पूर्वीच्या मराठी चित्रपटात व्हिलनचे नाव असायचे ..

भाग ७ मध्ये मी यावरती खूप लिहिले आहे, ती अंधश्रद्धा आहे. भाग७

धन्यवाद् ! ७ डिसेंबर ला पुण्यात, मग महिनाभर आहे.

हो नक्की लिहीन, मला स्वतःला त्याचा अनुभव नसल्यामुळे लिहायचे टाळत होतो. पण माझा पण आवडता साप असल्यामुळे नक्की टाकीन लेख.

साप बिनविषारी म्हणून बिनधास्तपणे पकडायला जाऊ नये. कारण बिनविषारी साप सुद्धा चावतात आणि ते स्वसंरक्षणासाठी करकचून चावतात. बिनविषारी सापांना दात असतात ते चावण्यासाठी नव्हे तर भक्ष्य तोंडात घट्ट धरता यावे, पळून जाऊ नये यासाठी. शिवाय नाग आणि धामण यातील गल्लत जीवावर बेतू शकते. मुळात आपण उंदीर तरी हातात पकडतो का? कारण तो पण करकचून चावतो. मी परत हेच म्हणेन कि साप म्हणू नये धाकला.

लोकांच्या मते, टायर जाळल्यावर धूर होऊन साप गुदमरून बाहेर येतो. पण माझा अनुभव आहे की तो आत अजून बसतो.

लेख टाकायचा होता, पण अगदी "जिंकू किंवा मरू" अशी परीक्षा होती. त्यामुळे जरा वेळ झाला.

असेच म्हणतो. :)

सापाचे विष हे एक प्रथिनांचे मिश्रण असते. घोणस आणि फुरसे या जातीच्या सापाच्या विषात एक तर्हेची विकरे(enzymes) असतात जी आपल्या उतीच्या मधील संयोजक/बांधक (सिमेंट)ला अक्षरशः वितळवून टाकतात.त्यामुळे आपले स्नायू, रक्तवाहिन्या, सांधे इ ला भोके पडून अंतर्गत रक्तस्त्राव होतो. तसेच नाग आणि मण्यार यांची विषे सुद्धा एक तर्हेची प्रथिने असतात जी आपल्या मेंदूकडे आणि मेंदूकडून येणाऱ्या संदेशवहनात अडथळा आणतात. त्यामुळे शरीराच्या अवयवातून मेंदूकडे संदेश जात नाही आणि मेंदूकडून श्वसन आणि हृदयाला जाणारे संदेश बंद झाल्याने माणूस श्वास घेऊ शकत नाही आणि बेशुद्ध पडून मृत्यू मुखी पडतो. हि प्रथिने अगदी थोड्या प्रमाणात( ज्याने घोड्याला फारशी इजा होणार नाही) घोड्याला टोचतात. घोड्याचे शरीर या प्रथिनांविरुद्ध प्रतिद्रव्य/ प्रतिपिंड(ANTIBODY) तयार करतात. हळू हळू त्या विषाचे प्रमाण वाढवत नेतात म्हणजे घोड्याच्या शरीरात(रक्तात या प्रतिद्रव्य/ प्रतिपिंड चे प्रमाण वाढू लागते. या नंतर घोड्याचे रक्त काढून त्यातील लाल आणी पांढर्या पेशी रक्तद्रवापासून(प्लास्मा) वेगळ्या काढतात आणी घोड्याला परत करतात. उरलेल्या रक्तद्रवाचे बाष्पीभवन करून तयार झालेले चूर्ण/पूड हि प्रतिविष म्हणून बाटल्यात भरून पाठवले जाते. जेंव्हा एखाद्या घोड्याला केवळ एकाच तर्हेच्या सापाचे( उ. फक्त नागाचे) विष टोचून प्रतिपिंड तयार करतात त्याला monovalent (एकसंयुजी) प्रतिविष म्हणतात. हे केवळ त्याच जातीच्या सापाच्या विषबाधेवर वापरता येते. पण जर घोड्याला वेगवेगळ्या जातीच्या सापांची विशे थोड्या थोड्या अंतराने टोचली तर घोडा त्या सर्व सापन्विरुद्ध प्रतिविष तयार करतो. आणी अशा घोड्य़ापासून तयार केलेले प्रतिविष तेवढ्या जातीच्या सापांच्या विषबाधेवर उपयुक्त ठरते.याला polyvalent (बहु संयुजी) प्रतिविष म्हणतात. भारतात नाग, मण्यार, फुरसे आणी घोणस हे चार विषारी साप बहुतेक सर्पविष बाधेस जबाबदार असल्याने भारतात मिळणारी बहु संयुजी सर्प विष प्रतीबंधके हि या चार सापावर उपयुक्त ठरतील अशी असतात. जेंव्हा रुग्णाला कोणता साप चावला आहे ते माहित नसते किंवा डॉक्टर ला त्याच्या माहितीबद्दल संशय असतो तेंव्हा असे बहु संयुजी प्रतिबंधक वापरले जाते.

मला भारतात कुठे मिळेल माहित नाही. माझ्या मते, साप पकडायच्या फंदात पडू नका, बाकी तुमची मर्जी.

पुण्यात कोथरुड मध्ये (मॅक डी च्या मागे, करिष्मा) Adventure World नावाचं दुकान आहे. तिथे मिळते तसली काठी.

सुंदर ! कात आहे.

सर्वच साप कात टाकतात, ती निसर्गाने दिलेली त्यांना देणगी आहे. सरपटणारे प्राणी असल्यामुळे अंगावरची कातडी मध्ये काही अडकून किंवा त्याला काही संसर्ग होऊन जीवास त्रास होऊ नये म्हणून ही देणगी दिली असावी.

निम विषारी साप म्हणजे जे चावल्यामुळे चावलेल्या भागाला सूज वगैरे येते पण त्यामुळे माणूस मरत नाही. त्यामुळे अशा सापाच्या चावल्यानंतर त्या रुग्णाला रुग्णालयात देखरेखीसाठी चोवीस तास पर्यंत ठेवतात आणी विषबाधेची कोणतीही लक्षणे कमी झाली कि औषधोपचार करून घरी पाठवले जाते.