मी हेच म्हणणार होतो .. इतना शेन्टीमेन्टली नई होनेका . गाय म्हैश बकरी बस्स फक्त उपयोगी पशु हय . ( नाही तर , रेडकु / खोंड मारलं जात नाही अशा प्राण्याचा दुध पिण्याशिवाय पर्याय राहणार नाही ... ;) )

जयंतरावांचं बरोबर आहे. घरी म्हैस असणारांची म्हशीकडून असणारी अपेक्षा म्हणजे दुसरी म्हैस कारण ती देत असलेलं दूध नि त्यापासून मिळणारं उत्पन्न. एक म्हैस हमखास म्हैसच जन्माला घालत असेल तर साहजिकच ती भरवशाची वाटू लागते नि अशा वेळी तिच्या पोटी टोणगा आला तर आत्यंतिक अपेक्षाभंग होतो. (टोणगा दूध देत नाही, बैलाप्रमाणेच. काही मिसळपाव सदस्यांचा शेरभर देत असला तरी) त्यामुळे उत्पन्नाचे मार्ग खुंटतातच वर त्या प्राण्याचा फारच कमी उपयोग होतो. म्हणून भरवशाचा म्हशीला टोणगा! (महिष--- महिषासुर--- महिषासुरमर्दिनी ) आली आठवण देवीची! :)

छान बारकावा टीपलात. वरच्या पट्टीतील "चर्र चर्र" असा काहीसा आवाज असतो तो.

तेव्हढं सगळं दूध वासराला पचतच असं नाही.

माणूस असा वागतो की त्यापुढे अमानुष म्ह्ञ्जे वाईट ही अर्थच्छटाच बदलावी वाटते.

त्यासाठी बैलाच्या मागे दावाकर्ता/कर्ती ला ३६५ दिवस तरी जावे लागेल असे दिसते. ;) तुम्चं संख्या शास्त्र काहीच कसं सांगत नाही ब्यामॅशेट?

जिवंत प्राणी, पक्षी, झाडांची एकमेव मूलभूत प्रेरणा असते, पुनरूत्पादन. आपली गुणसूत्र तगवणे, पुढच्या पिढीत पाठवणे. त्यासाठी जे काही "कष्ट, त्याग, बलिदान" करावे लागतात ते सगळे केले जातात. (ही नैसर्गिक प्रेरणा. मानवी मूल्यं निराळी.) बहुतांश प्राणी जगत आणि सस्तन प्राण्यांमधे नर समागमासाठी नेहेमीच* तयार असतो. नरांना जास्तीत जास्त माद्यांशी संभोग करून आपली गुणसूत्र पसरवता येतात; माद्या कमी प्रजा तयार करतात पण उत्पन्न झालेल्या प्रजेची देखभाल करतात आणि आपली गुणसूत्र पुढच्या पिढीत पाठवतात. (या नर-मादी वर्गीकरणालाही अपवाद आहेत, पण कमी आहेत. आणि प्रस्तुत उदाहरण हा अपवाद नाही.) बैल समागमासाठी, वीर्यासकट तयारच असतात. (चार गावांमधे एक रेडा पुरतो, हे त्यामुळेच.) पण गायी तयार नसतात. वासरू जन्माला आलं की गायी त्याची काळजी घेतात. हा काळ सर्वसाधारण प्राण्यांमधे वासरू स्वत: पुनरूत्पादनासाठी तयार होणं इतका असतो. (शेतकरी कुटुंबांमधले लोक या तपशीलाबाबत अधिक माहिती देऊ शकतील.) त्यानंतर गायी/माद्या पुन्हा माजावर येतात. बैलांच्या बाबतीत अशी डॉर्मंट स्थिती नसल्यामुळे त्याला माजवर येणं असं म्हणणं कितपत योग्य आहे याची मला कल्पना नाही. पण एकदा नर वयात आला की तो लैंगिकदृष्ट्या अॅक्टीव्हच असतो; कालवडींचं असं होत नाही. (लहानपणीच्या आठवणीनुसार) गायींचा असा विशिष्ट हंगामही नसतो. गायी कोणत्याही महिन्यात माजावर येऊ शकतात. एका वेळेला सगळ्या गायी माजावर आणि पुढे गाभण, असं दिसत नाही. लेख वाचून म्हशींच्या बाबतीत असं निश्चितच म्हणता येईल; एका म्हशीला माजावर यायला दहा (बारा नाही) महिने लागतात. बैल बडवला की बहुदा (माणसाविरोधात, आज्ञा देणाऱ्याविरोधात) बंडखोरीची भावना उत्पन्न करणारी संप्रेरकं वृषणांमधे तयार होत नाहीत पण शारीरिक ताकद तशीच रहाते. त्यामुळे फार कष्ट न घेता माणसाला ही ताकद स्वत:च्या उपयोगासाठी वापरून घेता येते. *एक समागम झाल्यावर वीर्य पुन्हा तयार होण्यासाठी जो काळ मधे जावा लागतो, तो वगळता. पण यालाही अपवाद आहेत. त्याचं वर्णनही सदर लेखात आलेलं आहेच. हा काळ माद्यांना माजावर यायला म्हणजेच पुढचं बीजांडं तयार (मच्युअर) होण्यासाठी लागणाऱ्या काळपेक्षा फारच कमी असतो. मनुष्यांमधे साधारण स्त्रियांना एक महिना लागतो, पुरुषांना फारतर एक दिवस. --- हे फार त्रोटक लिहीलेलं आहे. पण gender evolution किंवा evolutionary psychology विषयावरच्या कोणत्याही मूलभूत पाठ्यपुस्तकांमधे याबद्दल फार तपशीलात माहिती मिळेल. मी सध्या हे पुस्तक वाचते आहे आणि त्यात या गोष्टी प्रयोगांसकट रंजकरित्या लिहीलेल्या आहेत.