बाहुबलीच्या निमित्ताने …

मनोरंजनाला 'पलायनवाद' म्हणणे म्हणजे...

सर्वात वाईट तर तेथिल दर्शकांबद्दलच वाटते

येथील दर्शकांबद्दल काय वाटते ?

"मुद्दा पैशाचा नसून ज्या कामासाठी दिला आहे त्या कामावर ते काम चांगले होण्याकरता खर्च होण्याचा/करण्याचा आहे. जर या चित्रपटाच्या कला दिग्दर्शकाला मिळालेला पैसा घेऊन तो त्याने शक्य तितके चांगले काम करण्यात लावला नसता तर तुम्हाला खड्डे पडलेल्या रस्त्यांसारखा चित्रपट दिसला असता." -- बाहुबली बाबत आतापर्यंत प्रतिक्रिया या संमिश्र , परस्पर विरोधी अशा वाचायल्या मिळाल्या आहेत . काही जण त्यांतील तांत्रिक करामतींनी भारावून गेले आहेत , तर काहींना या तांत्रिक करामतींमध्ये त्रुटी आहेत असे दिसते .

अहो.. बाकीच्या मुद्द्यांबद्दल काहीच बोलत नाही आहात तुम्ही. असो. इथे "काहींना या तांत्रिक करामतींमध्ये त्रुटी आहेत असे दिसते" बर मग ? निर्मात्याने जमेल तितका पैसा घातला तसा त्याला परतावा मिळाला असे समजा हवे तर. अगदी विहिर/बंधारा गायब होते तसे झालेय का हो ? मुद्दा समजून घ्या आणि बोला की.

कारण रणरणते उन , वादळ , पाउस , पाणी / वीज टंचाई , प्रदुषण , ट्रॅफिक हा सर्व त्रास सहन करीत लोक येतात व २ , ३ तास स्वताला गंडवून घेतात . यातूनच वास्तवापासून पलायनवादाची भावना वाढीस लागते .

परत तेच. त्यास २५० कोटी घालणारा निर्माता कसा जबाबदार ? हे म्हणजे इतके लोक उपाशी असताना मिठाई बनवायला चितळे इ. हलवायांना लाज नाही का वाटत ? असे म्हटल्यासारखे वाटतेय. तुम्ही भलतीच निराशावादी मांडणी करत आहात आणि तिही सदोष.

२५० कोटी घालणारा निर्माता हा काही सर्व साधारण नसतो . त्यांची सर्व क्षेत्रांत सर्वांपर्यंत पोहोच असते . हे जे २५० कोटी त्याच्याकडे जास्तीचे असतात ते कोठुन आलेले असतात .यांतील थोडे फार कोटी त्याने हवेत ऊडविले काय किंवा सामाजिक विकासासाठी खर्च केले काय , त्याचे फारसे काहीच बिघडणार नसते .

असले बालिश प्रश्न/विचार पाहून आमचा __/\__ .

मराठी दर्शक / प्रेक्षक हा केवळ १०० , २०० कोटींना व तांत्रिक करामतींना भुलून जाणारयांमधला नाही .तसेच तो चित्रपट / चित्रपट कलाकार / निर्माते / दिग्दर्शक यांना डोक्यावरही चढवणारयां मधला नाही . मराठी प्रेक्षक हा मराठी चित्रपटांच्या बाबतीत खुप चुझी / चोखंदळ आहे .

हाच मराठी प्रेक्षक सगळ्या खानावळीच्या बिनडोक चित्रपटांना कसा काय हजार असतो बॉ ?

चित्रपट ह्या विषयासंबंधी तुमचे आकलन बघुन धन्य जाहलो या जन्मी. मराठी प्रेक्षकांच्या वतीने त्यांना गृहीत धरून तुम्ही जी विधानं केली आहेत ती वादग्रस्त आहेत हे सांगू इच्छितो. कारण 'मी शिवाजीराजे..' 'दुनियादारी' 'टाइमपास', 'लयभारी' हे तद्दन बाजारू चित्रपट होते. सुरवातीच्या दिवसांत दादा कोंडके व सचिन प्रभृतींचे चित्रपटांनी सिल्वर जुबिल्या दाखवल्यात महाराजा. 'नॉट ओन्ली मिसेस राउत', 'विहिर', 'किल्ला', 'हजाराची नोट' ने नाही. त्यामुळे तुमचे ते चोखंदळ, चुजी मराठी प्रेक्षक कुठे आहेत त्यांचा जरा शोध घेऊन पहा आधी. आणि कपिलमुनि यांनी म्हटल्याप्रमाणे हेच चुजी, चोखंदळ मराठी प्रेक्षक ज्यांना भुलवल्या जाऊ शकत नाही ते खाणावळींच्या चित्रपटांना डोक्यावर घेत आहेत त्याचं काय? तुम्ही म्हणताय अमूक गाजले, तमूक नाही गाजले, गृहीत धरून कसेही चित्रपट बनवू नये वैगेरे. जर यशाचा अचूक फॉर्मुला तुम्हाला कळला आहे तर जे इंडस्ट्रीत आहेत त्यांनाही तो तुमच्या आधीच कळला असेल. पण असे काही होतांना दिसत तर नाही. मुळात चित्रपट बनवणेच जर तुमच्या दॄष्टीने उधळपट्टी आहे तर तुम्ही चित्रपट बनवा असे तरी का सांगताय? की कायम झोपड्यांमधे चित्रीकरण करत गरीबांचे गचाळ आयुष्य दाखवणारेच चित्रपट बनवावे असे तुमचे मत आहे? तिथेही भरपूर लाईट्स लागतात. त्यापेक्षा उघड्या माळरानावर दुपारी बनवावे, महागडे कॅमेरे नको मोबाईल कॅमेरा चालेल. साउंड इंजिनीअरची गरज नाही. मूक चित्रपट बनवू. चांगले कलाकारही नकोत. खूप पैसे घेतात. गाणीपण नकोत, कथा चांगली असली म्हणजे झाले. पण चांगल्या कथेला चांगले पैसे मिळत नाहीत म्हणून कथाकार देणार नाही. प्रसिद्धीला खूप पैसे जातात. कशाला करायची प्रसिद्धी? एवढे कॉस्ट कटींग पुरे की अजून काही करायचे? नाही चित्रपट कसे बनवायचे सांगताय म्हणून विचारले. मग मराठी चित्रपट चालले नाही की बोंब मारायलाही आपण मोकळेच आहोत. हा कसा चांगला, तो कसा जमला नाही अशी चर्चा चघळायला तयार. नाही का? तुमच्या माहितीसाठी सांगतो कुठल्याच मराठी चित्रपटाचा बजेट २ कोटीपेक्षा जास्त जात नाही. (अपवादः लय भारी- ८ कोटी, प्रकाश आमटे- २.५, हरिश्चंद्राची फॅक्टरी- ६ कोटी, इत्यादी. बोटांवर मोजण्याइतके). हे ही टॉपलाईन निर्माते/दिग्दर्शकांबद्दल आहे. ९० टक्के तर २५ लाखाचाही टप्पा पार करत नाहीत. उद्या शिवाजी महाराजांवर चित्रपट बनवायचा झालाच तर त्याचे बजेट २०० कोटीच्या आसपासच असेल कारण कथेची गरज आहे म्हणून. निर्मात्याला उधळायचे आहेत म्हणून नाही. तुम्ही म्हणाल एवढा भव्य कशाला बनवायचा? ठिक आहे, शिवाजींची भूमिका करणार्‍याला घरच्या कपड्यात शूट करू. महाल, राजवाडे नकोत. जे भग्न किल्ले आहेत तिथेच मोबाइलने शूट करू. तिथे जायचा खर्च तरी कशाला. एखादं खेळाचं मैदान (असेल तर) घेऊ. ओके? त्या काळाची, पेहरावाची, हत्यारांची, वास्तुंची कल्पना ज्याने त्याने मनातल्या मनात करून घ्या म्हणा कारण आम्हाला पैसे 'उधळायचे' नाहीत. २५० कोटी घालणारा निर्माता हा काही सर्व साधारण नसतो. त्यांची सर्व क्षेत्रांत सर्वांपर्यंत पोहोच असते . हे जे २५० कोटी त्याच्याकडे जास्तीचे असतात ते कोठुन आलेले असतात एक कलाकार व व्यावसायिक म्हणून माझा वरिल विधानांवर जोरदार आक्षेप आहे. चित्रपट व्यवसायाविषयीचे पुर्वदूषित आकस असल्यामुळे कदाचित असे अज्ञानमूलक विचार प्रसवत असावेत. कुठल्याही निर्मात्याकडे स्वतःचे पैसे शिल्लक झालेत म्हणून किंवा चैन करावी म्हणून चित्रपट काढत नसतो. कारण कुणीही पैसे जास्त झाले म्हणून करूया धंदा असे म्हणून व्यवसायात उतरत नसतो. कुणाकडे १००० कोटी आहेत म्हणून बाहुबलीपेक्षा चांगला सिनेमा निघणार नसतो. परताव्यावर डोळा ठेवून केलेली ही एक व्यावसायिक गुंतवणूक आहे. शिल्लक पडलेली रक्कम नाही. मध्यमवर्गीय विचारसरणीच्या लोकांना इथे फक्त खर्च होणारा पैसा दिसतोय. त्याच्यापेक्षा लाखपटीने मौल्यवान अशी हजारो लोकांची मेहनत दिसत नाही. निर्मात्यांनी पैशातून पैसा निर्माण करायचा, रोजगार निर्माण करायचा धवल राजमार्ग (खरे देशकार्य/समाजकार्य) सोडून ज्या लोकांना आपल्या भविष्याची चिंता नाही, नागरी कर्तव्याची फिकर नाही, त्यांच्या परिस्थितीस सर्वस्वी तेच जबाबदार असलेल्या त्यांना हे पैसे पुरवून काय फरक पडणार आहे? मुळात ह्या दोन वेगळ्या क्षेत्रांचा तसा काय संबंध? वरीलप्रमाणे विचार असणार्‍यांना कलाकारांच्या, तंत्रज्ञांच्या कामाची कदर नाही, किंमत नाही. कलाकार्/तंत्रज्ञांनी फुकट राबावे, चांगली गाणी, चित्रपट बनवावे, ते फुकट इंटरनेटवरून डाउनलोड करून ऐकावे, पाहावे अशी काही फुकट्या लोकांची इच्छा असते. स्वतः ज्या व्यवसायात/नोकरीत आहोत ते क्षेत्र सोडून इतर सर्व क्षेत्रातले लोक बसून खातात अशी भावना असते बर्‍याच जणांची. असे बरेच लोक मलाही माझ्या व्यवसायत भेटत असतात. ज्यांना फुकट काम करून हवे असते किंवा लाख रुपये किमतीचे काम दोन-पाच हजारात हवे असते. तेही ते उपकार करून देतोय अशी भावना असते. ही भावना इथूनच येते. उत्तम कलाकारांच्या मौल्यवान कलाकृती ह्या फुकटात, सहज मिळाल्या की असे विचार उपजायला सुरुवात होते. ह्या विचारांना वेळीच विरोध करणे माझ्यादॄष्टीने आवश्यक आहे. मागे डॉक्टरांना मिळणार्‍या फीबद्दल आक्षेप घेणार्‍यांना मी हेच म्हणत होतो की कुणी कमावतंय त्याच्या कमाईवर डोळा ठेवू नये. सिनेमा निर्मिती ही गुंतवणूक नसून उधळपट्टी आहे हे सिद्ध करा. जर जमत नसेल तर इतकंच म्हणतो- गल्ली चुकलं की तुमचं वो.

मुद्द्यापासून कोलांट्याउड्या? भव्य चित्रपट हे उधळपट्टी आहेत, ते पैसे समाजसेवेसाठी खर्च करावे हा तुमचा मुद्दा होता. सोयिस्कर स्मृतिभ्रंश? कोणते चित्रपट चाललेत आणि त्यामागची कारणे , ते आवडणे, न आवडणे हा सर्वस्वी वेगळा विषय आता घुसडता आहात.

१. तुम्ही परत तेच ते गोंधळ घालताय. चित्रपटाच्या भव्यतेचा आणि व्यक्तिगत आवडीचा काय संबंध? तुमचा पहिला मुद्दा होता की असे भव्य चित्रपट ही पैशाची उधळपट्टी आहे. ते पैसे समाजकार्यावर खर्च करावे. आता तुम्ही व्यक्तिगत आवडीचा, जो कायमच वादातीत आहे असा, अगदी गैरलागू मुद्दा घेताय जो या चर्चेत मांडलाच नव्हता. दोन वेगवेगळ्या मुद्द्यांची केविलवाणी घुसळण करून तुमच्या प्रतिसादांची अवस्था अधिकाधिक वाईट होत जात आहे. तुम्ही आधी म्हणता की मराठी प्रेक्षक असे भव्य चित्रपट स्विकारणार नाहीत. तुम्हाला उदाहरण दिले तर म्हणता की काही लोकांना आवडतं, काहिंना नाही आवडत. अरे काय चाल्लंय तरी काय? चित्रपटाच्या भव्यतेचा, गरिबीचा, हिट/फ्लॉप जाण्याचा, आवडीचा, नावडीचा, अभिरुचीचा, त्या पैशातून समाजकार्य करण्याचा एकमेकांशी मस्त बादरायण संबंध लावून ह्या सगळे मुद्द्यांची खिचडी करून तुम्ही नक्की काय सुचित करू इच्छित आहात? २. बाजारू म्हणजे कमर्शियल/व्यावसायिक ही व्याख्या आहे. तुमची काही वेगळी आहे का? जे बाजारात खपू शकतं असं प्रॉडक्ट बाजारूच असणार. त्यात लागणार्‍या मेहनतीचा अपमान कुठे होतोय? तीन प्रकारचे चित्रपट असतात. एक कलात्मक - आर्ट फिल्म आणि दुसरे बाजारू - कमर्शियल - व्यावसायिक. तीसरे समांतर. आर्ट्फिल्म मधे सर्व निर्णय दिग्दर्शकाच्या हाती असतात. त्याला काय आवडेल तेच तो बनवतो, पब्लिकला काय आवडेल त्याचा विचार होत नसतो. बाजारू-व्यावसायिक चित्रपटात दिग्दर्शकासह इतर टीम आपले उच्च कौशल्य/ज्ञान वापरून पब्लिकला काय पाहायला आवडेल याचा अंदाज घेऊन अभ्यास करून चित्रपट बनवत असतो. चित्रपट उद्योग हा व्यवसाय आहे. तो बाजारू असणारच. बाजारू म्हटला म्हणजे त्यात मेहनत लागत नाही असं काही आहे का? उलट त्यातच जास्त मेहनत लागते. मी तो शब्द त्या मराठी प्रेक्षकांना उद्देशून वापरला आहे ज्या (तुमच्या मते) चुजी, चोखंदळ, अभिरूची संपन्न वैगेरे प्रेक्षकांनी हे चित्रपट डोक्यावर घेतले. कोर्ट सारखा चित्रपट डोक्यावरून जाणारे टाइमपास ला भरभरून प्रतिसाद देतात. म्हणजे बाजारात टाइमपास सारख्या चित्रपटांची मागणी आहे. जो चित्रपट 'मास'ला आवडतो त्याला बाजारू म्हटले तर कुणाचा अपमान झाला? असो. शब्दांचे खेळ करून तुमचा मूळ मुद्दा तुम्ही विसरून जाऊ नका. लक्षात आहे ना "भव्य चित्रपट नको, समाजकार्य हवे"? आधी आपले प्रतिसाद नीट करा मग दुसर्‍यांची पिसं काढा.

भव्य चित्रपट हे उधळपट्टी आहेत, ते पैसे समाजसेवेसाठी खर्च करावे

हे तुमचे वैयक्तीक मत आहे . गुड ! पण हे तुम्ही सार्वजनिक पटलावर मांडला आणि त्याचा समर्थन केलात की की प्रतिवाद होणार

सार्वजनिक पटलावर बहुतेकजण आपापले व्यक्तिगत / वैयक्तीक मत / द्रुष्टीकोणच मांडत असतो. त्या प्रमाणे मी आपले वैयक्तीक मत मांडले . व पुढील प्रतिसादांतून त्याबद्दल उपस्थित झालेल्या शंकांना उत्तरे देताना या मताबद्दलचे विचार मांडले . >> वैयक्तिक मताचे स्वागतच आहे. फक्त ते मराठी प्रेक्षकांचे सार्वजनिक मत आहे असे म्हणून खपवणे योग्य नाही. व्यक्तिगत दृष्टीकोण सार्वजनिक पटलावर मांडल्यावर त्याबद्दल अधिक विचारणा होणारच. त्यातून एखाद्याचा दॄष्टीकोण कितपत अभ्यासावर, निरिक्षणावर आधारित आहे की बस दिले ठोकून टाईप आहे हे उघडकीस येते. आपल्या दृष्टीकोणास साजेसे स्पष्टीकरण विचार मांडणार्‍याकडून अपेक्षित असते. टाळाटाळ नाही. भव्य चित्रपट हे उधळपट्टी आहेत, ते पैसे समाजसेवेसाठी खर्च करावे - हे एखाद्याचे वैयक्तीक मत असू शकते . मग ती दुसरयाला पटोत वा ना पटो . >> हे तुमचे वैयक्तिक मत आहे. ओके. मग त्याचे बील तमाम मराठी प्रेक्षकांवर का फाडले? आपले वैयक्तिक मत सार्वजनिक मत आहे असे कुठल्या निकषांवर आपणास वाटले? स्वताच्या आवडत्या चित्रपटांच्या तंत्रज्ञांची भलावण करायची आणी नावडत्या चित्रपटांना बाजारू संबोधून त्यातील तंत्रज्ञांची , त्यांच्या कष्टांची हेटाळणी करायची . आणी हा दुटप्पीपणा ढोंगीपणा उघडकीस आला की शब्दांची फिरवाफिरव करून पळवाट काढायची आणी वारा येईल तशी पाठ फिरवायची. अशा दुतोंडीपणाला काय बोलणार >> मला कुठले चित्रपट आवडतात आणि कुठले आवडत नाहीत हे तर मी बोललोच नाही. ज्यांची उदाहरणे दिली त्यातले कित्येक तर मी पाहिले सुद्धा नाही. माझी विधाने त्या चित्रपटांना मिळालेल्या प्रेक्षकांच्या प्रतिसादांवर आधारित आहेत. व्यक्तिगत मत नव्हे. उलट तुमची व्यक्तिगत मते समाजावर लादून आपण फार समाजाभिमुख व थोर विचारवंत आहोत हा जो आव आणता आहात तो हास्यास्पद आहे. 'भव्य चित्रपट हे उधळपट्टी आहेत' हे विधान अतिशय बालिश आणि अभ्यासहिन तर आहेच त्यातून गरिबांचा खोटा कळवळा दाखवण्याचा प्रयत्नही केविलवाणा आहे. शिवाय ते बुद्धीभ्रम निर्माण करून सकारात्मक घटनांना नकारात्मक लेपन करणारे आहे. २५० कोटींतून ज्यांना रोजगार मिळाला त्यांना तुमची ही मते कशी वाटतील याबद्दल थोडा विचार करून बघा. तुमच्या कुठल्याच मुद्द्याबद्दल तुमच्याकडे कसलेही समर्थन नाही. कोण ढोंगी, कोण दुटप्पी हे ठरवण्याचा तुमचा वैयक्तिक अधिकार मान्य आहे. पण त्याने सिद्ध काहीच होत नाही हे सत्य आहे. चर्चेबद्दल धन्यवाद!