लढाई टाळणे, राज्य दुसर्‍याला देणे या घटना वेगळ्या आहेत.त्या घडल्या हे जरी मान्य केले तरी मूळ मुद्दा आहे, शत्रूला ठार मारले का? त्याचे उत्तर हो असेच येते. मुसलमानही शत्रू आपल्या धर्मात आला की त्याला माफ करत होते, असे ऐकून आहे.

वाडवडिलार्जित अयोध्या इतकी मोठी असताना तिकडे कोपर्‍यात लंकेत रामभाउ कशाला हो बसतील ? म्हणून ते राज्य बिभीषणाला देऊन ते परत आले. शिवाय, वालीला मारलं की सुग्रीवाला राज्य द्यायचं ही त्यांची मांडवली आधीच ठरली होती. तशीच मांडवली रावण मेला की बिभीषण राजा , अशी त्याही दोघात ठरली असेल्च की. त्यामुळं राज्य परत दिलं यात नवल नाही. राज्याचा मोह नसता तर मग नंतर अश्वमेध कशाला घातला? घोड्याला गवत मिळावे म्हणून की काय? राम युपी तून आला तर विजिगिषू राम पराक्रम गाजवत आला, असे वर्णन असते. आणि मुसलमान कोणत्याही देशात आक्रमण करत गेले, असे ऐतिहासिक वर्णन असले की क्रूरकर्मा टोळी आक्रमण करत गेली, असे वर्णन असते. असा 'बायस' असू नये इतकेच आमचे मत.

लक्ष्मण येडाच म्हटला पाहिजे. नाहीतर महाभारतात हिडिंबेने भीमाला प्रपोज केल्यावर तो जरी बावचळला तरी वनवासात कुंती सोबत असल्याने तिने योग्य तो सल्ला दिल्याने बरे झाले. "आपणहून आलेल्या स्त्रीचा अव्हेर करू नये" इ.इ. आता यामागे राजकीय विचार नक्कीच होता. त्याशिवाय का घटोत्कच नंतर उपयोगी ठरला? शिवाय, कुणा स्त्रीला आकर्षिणे तुमसे ना हो पायेगा त्यामुळे ही आलीच्चे तर होऊन जाऊदे असाही रिअलिस्टिक विचार असेल =)) अर्जुनाची केस वेगळी. तो डूड होता. धनुष्यबाण म्हटले की कसे कूल एलेगंट वगैरे वाटते. गदाबिदा इज सोऽ ग्रॉस यू नो! ऑल दॅट ब्लड यू सी. यक्क! वगैरे वगैरे. असा सल्ला देणारी आई तिथे नसल्याने बथ्थड लक्ष्मणाने शूर्पनखेचे नाक कापले. बिच्चारी शूर्पनखा.

मदन शंकराला लगीन कर असा सल्ला देत होता म्हणून.

आँ....मदनाने पुष्पबाण सोडून शंकराचे ध्यान मोडले असेच आम्ही ऐकत होतो. ;)

लक्ष्मणाने तर शूर्पणखेने प्रपोज केले म्हणून तीचे नाक कान कापून पाठवून दिले होते, तीचे काय चुकले

काय राव विजुभौ. रामायण जरा नीट वाचा की. सा रामं पर्णशालायां उपविष्टं परंतपम् । सीतया सह दुर्धर्षं अब्रवीत् काममोहिता || एनां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम् । वृद्धां भार्यामवष्टभ्य मां न त्वं बहु मन्यसे ॥ अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम् । त्वया सह चरिष्यामि निस्सपत्ना् यथासुखम् ॥ इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीं अलातसदृशेक्षणा । अभ्यधावत् सुसङ्क्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव ॥ तां मृत्युपाशप्रतिं आमापतन्तीं महाबलः । निगृह्य रामः कुपितः ततो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथञ्चन । न कार्यः पश्य वैदेहीं कथञ्चित् सौम्य जीवतीम् ॥ इमां विरूपामसतीं अतिमत्तां महोदरीम् । राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि ॥ इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पार्श्वतः । उद्धृरत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासे महाबलः ॥ ती काममोहिता पर्णशालेत सीतेसह बसलेल्या शत्रुसंतापी दुर्जय वीर श्रीरामचंद्रांच्या जवळ परत आली आणि म्हणाली रामा, तू या कुरूप, तुच्छ, विकृत, खपाटीस गेलेल्या पोटाच्या आणि वृद्धेचा आश्रय घेऊन माझा विशेष आदर करीत नाहीस. म्हणून आज तू पहात असतानाच मी या मानुषीला खाऊन टाकीन आणि या हिच्या नाहीसे होण्यानंतर मी तुझ्याबरोबर, सुखपूर्वक विचरण करीन. असे म्हणून फुललेल्या निखार्‍यांप्रमाणे नेत्र असलेली शूर्पणखा अत्यंत क्रोधाने भडकून मृगनयनी सीतेकडे झेपावली, जणु काही कुणी फार मोठी उल्का रोहिणी नामक तारकेवर तुटून पडत आहे. महाबली श्रीरामांनी मृत्युच्या पाशाप्रमाणे येणार्‍या त्या राक्षसीला हुंकाराने रोखून कुपित होऊन लक्ष्मणास म्हटले हे सौमित्रा, क्रूर कर्मे करणार्‍या अनार्यांशी कुठल्याही प्रकारचा परिहास ही करता कामा नये. या समयी सीतेचे प्राण कुठल्याही प्रकारे फार मुष्किलीने वाचले आहेत. तू या कुरूप, कुलटा, अत्यंत उन्मत्त आणि मोठे पोट असणार्‍या राक्षसीला कुरूप करणे आवश्यक आहे. श्रीरामानेया प्रकारे आदेश दिल्यावर क्रोधाने संतप्त झालेल्या लक्ष्मणाने ते पहात असतांनाच म्यानातून तलवार उपसली आणि शूर्पणखाचे नाक- कान कापून टाकले.

म्हणणे सर्वथैव योग्यच आहे,पण आपण जर आधीचे काही धागे वाचले असतील तर आपल्याला समजले असेल की ट्रोलिन्ग्ची सुरुवात कोण करत आहे ते,बाकी लेख उत्तम पण जरा त्रोटक वाटला.

पण हा सामना किती विषम होता? ही अचीव्हमेंट महान आहेच-पण राष्ट्रकूट राजांचे पराक्रम यापेक्षा भारी आहेत की. उत्तरेला यूपी, पूर्वेला बंगाल तर दक्षिणेला पार रामेश्वरम पर्यंत मारामार्‍या केल्या यांनी. मुद्दा तसा नाहीये रे. गौतमीपुत्रासारखे दणदणीत विजय तसे इतरही लोकांनी मिळवलेत. पण मुघल-मराठे तोडीचा सामना दिसत नाही इथे. नहपान आणि सातकर्णी यांच्या सैन्यबळातही फार फरक नसावा. म्हणून म्हणतोय. नाहीतर तू म्हणतोस तशी चिकार उदाहरणे देता येतील. -राष्ट्रकूटांचे यूपी-रामेश्वरम-बंगालादि ठिकाणचे पराक्रम. -चोऴ राजांच्या कोल्हापूर, बंगाल आणि इंडोनेशिया वरच्या स्वार्‍या. -मलिक काफूरचे दिल्लीहून पार मदुरैपर्यंत विजय मिळवीत जाणे. -समुद्रगुप्ताच्या अख्ख्या उत्तर भारतभरच्या खतरनाक क्यांपेन्स. ही झाली शत्रूच्या प्रदेशात जाऊन मारामारी करून तो प्रदेश स्वतःच्या राज्याला जोडण्याची उदाहरणे. परकीय आक्रमकांना थोपवण्याचीही मोप उदाहरणे आहेत पण ते इथे अवांतर ठरेल.