेल तितका मोकाटपणा करून घ्यायचा असाच सर्वत्र नियम असतो. देवदर्शन असो, तीर्थयात्रा असो, सहल/ट्रेकिंग असो की अंत्ययात्रा असो, सगळीकडे हीच झुंड-गुंडगिरी, मोकाटपणा, उधळलेपणा,बेशिस्त, घुसाघुशी, भांडणे, हाणामार्‍या, गर्दी, गोंगाट, घाण. आपण डेकेडन्स मधून बाहेर निघणारच नाही काय? मारे 'रीसर्जन्ट इंडिया' म्हणवून घेतो स्वतःला, पण प्रत्यक्षात प्रचंड किडलेली, भणंग, लम्पेन माणसे आहोत आपण. हतबलता वाटते खरी, पण स्वतः आणि कुटुंबाकरता 'नागरी नियमांनुसारच वागायचे' असा नियम केला आहे. तो पाळण्यात थोडीफार शक्ती खर्च होते पण समाधान मिळते, जे रांगा लावून घेतलेल्या देवदर्शनापेक्षा अधिक असते. "in which no Ideal either grows or blossoms"?

आपणच एखाद्या गोष्टीला प्रमाणाबाहेर मोठं करतो, आणि मग ती गोष्ट आपल्याला पेलत नाही. त्या क्लिप मधील एकही स्त्री त्या दांडगटास चकार शब्द बोलत नव्हती, अगदी लेडी पोलिस बाई सुद्धा काहीही बोलल्या नाहीत. इतकं आंधळं व्हायचं भक्तीच्या पडद्याने? इथे तो व्हिडियो बघून बघणारे तडतड करत होते पण ज्या बायकांना हाताला धरून, डोक्याला/केसाला धरून ओढाओढ चालू होती, त्यांना काहीच न वाटावं; याचं आश्चर्य वाटतं. वर अनेकांनी म्हटलंय त्यास मी सहमत आहे. मनात भक्ती आहे ना, मग देव्हा-यातलाही नवसाला पावतो. तो कुठला राजा/महाराजा असावा लागत नाही.

माझा तर सार्वजनिक गणेशोत्सवास प्रचंड विरोध आहे.रात्रीच्या वेळी चार कुत्री भुंकली तर त्यांचा गळा घोटायची भाषा अनेकदा केली जाते.पण ती बिचारी जनावरे निसर्गाने बनविले त्याप्रमाणे आणि निसर्गाने जितकी बुध्दी दिली त्याप्रमाणे वागतात्.तरीही त्यांचा गळा घोटायची भाषा. इथे तर सार्वजनिक गणेशोत्सवात सारासार विचारशक्ती असलेल्या माणसांकडून १० दिवस यथेच्छा धांगडधिंगा चालू असतो आणि ते सगळे भक्तीच्या नावावर खपविले जाते.जर दहा मिनिटे भुंकणार्‍या कुत्र्यांना ठार मारायची भाषा असते तर मग या गणेशभक्तांनाही तोच न्याय लावायला हवा :( लोकमान्यांनी स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर सार्वजनिक गणपती बंद व्हायला हवा असा क्लॉज घालायला हवा होता.

देव कधी येडा नसतो ना देवाचा एजंट ! उतावीळपणे रांगेत ताटकळत उभा राहाणार असतो खरा येडा ! असे येडे पंढरीत गर्दी करतात , कुंभमेळ्यात येतात मध्यपूर्वेत उगवतात,रोममधे येतात , नागपुरातही अन वानखेडे स्टेडियमवर ही ! मग कधी चिरडून मरण्याची शिक्षा झाली तर बेहत्तर असा ठरावच त्यानी केलेला असतो.

एक दिवस, .....फक्त एक दिवस, सर्व प्रसिद्ध ठिकाणच्या मूर्तींमधून देव प्रत्यक्ष प्रकट व्हावा आणि त्यानेच कार्यकर्त्यांना आणि तथाकथित भक्तांना चार खडे बोल सुनवावेत असे फार फार वाटते.

चित्रगुप्त साहेब, मुळात ही सगळी देवदैवते वगैरे निव्वळ कल्पनेचा पसारा असतील, तर ह्याच कल्पनेच्या पसार्‍यावर करोडो, अब्जो लोक आपल रोजगार करताहेत. आप आपल्या कुटुंबांच पालन पोषण करत आहेत. जर हा देव नावाचा पसारा बाद केला तर मग ह्या करोडो लोकांच भवितव्य काय. जर हा पसाराच जर त्याना जगवत आहे तर मग देव नाही आहे असा विचार हा त्या कल्पनेच्या पसार्‍याने केलेल्या उपकाराची पायमल्ली ठरते.

मुळात ते चालु आहे ही वस्तुस्तिथी आहे. मुळात तंबाखू, दारु, वेश्याव्यवसाय, चोरी, दरोडेखोरी हे सरकार किंवा राजाला राज्यकारभार करताना आलेल्या अपयशाच प्रतिक आहे.ह्यातल्या प्रत्येकाशी माणसाच्या वासनेचा संबंध आहे व त्यातुन वेश्या चोरी दरोडेखोर हे माणसाने माणसावर केलेल्या अन्यायाचे प्रतिक आहे. देवा बाबतीतही तेच. माणसाने देव ह्या अतिशय चांगल्या संकल्पनेचा स्वताच्या तुंबड्या भरुन घेण्यासाठी केलेला उपयोग आहे. प्रत्येक वाईट गोष्टिच्या मुळाशी माणसाची अप्पल पोटेपणाची भावना आहे.

तंबाखू, दारु, वेश्याव्यवसाय, चोरी, दरोडेखोरी ह्या माणसाने स्वताच्या वासनांधतेतुन माणसांवर लादलेल्या गोष्टी आहे. ह्यांचा देव ह्या कल्पनेशी काहीही संबंध नाही. मुळात देव ही संकल्पना चांगल्या सज्जन लोकांच संरक्षण करण ह्यातुन झाला आहे. पण त्याचाच उपयोग माणसाने त्याची वासना क्षमवण्यासाठी केला व करत असलेल्या गोष्टीत अपयश यायला लागल की देव ह्या कल्पनेवर खापर फोडायला सुरुवात केली. मुळात सगळ्या चागल्या व वाईट गोष्टींच्या मुळाशी माणुसच आहे हे जेव्हा आपल्याला कळेल तो सूदीन.

चौकटराजा सर , अतिशय योग्य बोललात. माणसाच्या गरजा वासना व चिंता , खापर मात्र देवावर. अतिशय योग्य विवेचन केलत अतिशय मोजक्या वाक्यात पण अतिशय अचुक विवेचन.