असं अमजू नका .. हो .. वर लिहिल्याप्रमाणे पुण्यातील प्रत्यएक माणूस ऐतिहासिक आणि प्रे़क्षणीय आहे ! त्या हिषेबाने पुण्यात ६० लाख प्रेक्षणीय स्थळे आहेत !

त्यापेक्षा आमचे नासीक बरे.

तर मग नाशिक मुक्कामीच राह्णेचे करावे, नाहीतरी आताशा पुण्यात गर्दी अंमळ जास्तच आहे तेव्हा प्रवासाचे कष्ट नाही घेतलेर तरच बरें... कसें??

खॅ खॅ खॅ... जाज्वल्य पुणेकर......... जाज्वल्य पुणेकर

बिबी का मकबराची अवस्था पाहता त्यात प्रेक्षणीय काय असा प्रश्न आणि त्यात ती औरंगजेबाची बीबी.. त्यात काय पहायचंय.. रंकाळा 'ऐतिहासिक' आहे हे माहीत नव्हतं.. बाकि काडया सरपण आहे पण जरा झाकलेलं --

औरंगाबाद मध्ये आलेल्या पाहुण्याना फिरवण्यासाठी बीबी का मकबरा , पाणचक्की यासारखी स्थळे दाखवता येतात. कोल्हापुरात रंकाळा , भवानी मंडप , जुना राजवाडा , शालीनी पॅलेस , कनेरी मठ अशी ठीकाणे दाखवता येतात.

-- यात औरंगाबादेत दोन आणि कोल्हापुरात पाच जागा आहेत.

पुण्यात भटकंतीला दोन तीन दिवस आलेल्या पाहुण्याना कोणती ठिकाणे दाखवावीत हा प्रश्न पडतो. शनिवार वाडा , पर्वती ,जंगली महाराज मठ , ओशो पार्क या व्यतीरीक्त ठीकाणांची माहिती मिळाल्यास पुण्यात रहाणार्‍या न रहाणार्‍या मिपाकरांसाठी एक चांगली सोय होईल.

पहिल्या झटक्यात विजुभाऊंना चार चांगली सुस्थितीतली ठिकाणं सापडली आहेत तरी इतक्या प्रतिसादांनंतर सूर कसा --

बस्स्.इतकीच ठीकाणे. फक्त हाताच्या बोटावर मोजण्या इतकीच?

ऐतिहासिक म्हटल्यावर लगेच मनात येणारी पहिला जागा - पाताळेश्वर ती वल्ली साहेबांनी डिटेलवार सांगितली आहे. दुसरा अर्थात आमचा अभिमान (अर्थात जाज्वल्यच) - सिंहगड.. वरचे प्रतिसाद जरी पाहिले तरी - १. पाताळेश्वर २. सिंहगड ३. शनिवारवाडा ४. पर्वती ५. ओशो कम्युन ६. जंगली महाराज मंदिर ७. केळ्कर म्युझियम ८. महादजी शिंदे छत्री - वानवडी ९. आगाखान पॅलेस - गांधी स्मारक १०. कसबा गणपती ११. लाल महाल १२. विश्रामबाग वाडा - अपुणेकर आणि ऐतिहासिक स्थळांमध्येच रस असेल तर इथले पुनवडी ते पुणे प्रदर्शन पहाच.. इतकी ठिकाणे आहेत. पण तरी इतकीच? म्हणून स्वाहाकार चालू आहेच :) इतर म्युझियम सुद्धा -(फुले, जोशी रेल्वे, इ.) सांगितली आहेत. एम्प्रेस गार्डन, पुल देशपांडे उद्यान अशीही सर्व ठिकाणं धरली तर अस्सल पुणेकर सुद्धा चार आठ दिवस जिवाचे पुणे करत फिरू शकेल.

लंडनमध्ये एक "वन स्क्वेअर माईल" नावाचा भाग आहे - जुन्या "सिटी ऑफ लंडन"चा. (हो - सिटी ऑफ लंडन आणि लंडन ही वेगवेगळी शहरं आहेत.) तसा पुण्यातही "एक चौरस मैल" आहे. गावातला, ऐन गर्दीचा गजबजलेला भाग. इथे पहाण्यासारखं म्हणजे खास पुणेरी दुकानं आणि त्यांचे अव्वल मालक. - दगडूशेठ गणपतीकडून लक्ष्मी रस्त्याकडे जाताना काळे यांचं पेनचं दुकान आहे. अतिशय भारी दर्जाची फाऊंटन पेनं यांच्याकडे मिळतात. (माझ्या संग्रहीच्या आवडत्या पेनांमध्ये एक जर्मन पेलिकन आहे आणि दुसरं काळे!) निबची ५ वर्षांची वॉरंटी देणारे माझ्या माहितीत हे एकच महाभाग. पेनची कमाल किंमत रु. २१. पेन घेतल्यावर (तुम्ही नेहेमीचं गिर्‍हाईक नसाल तर) "पेन कसं वापरावं" यावरचं प्रवचनसुद्धा मिळतं. - अहिल्यादेवी शाळेजवळ अभ्यंकरांचं चपलांचं दुकान आहे. त्यांच्याकडे अभेद्य चपला मिळतात. माझा एक मित्र अकरावीपासून बीएएमएस होईपर्यंत अभ्यंकरांच्या एकच चपला वापरत होता. त्या तोडण्यासाठी त्याने हरतर्‍हेचे प्रयत्न केले, पण काही उपयोग झाला नाही! माझ्या चपला पाचवं वर्षं नॉटाऊट काढताहेत! - लक्ष्मी रस्त्यावर जनता खादी भांडार. साधे, झकास सुती / खादीचे कपडे. (त्याचा मालक थोडा "सखाराम गटणे" आहे!) - लक्ष्मी रस्त्यावरच उंबर्‍या गणपती चौकात "बालाजी बेल्ट हाऊस" आहे. त्यांचे बेल्ट घ्यायला लोक कुठून कुठून येतात. मालकांचं आता वय झालं आहे. त्यामुळे सकाळी दोन तास संध्याकाळी दोन तास दुकान उघडतात. सुट्टे नसले तर सरळ "घेऊ नका" सांगतात. उपहारगृहं आणि त्यांचे मालक हा तर वेगळाच विषय! मिसळवाले बेडेकर, रामनाथचा खन्ना, श्री उपहारगृहाच्या फटकळ मालकीणबाई असे अनेक नमुने. पेरूगेटासमोरच्या न्यू पूना बोर्डिंगचे प्राध्यापक उडपीकर माझ्या काकाला शिकवायला होते! असं बरंच काही काही :)

फक्त पंचावन्न??? विजुभाऊ काय म्हणतील मिपाबद्द्ल. त्यांना शंभर प्रतिसाद हवेत म्हणून ना त्यांनी पुण्यावर धागा टाकला. धिस इज अगदी अगेन्स्ट मिपाची क्रेडिबिलिटी बाबा. 'पुणे' असा नुसता शब्द उच्चारताच शंभरी भरली पाहिजे.

थोडी आटोमोबाईल मध्ये आवड असेल तर Autocluster, चिंचवड च्या अगदी पुढे तेथे "Science पार्क" सुरु झाला आहे. आटोमोबाईल कसे काम करते यापासुन सर्व भागांचे सेक्शन सुद्धा दिले आहेत. मुलांसाठी तर आवर्जुन जावे असे. अवान्तर :- पुणे विषय असतांना पिंपरी चिंचवड ची माहिती चालते का हो :)

पुण्यात एके ठीकाणचे प्राणी सम्ग्रहालय बंद करून तेथे ऊर्जा उद्यान केलेले आहे.

विजुभौ, मी तुमचा सर्वप्रथम निषेध व्यक्त करतो. निषेध यासाठी की ''पुणे हे एक ऐतिहासीक शहर आहे.औरंगाबाद देखील तसेच आहे'' औरंगाबाद या ऐतिहासिक शहराची तुलना करायला एखादं तुल्यबळ शहर निवडायला पाहिजे होतं, असं माझं प्राथमिक मत आहे. आमच्या औरंगाबाद शहराचा इतिहास काय सांगायचा. सातवाहन सम्राट आमच्या पैठणचे. पैठण तसं हाकेच्या अंतरावर. वेरुळ, अजिंठा बघायचं तर टाचा उंच करुन पाहिलं की लेण्या दिसतात. औरंगजेब विसावला तो इथेच. पैठणची पैठणी. हिमरु शाली, ही आमची ओळख. इ.स.पू. पासून आमच्या शहराचा ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक संबंध आहे. आमच्या मराठवाड्यावर बहामनी,निझामशाही, आदिलशाही,बरीद शाही, कुतुब शाही, मोगल आणि हैदराबादचा निजाम यांनी राज्य केलंय. आहे का तसा कोणा शहराचा इतिहास ? स्वातंत्र्यही आम्हाला दीडवर्ष उशिरा मिळालं. आमच्या मराठवाडा यातलं 'वाडा' शब्दांचा संबध 'पाटक' या शब्दाशी आहे. पाटकाचा विकास होऊन वाडा शब्द बनला. ऋग्वेदात 'पत' हा शब्द आहे त्याच्या अर्थ प्रवाहित होणे असा आहे. 'प्रपात' म्हणजे धबधबा प्रपातापासून पाटक शब्दाची जडणघडण झाली. पाटक म्हणजे पसरुन भिजणारी सपाट भूमी. आता ऋग्वेदात उल्लेख म्हणजे आमचा वारसा किती प्राचीन आहे, हे काय सांगायचं. पुराणे,महाकाव्ये, बौद्धवा:मय,जैन वाडःमय आणि इतर अनेक ग्रंथ इथलेच. त्याच्या खाणाखुणा शोधणा-याला दिसतात. रेडे वेद वदले ते इथेच. नाथ,महानुभव, आणि वारकरी हे सर्व संप्रदाय फुलले इथेच. प्राचीन मानवी संस्कृतीचे अवशेष औरंगाबाद जिल्ह्यातच आढळले. अश्मयुगीन संस्कृतीच्या विविध अवस्थांचा विकास इथलाच. पुराणात असलेलं भोगवर्धन आमचं जालना जिल्ह्यातलं भोगवर्धन. असो. खायचं म्हणाल तर मराठा हॉटेल गुलमंडीत आहे. लोक ताटकळतात तिथला चिकनचा रस्सा ओरपायला. बिर्याणी, तर क्या कहने. (हैदराबादी लोकांनी काहीही बनवलं तर अशी चवदार तर्री आणि टेष्ट असते त्यांच्या भाज्यांना की मत पुछो) माझ्याच तालुक्यात हंडी नावाचा प्रकार आहे. एका कापडाच्या गठुड्यात एक चिकनच्या भाजीचं भगुनं. सोबत वीस पंचवीस पोळ्या, कांदा,लिंबु, मीठ असा लवाजमा पाचशे रुपयात मिळतो. कुठेही पोहचती करतात ही मंड्ळी. नै तर त्यांच्या घरी जेवायला जायचं. शेनाने सारवलेल्या घरी बसावं लागतं. हाय का असं कुठं. असो. विजुभौचा धागा म्हणुन भर घालणं आलं. :) -दिलीप बिरुटे