रटाटौली / रॅटाटूई/ रॅटॅटूई !!!

ख्रिसमसची राकलेटे,फॉन्ड्यु ष्टोलन, केक्स खाऊन वजनं वाढवून बसायचं. थंडी कमी व्हायचं नाव घेत नसते त्यामुळे बाहेर जाणंही 'लिमिटेड एडिशन' होते आणि मग साहजिकच गरज भासते जरा कमी कॅलरींच्या, हलक्या पदार्थांची.. सारखं सॅलड किवा तत्सम पदार्थ खाऊन जीभ असहकार पुकारते आणि मग आठवण होते रटाटौलीची.. वांगी, टोमॅटो, गाजरे, कांदे, ढोबळी मिरच्या अशा अनेक प्रकारच्या भाज्यांनी बनलेली ही एक फ्रेंच डेलिकसी आहे. फ्रान्स मधल्या प्रोवेन्स आणि निस प्रांतातली, म्हणून तर तिचे पूर्ण नाव ratatouille niçoise, रटाटौली निस् !
(माझ्या जिभेला झेपणारेच उच्चारण लिहिले आहे)
rata = अन्न्पदार्थ touiller = ढवळणे ह्यापासून रटाटौली शब्द बनला त्याचा रटाटौली ह्या अ‍ॅनिमेशन पटातल्या उंदरांशी अर्थाअर्थी काहीही संबंध नाही, :) (बादवे- २००७ मधला हा अ‍ॅनिमेशन पट मस्त धमाल आहे, त्याविषयी परत कधीतरी..) तर सांगत काय होते की फ्रान्स मध्ये उगम पावलेली ही मिश्रभाजी इटाली आणि ग्रीसनेही आपापल्या रंगात रंगवली. इटालीत कियांबोता (ciambotta ) नावाने तर ग्रीसमध्ये ती तौरुलु (tourlou) नाव घेऊन आपल्या ताटात येते. तर काही ठिकाणी तिला briami असे बिर्याणीशी साम्य असणारे नावही आहे पण बिर्याणीची चुलत मावस बहिणच काय दूरची नातेवाईकही ही बया नाही. असो.. नमनालाच ऑलिव्ह ऑइलचा बुधला रिकामा झाला आहे. आता जरा रेसिपी बघू या.
मघाशी सांगितल्याप्रमाणे ही साइड डिश भरपूर भाज्या घालून केली जाते. भात, न्यूडल्स, पास्ता, ब्रेड किवा फिश बरोबर खाल्ली जाते. न संपणारी यादी आहे.आपल्याला हवे ते काँबीनेशन करता येते. मसाला डोशासारखी क्रेप्स मध्ये भरूनही सर्व्ह केली जाते.
ह्यासाठी लागणारे साहित्य-
भाज्या-
१ मोठे वांगे, १ झुकिनी, ३ मध्यम टोमॅटो, २ मध्यम कांदे,
लाल, पिवळी, हिरवी ढोबळी मिरची लहान असल्यास प्रत्येकी एक मोठी असल्यास प्रत्येकी अर्धी
मसाले-
लसणीच्या पाकळ्या- मोठ्या पाकळ्या असल्यास २ ते ३, लहान असल्यास ४ ते ५ मात्र लसूण ह्यात हवीच त्याशिवाय स्वाद मे 'मझा नही आता' !
१ टेबलस्पून ऑलिव्हऑइल, १ टीस्पून विनेगर किवा लिंबाचा रस
२ टेबलस्पून हर्ब्ज दे प्रोविन्स. युरोप, अमेरिकेत ग्रोसरीशॉपमध्ये हे मिळते पण इतर मंडळींना मिळाले नाही तर गडबडून जाऊ नका. आपण काही फ्रान्सच्या प्रोविन्स प्रांतात हर्ब्ज खुडायला जाणार नाही.
रोझमेरी, बेसललिव्ज पावडर, ओरेगानो, फेनेल (बडिशेप), दालचिनी पावडर असं सगळंकिवा ह्यातलं जे मिळेल ते थोडं थोडं घेऊन साधारण २ टेबलस्पून होतील एवढं घेऊन एकत्र करायचं आणि त्यात एक तमालपत्र ही घालायचं.
मीठ आणि मिरपूड चवीनुसार

कृती-
सर्व भाज्यांचे चौकोनी मोठे तुकडे करा. लसूण बारीक चिरा.
एका पसरट पॅन किवा कढई मध्ये ऑलिवऑइल गरम करा. त्यात वांगे, झुकिनी व बेल पेपर्सचे तुकडे घाला व साधारण ५ मिनिटे परता. तुकडे गोल्डन व्हायला हवेत पण पूर्ण शिजायला नकोत, क्रंची हवेत. मग हे वेगळ्या वाडग्यामध्ये काढून ठेवा.
आता पॅनमध्ये कांदा, लसूण आणि हर्ब्ज दे प्रोविन्स घाला,तमालपत्र घाला आणि कांदा गोल्डन होईपर्यंत परता. मग त्यात टोमॅटो घाला आणि २-३ मिनिटे परता.
आता ह्यात वाडग्यात काढून ठेवलेले वांगे+झुकिनी+बेलपेपर्स घाला.
मीठ व मिरपूड घाला. लिंबाचा रस किवा विनेगार घाला.
नीट ढवळून घ्या व परत एकदा परता.
काही जण ह्यात थोडे पाणी व/किवा कुकिंग वाईन घालून ती मंद आचेवर शिजवतात. स्ट्यु करतात तर काहीजण भाज्या क्रंची ठेवतात. भात, फिश किवा न्यूडल्सबरोबर खायचे असेल तर अशी स्ट्युड रटाटौली चांगली लागते. क्रेप्स मध्ये भरून खायला किवा सॅलडसारखी नुसतीच खायला क्रंची रटाटौली छान लागते.
मला व्यक्तिशः क्रंची रटाटौली आवडते. स्ट्यु करायचे असेल तर थोडे पाणी व/किवा कुकिंग वाइन घालून अजून १५-२० मिनिटे मंद आचेवर शिजू द्या.
गरम रटाटौलीचा अस्वाद भात, ब्रेड, न्यूड्ल्स तुम्हाला हवे असेल त्याबरोबर घ्या.

राइसकुकर वापरल्यास-
सर्व भाज्या, ऑलिवऑइल, मसाले थोडे पाणी किवा कुकिंग वाइन राइस कुकर मध्ये एकत्र करा व साधारण २५ ते ३० मिनिटे शिजवा. स्ट्युड रटाटौली तयार होते.

एअर फ्रायर वापरल्यास-
२०० अंश से वर ए फ्रा प्रिहिट करा.
सर्व भाज्या व मसाले त्यात घाला. १० मि. ए फ्रा करा. मग बास्केट बाहेर काढून भाज्या ढवळून घ्या थोडेसे ऑलिव्हऑइल ब्रश करा व परत ५ ते ६ मिनिटे ए फ्रा करा. २ ते ३ मिनिटे ए फ्रा मध्येच भाजी राहू द्या. नंतर सर्व्ह करा.
ए फ्रा मधील किवा अवन मधील रटाटौली मस्त क्रंची होते.

अवन वापरल्यास-
२०० अंश से वर अवन प्रि हिट करा.
बेकिंग डिशला ऑलिव्ह ऑइलने ब्रश करून घ्या.
सर्व भाज्या, मसाले, चमचाभर ऑलिव्हऑइल,लिंबाचा रस सगळे एकत्र करा व बेकिंग डिश मध्ये घाला.
साधारण ३५ ते ४० मिनिटे बेक करा.
अवन रोस्टेड क्रंची रटाटौली तयार होईल.

सर्व प्रकारच्या रटाटौली कशा दिसतात हे समजावे म्हणून काही प्र. चित्रे फ्रेंच मित्रमंडळींकडून उधार घेतली आहेत.