हा काय प्रतिवाद आहे मला समजलं नाही. काँग्रेसच्या प्रतिगामित्वाचं उदाहरण देऊन, काँग्रेस ही पुरोगामी नाही अशी आर्ग्युमेंट असताना भाजपाच्या मूर्खपणाचा दाखला देण्याचं प्रयोजन नाही समजलं.

सत्यसाईबाबांना सरकारी बंगल्यात बोलावून त्यांची पाद्यपूजा करणारा कोणत्या "पुरोगामी" पक्षाचा होता? सत्यसाईबाबांच्या जीवनावरील धडा बालभारतीच्या पाठ्यपुस्तकात टाकणारा कोणत्या "पुरोगामी" पक्षाचा होता? ज्योतिषांचा सल्ला घेऊन निवडणूक लढविणारे कोणत्या "पुरोगामी" पक्षाचे असतात? धीरेंद्र ब्रह्मचारी, स्वामी अग्निवेश, चंद्रास्वामी इ. भोंदू बाबा कोणत्या "पुरोगामी" पक्षाशी संबंधित होते?

भाजपाचा मुरली जोशी पाचशे कोटीचे ज्योतिष विद्यापीठ उभे करणार होता तो कोणता पुरोगामी विचार होता?... वैचारीक विरोधक असले तरी किमान वय पाहून "अरे-तुरे" करू नये असे वाटते. अर्थात हा भारतीय संस्कृतीचा भाग झाला आणि तुम्हाला संस्कृती बाळगणे मान्य नसेल असे तुमचे प्रतिसाद वाचून वाटते. असो. आता जे काही लिहीत आहे ते मुरली मनोहर जोशी यांची अथवा भाजपाची बाजू घेण्यासाठी नाही किंवा ज्योतिषाच्या बाजूने अजिबातच नाही. पण तुमचे (या प्रतिसादात) वर चिकटवलेले विधान खोटे असावे असे वाटते. "वाटते" अशा साठी म्हणतो कारण मला तशी माहिती कधी वाचल्याचे आठवत नाही, आत्ता देखील शोधली तेंव्हा मिळाली नाही. पण तुम्ही जर काही संदर्भ दिलात तर मोकळ्यामनाने घेण्याची तयारी आहे याची १०००% खात्री देतो. पण देऊ शकत नसलात तर अतिशयोक्ती केलीत का खोटेपणा हे येथे सांगावेत ही विनंती.... आता तुमचेच वरचे (कळत का नकळत माहीत नाही पण) दिशाभूल करणार्‍या विधानाची सत्यासत्यता शोधताना मला मुरली मनोहर जोशींची १७ सप्टेंबर २००१ चा इंडीया टूडे मधील एक मुलाखत वाचायला मिळाली: "Astrology Course Isn't My policy. That's UGC's Baby." ती मुलाखत मुळातून वाचण्यासारखी आहे. कारण त्यात त्यांची मते स्पष्टपणे आलेली आहेत... सगळ्यात महत्वाचे म्हणणे असे आहे की, " The UGC takes independent decisions. The ministry does not order the UGC. In the NCERT, I am the chairman. In the UGC, I am nobody." त्या व्यतिरीक्त असेही दिसले की हे कोर्सेस "आर्टच्या" यादीत आहेत, "सायन्सच्या" नाही. त्यांचे एक म्हणणे मला तर अजूनच पटले (आणि मजेदार वाटले) की मार्क्सवाद हा चुकीचा ठरला तरी देखील तो आपल्याकडील विद्यापिठात का शिकवला जातो? (हा प्रतिवाद त्यांनी ज्योतिष शिकवण्याच्या संदर्भात केलेला नसून मार्क्सवादी नेते त्यांच्याविरोधात जे काही ओरडत होते त्यासंदर्भात केलेला दिसला. आता घटकाभर असे समजूयात की मनुष्यबळ विकासमंत्री या नात्याने त्यांनी मनुष्यबळ विकास खात्याच्या अख्त्यारीतील युजिसीवर छुपा दबाव आणला... राजकारणात असे सहजशक्य आहे. पण मग याचीच corollary काय ठरू शकते? की गेल्या ८-९ वर्षात युपिएचे राज्य आल्यापासून ज्योतिषशास्त्र शिकवणे हे युजिसीने बंद करायला हवे (कारण आताचे मनुष्यबळ विकास मंत्री आणि त्यांचा पक्ष हा पुरोगामी तसेच सेक्यूलर आहे). पण दिसते भलतेच... आजही अनेक (मनुष्यबळ विकास खात्याच्या अख्त्यारीतील) युजीसीमान्य विद्यापिठात ज्योतिषशास्त्र विषयात एम एच काय अगदी पिएचडी पण करता येते? अजून एक गंमत म्हणजे डॉ. नारळीकर (ज्यांच्याबद्दल मला नितांत आदर आहे आणि ज्यांच्या लेखनाचा मी पंखा आहे) ते त्यांच्या एप्रिल २०१३ च्या An Indian Test of Indian Astrology लेखात लिहीतात, "Its main government funding agency, the University Grants Commission, provides support for BSc and MSc courses in astrology in Indian universities". पण खाली दिलेली सुची पाहीलीत तर लक्षात येईल की शास्त्रातील पदवी कोणतेच विद्यापिठ देत नाही, मग डॉ. नारळीकरांसारखी शास्त्रज्ञ व्यक्ती असे खातरजमा न करता कसे लिहीते?

ज्योतिषशास्त्रात पदवी आणि पदव्योत्तर अभ्यासक्रम असलेली युजीसीमान्य विद्यापिठे: Rajasthan Vidyapeeth, Udaipur, (One year diploma course in Bharatiya Jyotish). Maharishi Mahesh Yogi Vedic Vishwavidyalaya, Jabalpur (One year B.A./M.A. /Ph.D. in Astrology). Vikram University, Ujjain (Paper in Astrology and M.A. in Sanskrit). Chaudhary Charan Singh University, Meerut (Taught in Sanskrit Department) M.S.University, Baroda (Research work in Astrology). Kavikulaguru Kalidas Sanskrit University (Courses in Jyotish Shastra known as Vedanga Jyotish). North-Gujarat University, Patan, Gujarat ( 2 years graded course in Vedic Astrology by conducting week and classes). P.S. Telugu University, Hyderabad (has a strong Department of Vedic Astrology running M.A. in Astrology through correspondence) Awadesh Pratap University, Rewa, M.P. (B.A. (Sanskrit), Jyotish, M.A. (Acharya) Jyotish). Gurukul Kangri Vishwavidyalaya, Haridwar (Vedic) Kameshwara Singh Darbhanga Sanskrit University, Darbhanga (B.A, (Sanskrit) Jyotish, Falit Jyotish) Rashtriya Sanskrit Vidyapeeth, Tirupati (B.A.(Jyotish), M.A. (Phalita Jyotish), M.A. (Shidhanta Jyotisha). Sampuranand Sanskrit Vishwavidhalya, Varanasi Shri Jagannath Sanskrit Vishvavidyalaya, Puri Shri Lal Bahadur Shastri Rashtriya Sanskrit Vidyapeeth, New Delhi (B.A. Shastri)(Sidant Jyotish, B.A. (Falit Jyotish), M.A. Shastri Sidant Jyotish, M.A. Acharya Falit Jyotish Sree Sankaracharya University of Sanskrit, Distt. Ernakulam (M.A.Jyotisha)

मग आता ते कॉंग्रेसचे काय झाले, कम्युनिस्टांचे काय झाले, तथाकथीत सेक्यूलर विचारवंतांचे काय झाले आणि तेंव्हा सातत्याने या विषयाच्या मागे लागणार्‍या माध्यमांचे काय झाले? सगळेच भंपक झालं. असो...