+ १ हेच लिहायला आले होते. एसएमएसची सोय आणि सिक्युअर आयडी पासवर्ड (विसा वेरीफिकेशन?) या दोन सोयींमुळे काळजी कमी झाली आहे - पण ती घेत राहण्याला पर्याय नाही. पिन कधीही दुस-या व्यक्तीला न सांगण्याची (मॉल, हॉटेल अशा ठिकाणी) काळजी घेत राहायला हवी. आणखी एक म्हणजे उगाच भारंभार क्रेडिट कार्ड्स वापरु नयेत आणि व्याजाची सूट मिळवण्यापेक्षा सुरक्षा सोयी काय आहेत याची खातरजमा करुन घ्यावी. तरीही आपल्या कार्डावर फ्रॉड होणार नाही असं समजून चालता येणार नाही ते नाहीच!

साहेब आपले कार्ड क्लोन केले असेल. ( आपल्या समोर स्वाईप केले नसेल तर) आणी त्या चोरांनी ते एखाद्या ड्युटी फ्री दुकानात रात्री दोन वाजता वापरले तर आपल्याला त्याचा संदेश येतो तो अपरात्री येतो या वेळेस आपण तो संदेश पाहिला नाही तर हिशाक्याता रात्री दोन वाजता खूप आहे. त्या संदेशात जर त्याने एक लाख रुपयापर्यंत(आपले क्रेडीट एक लाख आहे असे गृहीत धरून) वापरले तर सकाळी उठल्यावर आपल्याला असे लक्षात येईल कि आता कार्ड ब्लॉक केले तरी एक लाख रुपये आपल्याला भरावेच लागतील. नंतर तुम्ही पोलिसांकडे जा गुन्हा दाखल करा आणी नंतर जर ते सिद्ध करू शकलात तर आपल्याला एक लाख परत मिळण्याची शक्यता आहे. हे असे वारंवार घडलेले आहे. कारण चोरांना आपल्या वाटा चांगल्याच ठाऊक असतात जालावरील विनिमय हा त्यामाने जास्त सुरक्षित आहे . पण लोक आपला पास वर्ड १२३४ किंवा ० ० ० ० सारखा लक्षात ठेवण्यासाठी सोपा ठेवतात तेंव्हा चोर् असा पास वर्ड वापरून पाहतात. मिळाले तर ठीक नाहीतर कार्ड ब्लॉक होते. बायका पर्स मध्ये क्रेडीट कार्डबरोबर पासवर्ड असलेली चिट्ठी ठेवतात. म्हणजे चोराला फक्त आमंत्रण देणे बाकी असते. एक गोष्ट महत्त्वाची आहे आपण कितीही उत्तम कुलूप लावले तरी आपले घर शंभर टक्के सुरक्षित आहे असे आपण म्हणू शकत नाही तसेच आपण शक्य तितकी काळजी घ्या तरीही आपल्या कार्डावर अफरातफर होणार नाहीच असे म्हणता येणार नाही.

+१११ सहमत

रमेश तुमच्या प्रश्नाला माझे उत्तर असे की काही वेबसाईटवर ऑनलाईन व्यवहार करताना फक्त क्रेडीट कार्डच चालते. उदा. प्रोमेट्रिक, VUE या साईटवर परीक्षा बुक करताना.शिवाय महीनाअखेरीस जेव्हा सेव्हींग अकाउंटमध्ये पैसे नसतात :) तेव्हा क्रेडीट कार्ड उपयोगी पडते. त्यामुळे वेळेच्या आधी पैसे भरले तर त्यात वाईट काही नाही. उलट परदेशात असे केल्याने आपले क्रेडीट रेटींग वाढते आणि बँका स्वतःहुन तुमची लिमिट वाढवतात.

साहेब, मी जे क्रेडीट कार्ड घेतो ते मला आजपर्यंत फुकट मिळत आले आहे. गेली १६ वर्षे मी एच डी एफ सी बँकेचे क्रेडीट कार्ड वापरीत आहे ते माझा पगाराचे खाते असल्याने मला फुकट वापरता येते. क्रेडीट कार्डाची गरज काय?- १) मी सैन्यात होतो त्यामुळे कुठेही भारतभर फिरताना रात्री बेरात्री रेल्वे ने प्रवास करताना खिशात पैसे बाळगण्यापेक्षा क्रेडीट कार्ड बाळगणे जास्त सोपे आणि सुरक्षित आहे. २) एखाद्या वेळेस तातडीने पैसे पाहिजे असतील तर आपण कोणत्याही ए टी एम मधून पन्नास हजार रुपये रोख काढू शकता ३) भ्रमण करणाऱ्या माणसाला आयत्या वेळेस विमानाचे तिकीट काढता येते ४)मी क्रेडीट कार्डावर वीस हजार रुपये भरून माझा टीव्ही घेतला (१९९२ साली ) आणी ते पैसे पुढच्या महिन्यात भरून टाकले. यात मला माझी मुदत ठेव न मोडता दोन पगारान्च्या पैशात टीव्ही विकत घेता आला. मुदत ठेवीचे व्याज १२ टक्क्याने एक महिन्याचे रुपये दोनशे फक्त वाचले आणी मुदत ठेव चालू राहिली. जास्तीत जास्त पन्नास दिवस पर्यंत तुम्हाला क्रेडीट मिळते ५) माझ्या कडे त्याच बँकेचे डेबिट कार्ड पण आहे पण ते वापरले असता माझे ६ ६ रुपये ( व्याज दर ४ टक्क्याने) नुकसान झाले असते. १९९२ साली सहासष्ट रुपयात पुण्यात एक वेळचे हॉटेलिंग होत असे. ६) क्रेडीट कार्डाचे व्याज हे साधारण २.५ ते २.९५ टक्के फक्त पण महिन्याला असते म्हणजेच वर्षाला तीस ते पस्तीस टक्के. त्यामुळे पहिल्याच महिन्यात पैसे भरून टाकणे हे श्रेयस्कर. ७) नंतर बायकोला त्याच बँकेचे क्रेडीट कार्ड ऐड ऑन कार्ड म्हणून घेतले त्याची फी रुपये शंभर फक्त वर्षाला आहे. ८) दोन्ही कार्डावर विनिमय केला असता पुढच्या तीस सेकंदात मला भ्रमणध्वनीवर संदेश येतो. ९) दहा हजारापेक्षा जास्त पैशाचा विनिमय दुकानातून केला तर ताबडतोब त्याचा दूरध्वनी येतो. राजावत सराफ ठाणे यांचेकडे सौ ला कानातील दागिना घेतला तेंव्हा कार्ड यंत्रात घातल्याच्या पंधरा सेकंदात मला दूरध्वनी आला कि साहेब आपण दागिन्याच्या दुकानात विनिमय करीत आहात काय? माझ्या होकारानंतर तो विनिमय पूर्ण झाला.गर्दीच्या वेळेस रेल्वे किंवा बाजारातून जाताना पाच आकडी रक्कम खिशात टाकून जाण्यापेक्षा मला क्रेडीट कार्ड बाळगणे जस्त सोयीचे वाटते. १० ) स्टेट बँक आणी सिटी बँकेचे क्रेडीट कार्डाचे अनुभव अतिशय वाईट आले. काहीही कारण नसताना( मी लिहिलेले नसताना) संदेशाचे (एस एम एस) रुपये दहा फक्त बिल लावले आणी ते बील न भरल्याबद्दल तीनशे रुपये दंड दरमहा लावला. असे बिल जेंव्हा तीन हजार झाले तेंव्हा दोन्ही बँकांना मी न विचारलेल्या सेवांसाठी पैसे लावल्याबद्दल तुमच्यावर अफरातफरीचे आरोप करून वृत्तपत्रात चव्हाट्यावर आणीन अशी धमकी द्यावी लागली. त्याबरोबर ४८ तासात सर्व चार्जेस माफ झाले. मी दोन्ही क्रेडीट कार्ड दोन तुकडे करून त्यांच्या ए टी एम माध्येताकून दिली. पुढे बरेच दिवस आमचे कार्ड घ्या फुकट देतो म्हणून ते मागे लागले होते. असो अजून बरेच फायदे आहेत. पण एवढे पुरे. माझे आजही मत असे आहे कि क्रेडीट कार्ड हि अतिशय उपयुक्त गोष्ट आहे. फक्त त्याच्या जालात अडकू नका.

ज्या कंपन्या (मास्टर/व्हिसा/पे पाल ई.) हे पेमेंटचे गेटवे मॅनेज करतात त्या दुकानदारांना ही फी लावतात.शिवाय प्रत्येक वेळी कार्ड वापरताना सर्वरला काँटॅक्ट करायला त्यांचा एक फोन कॉल वापरला जातो . खरे तर त्यांनी ही फी ग्राहकाकडुन घेणे बेकायदा आहे.आणि मला वाटते कॅश मिळावी म्हणुन ते हा आडमार्ग वापरतात.

निदान मला तरी असा अनुभव नाही आला,मी महिन्याची वाणसामानाची खरेदी डी-मार्ट मधुन नियमीत डेबिट कार्ड्ने करतो,पण मला अजुन पर्यन्त तरी कसले सर्विस चार्जेस भरावे लागले नाहीत्,उलट क्रेडीट कार्डाचा वाईट अनुभव आला,माझ्याजवळ sbi चे कार्ड होते वार्षिक चार्जेस तसेच बिले वेळेवर न मिळणे,त्यामुळे पुढील महिन्यात सव्याज पैसे उकळणे,बोनस पॉईंटचा उपयोग शुन्य तसेच ते बाद होणे,त्यापेक्षा डेबिट कार्ड हे जास्त सोयीचे वाटले.

चुकीचे आहे. तो व्यापार्‍याने स्वतःच्या खिशातून भरायला हवा.

अगदी अगदी. जसे किराणामाल दुकान हाच एक ऑप्शन उपलब्ध असलेल्या काळात इमानदारीत घरातून यादी बनवून दुकानदाराला द्यावी अन त्याने सामान घरी आणून टाकावे अथवा काउंटरचा पलीकडून गोळा करुन थैलीत भरुन द्यावे अशी पद्धत होती. त्यात जे हवं तेवढंच घेतलं जायचं. पण सुपरशॉप, सुपरमार्केट अशा कन्सेप्टमुळे काउंटरवर वस्तू स्वहस्ते घेण्याची सोय(!) झाल्यावर यादीतील वस्तू एकवेळ येतील न येतील पण पाहून मोहात पडून घेतलेल्या जास्तीच्या दीडपट संख्येने वस्तू तरी येतात हा स्वतःचा अनुभव आणि शिवाय हा अनुभव इतरांचाही असणार हे मॉलच्या बिल-रांगेतल्या मागील पुढील शॉपिंगकार्टांमधील तुडुंब वाहणार्‍या वस्तूंच्या निरीक्षणातूनही स्पष्ट होतं. फार थोडे लोक मॉलात शिरुन मनात जितकं ठरवलं होतं तितकं घेऊन बाहेर पडतात. मॉल / मार्ट मधून ढीगभर सामान घेऊन कारमधे रिचवले पण जे आणायला बाहेर पडलो होतो तेच घेतलं नाही असं माझं अनेकदा झालं आहे, आणि इतरांचंही असेलच. शॉपिंग हा एन्टरटेनमेंट बिझनेस बनतो आहे.. क्रेडिट कार्ड हा प्रकार अशा आगीत पेट्रोल ओतणारा घटक आहे. प्रचंड आकर्षित करणारा टॅब्लेट.. किंवा हँडसेट.. झीरो इंटरेस्ट ई एम आय.. आत्ता समोर दिसतोय आणि बस्स एक स्वाईप, की हातातही येईल.. पुढच्या तीन महिन्यात विभागून पैसे कापले जातील.. पगार येतोच आहे दरमहा.. अशी आकर्षणं प्रचंड निग्रह नसलेल्या साधारण मनोवृत्तीच्या मनुष्याला भयंकर अडकवतातच.. लोकांच्या खिशातला पैसा बाहेर काढण्यासाठी हा अर्थव्यवस्थेत डेव्हलप झालेला अनिवार्य भाग आहे. शनाया ट्वेनचं का चिंग हे गाणं याविषयी एकदम ऐकण्यासारखं आहे. शब्द : We live in a greedy little world-- that teaches every little boy and girl To earn as much as they can possibly-- then turn around and Spend it foolishly We've created us a credit card mess We spend the money that we don't possess Our religion is to go and blow it all So it's shoppin' every Sunday at the mall All we ever want is more A lot more than we had before So take me to the nearest store [Chorus:] Can you hear it ring It makes you wanna sing It's such a beautiful thing--Ka-ching! Lots of diamond rings The happiness it brings You'll live like a king With lots of money and things When you're broke go and get a loan Take out another mortgage on your home Consolidate so you can afford To go and spend some more when you get bored All we ever want is more A lot more than we had before So take me to the nearest store [Repeat Chorus] Let's swing Dig deeper in your pocket Oh, yeah, ha Come on I know you've got it Dig deeper in your wallet Oh All we ever want is more A lot more than we had before So take me to the nearest store [Repeat Chorus] Can you hear it ring It makes you wanna sing You'll live like a king With lots of money and things Ka-ching!

हीच गोष्ट मोटार दुचाकी बद्दल फार काय दारू बद्दल हि म्हणता येईल

पण दशकभरापूर्वीपेक्षा आजचे चित्र बरेच सकारात्मक आहे. भविष्यात परिस्थिती नक्कीच सुधारेल असा विश्वास वाटतो. अवांतर - रोख चलनाचा वापर कमीत कमी का करावा

बघा असा फायदा होतो.

आरबीआयच्या बँकिंग ओम्बड्समनकडे तक्रार करणे हा या केसमधला एकमेव उपाय आहे. ही लिंक वापरा; काही वॉर्निंग आली तरी कंटिन्यू करा, आरबीआयचीच वेबसाईट आहे. https://secweb.rbi.org.in/BO/precompltindex.htm ओम्बड्समनचे पत्ते: http://www.rbi.org.in/Scripts/bs_viewcontent.aspx?Id=164 ओंबड्समनकडे केस गेली की बँकेला तातडीने कारवाई करावीच लागते.