अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणुक-२०१६ (भाग २)

भाप्रवे प्रमाणे काल दुपारी न्यू यॉर्क प्रायमरीचा निकाल आला. या प्रायमरीमध्ये दोन्ही पक्षातील आघाडीच्या उमेदवारांनी (डेमॉक्रॅटिक पक्षात हिलरी क्लिंटन आणि रिपब्लिकन पक्षात डॉनल्ड ट्रम्प) अगदी आरामात विजय मिळवला. रिपब्लिकन प्रायमरीमध्ये ट्रम्प यांना जवळपास ६०% मते मिळाली तर डेमॉक्रॅटिक प्रायमरीमध्ये हिलरी क्लिंटन यांना ५८% मते मिळाली.या विजयामुळे नोव्हेंबरमधील निवडणुक हिलरी विरूध्द ट्रम्प होणार असे जवळपास नक्की झाले असे म्हणायला हरकत नसावी. आता कॅलिफॉर्निया आणि पेन्सिल्व्हेनिया या दोन मोठ्या राज्यांमध्ये प्रायमरी व्हायच्या आहेत.पण या राज्यांमध्ये विजय मिळवला तरी प्रतिस्पर्ध्यांना (डेमॉक्रॅटिक पक्षात बर्नी सँडर्स आणि रिपब्लिकन पक्षात टेड क्रुझ) आपली पिछाडी भरून काढणे कठिणच जाईल असे दिसते. तसेच ९ एप्रिलला वायोमिंग राज्यात डेमॉक्रॅटिक कॉकसेस झाली.त्यात मतांमध्ये बर्नी सँडर्स पुढे होते पण प्रतिनिधींच्या संख्येत बर्नी सँडर्स आणि हिलरी क्लिंटन यांच्यात बरोबरी झाली. आतापर्यंतचे आकडे खालीलप्रमाणे: table.tableizer-table { font-size: 12px; border: 1px solid #CCC; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; } .tableizer-table td { padding: 4px; margin: 3px; border: 1px solid #CCC; } .tableizer-table th { background-color: #8B8B8B; color: #FFF; font-weight: bold; }      डेमॉक्रॅटिक पक्ष    न्यू यॉर्कवायोमिंगआतापर्यंत हिलरी क्लिंटन13971930 बर्नी सँडर्स10671189 एकूण245143119       रिपब्लिकन पक्ष   डॉनल्ड ट्रम्प89 845 टेड क्रुझ0 559 जॉन कॅसिक4 148 इतर93 187 एकूण186 1739 तर डेमॉक्रॅटिक पक्षात सुपरडेलीगेट आणि इतर डेलीगेट यांचे आकडे पुढीलप्रमाणे: table.tableizer-table { font-size: 12px; border: 1px solid #CCC; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; } .tableizer-table td { padding: 4px; margin: 3px; border: 1px solid #CCC; } .tableizer-table th { background-color: #8B8988; color: #FFF; font-weight: bold; }      सुपरडेलीगेटइतर डेलीगेटएकूण हिलरी क्लिंटन50214281930 बर्नी सँडर्स3811511189 एकूण54025793119

गेल्या आठवड्यात आणि आज काही महत्वाचे बदल घडले आहेत.गेल्या मंगळवारी पेन्सिल्व्हेनिया, कनेक्टिकट, डेलावेअर,मेरीलँड आणि र्‍होड आयलंड या राज्यांमध्ये तर कालच्या मंगळवारी इंडियाना राज्यात प्रायमरी झाल्या. गेल्या मंगळवारी ज्याला 'न्यू इंग्लंड' भाग म्हटला जातो त्या दाट लोकवस्तीच्या प्रदेशात प्रायमरी झाल्या आणि एका अर्थी गेला मंगळवार प्रायमरींमध्ये निर्णायक होता. अमेरिकेतील रेल्वे कंपनी अ‍ॅमट्रॅकची 'असेला एक्सप्रेस' या भागातून जाते म्हणून या प्रायमरींना 'असेला प्रायमरी' असेही म्हटले जाते. असेला प्रायमरीमध्ये डेमॉक्रॅटिक पक्षात हिलरी क्लिंटन यांनी तर रिपब्लिकन पक्षात डॉनल्ड ट्रम्प यांनी जोरदार विजय मिळवला.हिलरींनी या राज्यांमधील आकारात, लोकसंख्येत आणि प्रतिनिधीसंख्येत सगळ्यात पेन्सिल्वेनिया राज्यात १२% ,मेरीलँडमध्ये तब्बल ३०%, डेलावेअरमध्ये २०% तर कनेक्टिकटमध्ये त्यामानाने कमी म्हणजे ५% ची आघाडी मिळवली. तर बर्नी सँडर्स यांनी केवळ र्‍होड आयलंडमध्ये सुमारे १२% मते जास्त मिळवून विजय संपादन केला. आतापर्यंतचा कल बघितला तर असे लक्षात येत आहे की वरकरणी बर्नी सँडर्स यांनी अनेक राज्यांमध्ये विजय मिळवला आहे असे दिसत असले तरी त्यांनी विजय मिळवलेली राज्ये त्या मानाने आकाराने, लोकसंख्येने आणि प्रतिनिधीसंख्येने लहान राज्ये आहेत (उदाहरणार्थ अलास्का, हवाई, आयडॅहो, कॅन्सस, नेब्रास्का, न्यू हॅम्पशायर, वायोमिंग इत्यादी). केवळ मिशिगन या एकाच मोठ्या राज्यात त्यांना विजय मिळाला आहे. आणि विजय मिळाला तो ही ३०-४०% अशा घसघशीत आघाडीने नाही तर ५-१०% च्या मताधिक्याने. त्यामुळे प्रतिनिधीसंख्येमध्ये या राज्यांमधून त्यांना हिलरींपेक्षा थोडीशीच आघाडी मिळाली. त्याउलट हिलरींनी न्यू यॉर्क, पेन्सिल्व्हेनिया, टेक्सस, जॉर्निया, फ्लॉरीडा इत्यादी मोठ्या राज्यांमध्ये आरामात विजय मिळवला.कालच्या इंडियाना प्रायमरीमध्येही बर्नी सँडर्स यांनी विजय मिळवला पण तो ५% मताधिक्याने. त्यामुळे तिथूनही प्रतिनिधीसंख्येत त्यांना फार आघाडी मिळालेली नाही. असेला प्रायमरीमध्ये डॉनल्ड ट्रम्प यांनी सगळी राज्ये जिंकली.टेड क्रुझ यांचा असेला प्रायमरीमध्ये अजिबात निभाव लागला नाही. बहुसंख्य राज्यांमध्ये उमेदवारी मिळायची अजिबात शक्यता नसलेल्या जॉन कॅसिक यांनी टेड क्रुझ यांच्यापेक्षा जास्त मते घेतली.कालच्या इंडियाना प्रायमरीमध्येही डॉनल्ड ट्रम्प यांनी टेड क्रुझ यांचा १७% मताधिक्याने आरामात पराभव केला. त्यानंतर झालेली सर्वात महत्वाची घडामोड म्हणजे टेड क्रुझ यांनी उमेदवारी मिळवायच्या स्पर्धेतून माघार घेतली आहे. आता डॉनल्ड ट्रम्प यांच्यापुढे केवळ जॉन कॅसिक आहेत आणि त्यांना उमेदवारी मिळायची शक्यता शून्य आहे. तेव्हा रिपब्लिकन पक्षात डॉनल्ड ट्रम्प हेच उमेदवार असतील हे आता स्पष्ट झाले आहे. डेमॉक्रॅटिक पक्षात मात्र हिलरींकडे आता सुपरडेलीगेट मिळून २२०२ प्रतिनिधी आहेत आणि त्यांना गरज आहे एकूण २२८३ प्रतिनिधींची. तेव्हा सुपरडेलीगेटनी मत बदलले नाही तर हिलरींची उमेदवारी पण पक्कीच असे धरायला हरकत नसावी.तरीही बर्नी सँडर्स अजूनही माघार घ्यायला तयार नाहीत. भाप्रवेप्रमाणे आजच सकाळी सी.एन.एन वर बघितले की बर्नी सँडर्स यांची अपेक्षा आहे की त्यांनी प्रायमरीमध्ये ज्या राज्यांमधून विजय मिळवला होता त्या राज्यांमधील सुपरडेलीगेट त्यांना मत देतील.पण वर म्हटल्याप्रमाणे त्यांनी विजय मिळवलेली राज्ये आकाराने लहान आहेत.आणि त्यापैकी बर्‍याच राज्यांमध्ये डेमॉक्रॅटिक पक्षापेक्षा रिपब्लिकन पक्षाचा जोर जास्त आहे (उदाहरणार्थ कॅन्सस, नेब्रास्का, आयडॅहो इत्यादी). तेव्हा या राज्यांमधून डेमॉक्रॅटिक पक्षाचे किती सुपरडेलीगेट असणार आणि त्यापैकी किती मते बदलणार हा पण प्रश्नच आहे. तेव्हा ८ नोव्हेंबरला हिलरी क्लिंटन विरूध्द डॉनल्ड ट्रम्प अशी लढत होईल असे जवळपास नक्की झाले आहे. रिपब्लिकन पक्षात मात्र असेला

कालच्या मंगळवारी वेस्ट व्हर्जिनिया राज्यात दोन्ही पक्षांच्या तर नेब्रास्कामध्ये रिपब्लिकन पक्षाची प्रायमरी झाली. डेमॉक्रॅटिक पक्षात वेस्ट व्हर्जिनियामध्ये बर्नी सँडर्स यांनी हिलरींचा १५% मताधिक्याने पराभव केला.सँडर्स यांना १६ तर हिलरींना ११ प्रतिनिधी मिळाले. रिपब्लिकन पक्षात वेस्ट व्हर्जिनिया आणि नेब्रास्का या दोन्ही राज्यात डॉनल्ड ट्रम्प यांनी जोरदार विजय मिळवला आहे. रिपब्लिकन पक्षात ट्रम्प हेच उमेदवार असणार हे नक्की झाले आहे. डेमॉक्रॅटिक पक्षात मात्र बर्नी सँडर्स अजूनही माघार घ्यायला तयार दिसत नाहीत. आता १७ मे रोजी केंटकी आणि ऑरेगन या राज्यांमध्ये तर ७ जूनला कॅलिफॉर्निया या सगळयत मोठ्या राज्यात प्रायमरी आहेत. मला वाटते की कॅलिफॉर्नियात पराभव झाल्यास सँडर्स माघार घेतील (त्यांच्यापुढे दुसरा पर्याय राहणार नाही). या घडीला हिलरींना ५६% तर सँडर्स यांना ४२% मते मिळाली आहेत. ४२% हा आकडाही तसा कमी नाही.त्यामुळे नंतर उपाध्यक्षपदाच्या उमेदवारीसाठी आपला दावा बळकट रहावा या कारणामुळे सँडर्स माघार घेत नसतील हे कारण आहेच. डॉनल्ड ट्रम्प हे रिपब्लिकन पक्षाचे उमेदवार पारंपारिक रिपब्लिकनपेक्षा थोडे वेगळे आहेत. म्हणजे पारंपारिक रिपब्लिकन फ्री ट्रेडला समर्थन देतात तर ट्रम्प हे त्याच्या विरोधात आहेत. अर्थातच हे निवडणुकपूर्व र्‍हेटॉरीक आहे आणि ते अध्यक्षपदी आल्यास नंतर ते बदलेल ही शक्यता आहेच. पण सांगायचा मुद्दा हा की अमेरिकेत मतदारांमधील काही गटाला फ्री ट्रेडचे चटके बसले आहेत. असे मतदार ट्रम्पकडे वळायची शक्यता आहे.आणि डेमॉक्रॅटिक पक्षात सँडर्स यांची भूमिकाही फ्री ट्रेडविरोधी आहे. मिशिगनमध्ये त्यांना अनपेक्षित विजय मिळाला त्यामागे हे एक मोठे कारण होते असे म्हटले जात आहे. फ्री ट्रेडविरोधी डेमॉक्रॅटिक मतदार ट्रम्पकडे जाऊ नये म्हणून सँडर्स यांना उपाध्यक्षपदाचे उमेदवार केले जाईल ही शक्यता आहेच. फ्री ट्रेडविरोधी डेमॉक्रॅटिक मतदार फ्री ट्रेडच्या समर्थक रिपब्लिकन पक्षाचे फ्री ट्रेडचे (निदान वरकरणी) विरोधक असलेल्या उमेदवाराच्या बाजूने जायची शक्यता आहे. आणि डॉनल्ड ट्रम्प न आवडणारे रिपब्लिकन पक्षाचे अनेक पारंपारिक मतदार डेमॉक्रॅटिक पक्षाच्या बाजूने झुकायची शक्यता आहे. त्यातून पॅरीस, ब्रसेल्ससारखा आणखी एखादा हल्ला युरोपात झाला तर ते ट्रम्पच्या पथ्यावर पडेल ही पण शक्यता मोठी. एकंदरीत चित्र रोचक असेल असे वाटते.

ट्रम्प रिपब्लिकन पक्षाचे उमेदवार होणार आणि ते अध्यक्ष व्हायची शक्यता आहे हे स्पष्ट झाल्यावर इतर देशांच्या नेत्यांनी त्यांची ट्रम्पविरोधी भूमिका नमती घेतलेली दिसते. या नेत्यांमध्ये ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरन आणि जपानचे पंतप्रधान शिंझो अबे यांचा समावेश आहे. याविषयी http://edition.cnn.com/2016/05/09/politics/world-leaders-react-trump-presidency/ हा लेख वाचनीय आहे.

दुर्दैवाने लिंक मिळत नाहीये. त्यानुसार या निवडणुकीत पहिल्यांदाच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर नकारात्मक मतदान होण्याची शक्यता आहे. मला ट्रम्प नकोय म्हणून मी हिलरीला मत देणार किंवा हिकरी नकोय म्हणून ट्रम्पला मत देणार - असं होण्याची शक्यता या निवडणुकीत भरपूर आहे. मला स्वतःला Democratic पक्षाला म्हणजे हिलरी क्लिंटन यांना या नकारात्मक मतदानाची आणि anti-incumbency ची झळ लागेल असं वाटतंय.

काल रिपब्लिकन पक्षात नॉर्थ डॅकोटा राज्यातील अनबाऊंड डेलिगेटनी (डेमॉक्रॅटिक पक्षातील सुपरडेलीगेटना समकक्ष) डॉनल्ड ट्रम्प यांना पाठिंबा जाहिर केला आणि त्यामुळे डॉनल्ड ट्रम्प यांनी १२३७ हा जादूचा आकडा (मॅजिक फिगर) ओलांडला आहे. रिपब्लिकन पक्षात आता डॉनल्ड ट्रम्प हे उमेदवार असणार हे नक्की झाले आहे. डेमॉक्रॅटिक पक्षात मात्र बर्नी सँडर्स यांना उमेदवारी मिळणे जवळपास अशक्य असले तरी ते अजूनही माघार घ्यायच्या मनस्थितीत नाहीत. बर्नी सँडर्स यांची ट्विटरवरील पुढील ट्विट त्याचेच द्योतक आहे--

Game on. I look forward to debating Donald Trump in California before the June 7 primary.

— Bernie Sanders (@BernieSanders) May 26, 2016

आणि त्यातून बर्नी सँडर्स यांना कॅलिफॉर्निया हे मोठे राज्य जिंकणे अवघडच आहे.तेव्हा ७ जूनला कॅलिफॉर्निया प्रायमरी झाली की त्यानंतर सँडर्स माघार घेतील असे वाटते.

ट्रम्प आला तर जागतिक लेवल वर लैच धिंगाणा होईल असे वाटते, ट्रूमन सरांचे विचार ह्यावर वाचण्यास उत्सुक आहे मी !

निर्वासित, स्थलांतरीत, भारतीय, मुस्लिम इ. विरूद्ध ट्रम्प कितीही बोलत असले तरी ते जर प्रत्यक्षात निवडून आले तर त्यांना आहे तीच धोरणे पुढे चालवावी लागतील. वरील प्रश्नांवर त्यांचे धोरण पूर्वीच्या अध्यक्षांसारखेच असेल. समजा नोव्हेंबर मध्ये ट्रम्प निवडून आले तर, अमेरिकेत कट्टर उजव्या विचारांचे ट्र्म्प आणि भारतात तथाकथित फॅसिस्ट मोदी अशा परिस्थितीत जगभरातील 'पुरोगामी, उदारमतवादी, मानवतावादी आणि निधर्मी विचारवंताचे' काय होणार? त्यांची अवस्था 'न घरका ना घाटका' अशी होईल.

(खालील प्रतिसाद हा हिलरी क्लिंटनच्या बाजूचा प्रतिसाद म्हणून धरून वाचू नये. कारण तसा तो नाही. केवळ ट्रम्प इतकाच मुद्दा आहे. हिलरीबद्दल नंतर कधीतरी). ट्रम्प आता रिपब्लिकन पक्षाचे अधिकृत उमेदवार म्हणून घोषित झाले आहेत. रिपब्लिकन पक्षाच्या इतिहासात प्रायमरी निवडणुकांमधे सगळ्यात जास्त मते ट्रम्प यांना मिळाली आहेत आणि अजून १० राज्यातील निवडणुका झालेल्या नाहीत! काल रात्री सीएनएन वर मायकल रेगन यांची मुलाखत ऐकली. त्यात त्यांनी काही चांगले मुद्दे मांडले... सगळ्यांना आशा आहे की ट्रम्प आता जरा गिअर्स बदलतील आणि जरा नीट बोलायला लागतील. त्यात हे मायकल रेगन देखील आले. पण त्यांच्या मते रेगन यांनी शत्रूंमधून मित्र तयार केले तर ट्रम्प हे मित्रांमधे (स्वपक्षियात) शत्रू तयार करत आहेत. त्यांचे दुसरे म्हणणे होते की, त्यांना ट्रम्प यांच्या वक्तव्याबद्दल आश्चर्य वाटत नाही, पण तसे आवडणारे बहुसंख्य असणे हे काळजीचे कारण आहे. अजून एक महत्वाचा भाग - ट्रम्प यांचा विचार करताना आपण साहजिक रेगन यांच्याशी कळत-नकळत तुलना करतो कारण रेगन देखील आधी कलाकार होते (अर्थात राजकारणी नव्हते). ते जरी खरे असले तरी राष्ट्राध्यक्ष होण्याआधी रेगन हे दोन वेळेस म्हणजे ८ वर्षे कॅलिफोर्नियाचे गव्हर्नर होते आणि एकदा रिपब्लिकन प्रायमरीत हरलेले देखील होते. हे महत्वाचे का, कारण त्यांना राजकारणाचा आणि राज्यशासनाचा अनुभव होता. हे अगदी नजिकच्या भूतकाळातील अत्यंत अनपॉप्युलर ठरलेल्या बुश-चेनींना पण लागू होते. बुश हे गव्हर्नर होते तर चेनी हे मला वाटते, प्रेसिडंट फोर्ड, रेगन आणि मोठ्या बुश यांच्या राज्यात कसले न कसले सेक्रेटरी होते. ट्रम्प यांची आपण नकळत मोदींशी तुलना करतो. कारण मोदींना पण असाच विरोध झाला होता असे वाटून. पण त्यात जमिन अस्मानाचे अंतर आहे. दुसरा भाग असा की. मोदी आधी संघप्रचारक होते. त्यांना ८०च्या दशकाच्या शेवटास भाजपामधे पाठवले गेले. तेथे त्यांनी विविधपातळीवर कामे केली. त्यातून अनुभवी झाल्यावर आणि योग्य वाटल्यावर त्यांना मुख्यमंत्री केले गेले. पुढचा सर्व इतिहास आहे. ट्रम्प यांना यातील काहीच नाही आहे. ट्रम्प हे काही वाटत असले तरी उजवे नाहीत. ते डावे देखील नाहीत. हिलरी क्लिंटनच्या सिनेट निवडणुकीच्या निधीसाठी त्यांनी भरपूर मदत केली आहे. चेलसी क्लिंटन आणि ट्रम्प यांची मुलगी या मैत्रिणी आहेत. (अथवा होत्या) क्लिंटन दांपत्य ट्रंप यांच्या इस्टेटीवर (मला वाटते युरोपमधे देखील) पाहूणे म्हणून जाऊन आलेले आहे. म्हणून असे सुरवातीस म्हणले गेले होते की क्लिंटन दांपत्यानेच त्यांना प्रोत्साहन दिले, जेणे करून रिपब्लिकन पक्षात गोंधळ होईल. जर ते खरे असले तर हा आता त्यांच्यासाठी तो भस्मासूर ठरला आहे. गंमत म्हणजे ट्रम्प यांच्या मुलांनी न्यूयॉर्क प्रायमरीमधे (जेथे ते मतदान करू शकले असते तेथे) मतदार म्हणून नोंदवणी न करता मत देण्याचे टाळले असेच म्हणावे लागेल. ट्रम्प हे यशस्वी उद्योगपती आहेत असे म्हणण्याऐवजी उद्योगी आहेत असे म्हणणे जास्त योग्य ठरेल! :) अर्थात त्यामुळे काही फरक पडत नाही. विशेषतः अमेरीकेत हे नक्कीच चालू शकते आणि चालले पाहीजे देखील. वर चर्चेत दोन्ही बाजूने आलेला मुद्दा जो इतरत्र देखील वाचला ऐकला आहे, तो म्हणजे ट्रम्प निवडणून आल्यावर काय होईल - युद्ध, मुसलमानांवर आणि त्याच लाईनीत सर्वच अल्पसंख्यांकांवर अन्याय वगैरे... मला नाही वाटत तसे काही होईल. पण तरी देखील ते या सत्तापदासाठी योग्य नाहीत असेच वाटते. त्याचे कारण म्हणजे एकंदरीतच त्यांचे वर्तन आणि वक्तव्ये. (त्यात एकदा स्वतःच्या मुलीच्या रुपाचे विचित्र कौतुक देखील ऐकायला मिळाले). ट्रम्प यांना असलेला अंतर्गत म्हणजे रिपब्लिकन पक्षातला विरोध, हा मोदींना झालेल्या भाजपांतर्गत (अडवाणी वगैरे) विरोधासारखा नाही. येथे खरेच तत्वाचा प्रश्न तयार झाला आहे. एका अधिकृत रिपब्लिकन ब्लॉगरने म्हणल्याप्रमाणे हिलरी कुणालाच (रिपब्लिकन्सना) नको आहे. पण म्हणून अण्वस्त्रांच्या चाव्या ट्रम्पच्या हातात देणे बरोबर ठरणार नाही.... अर्थात हे केवळ उदाहरण म्हणून तो म्हणत होता. पण मुद्दा आहे तो राजकीय नेतृत्व गुणांचा. म्हणूनच अजूनही अनेक रिपब्लिकन नेते हे पाठींबा जाहीर करायला तयार नाहीत. किंबहूना काल ऐकल्याप्रमाणे अनेक जण कन्व्हेंशनला जाणार देखील नाही आहेत. इतके सगळे असले तरी एक नक्की वाटते - अमेरीकन लोकशाही व्यवस्था (त्यातील गुणदोषांसहीत) खूपच प्रौढ आहे. त्यामुळे जगबुडी होईल असे काही मला वाटत नाही. तसेच क्लिंटन येवोत अथवा ट्र्म्प, ते एक टर्म राष्ट्राध्यक्ष होण्याचीच शक्यता अधिक आहे. ------------- जाता जाता विरंगुळा... :) ज्यांनी कोणी स्पिलबर्गची "बॅक टू द फ्युचर" चित्रपटमालीका पाहीली असेल त्यातील विनोदी खलनायक "बिफ" (Biff) ची कॅरेक्टर ही स्पिलबर्ग आणि त्याच्या टिमने ट्रंपवर रेखाटली आहे. या चित्रपटाच्या भाग दोन मधे वर्तमानात जाताना गडबड होते आणि सगळा काळ आणि वर्तमान बदलले असते. त्याला An alternative time line 1985 A - Paradox म्हणले आहे. कॅसिनोज आणि गुंडगिरी वाढलेली असते. ते विशेष करून ट्रम्प कॅसिनोवर आधारीत होते... Marty: "I don't get it, Doc. I mean, how can all this be happening? It's like we're in hell or something." Doc: "No, it's Hill Valley. Although I can't imagine hell being much worse!" -----

(हा प्रतिसाद हिलरीच्या विरुद्ध समजला जाऊ नये. अनुभवी राजकारणी हाच विषय आहे. हिलरीबद्दल नंतर कधीतरी!) देशाची धुरा संभाळताना राजकारणाचा अनुभव असणे, सरकार चालवण्याचा अनुभव असणे ह्याचा अकारण बाऊ केला जात आहे. बुश आणि चेनी ह्यांचे अमाप, अफाट, अगाध अनुभव विचारात घेऊनही असे म्हणता येईल की त्यांनी अमेरिकेकरता घातक, दीर्घकाळ मारक ठरणारे, अमेरिकेला दिवाळखोरीकडे नेणारे, अमेरिकेची प्रतिमा काळीकुट्ट करणारे निर्णय घेतले. इराकचे युद्ध हा त्यातला सगळ्यात घातक निर्णय. बुश चेनीची कारकीर्द ही अमेरिकेतील सगळ्यात वाईट राजवट समजली जाते. असे असेल तर प्रशासनाचा अनुभव काय कामाचा? आपल्या मूर्खपणाचे असे दूरगामी घातक परिणाम होतात हे कळण्याची अक्कल नसेल तर निव्वळ त्यांच्या अनुभवाचे काय लोणचे घालायचे आहे का? हिलरीही अत्यंत अनुभवी, कसलेली मुत्सद्दी वगैरे समजली जाते. तिनेही इराक युद्धाला खुल्या दिलाने पाठिंबा दिला होता. जर तिलाही आपल्या निर्णयाची घातकता समजत नसेल तर असल्या राजकारणाच्या पोकळ अनुभवाचा काय उपयोग? जर व्यावसायिक राजकारणी अशी वाट लावत असतील तर राजकारणापासून अलिप्त असणारे लोक सत्तेवर आणून बघू असा विचार लोकांनी केला तर चूक काय? शिवाय ओबामाला असा काय सत्तेचे शकट हाकायचा प्रचंड अनुभव होता? लोकशाहीत लोकांमधून नेता निवडायचा असतो हे आपण विसरता कामा नये. केवळ राजकारणी कारकीर्द असणारेच (करीयर पॉलिटिशियन्स) ह्या पदाला लायक आहेत असा प्रवाद रुजवणे हे घातक आहे.

मल्ल्या आणि ट्रंपची तुलना हास्यास्पद आहे. (राहुल गांधी आणि ट्रंपची तर दखलही न घ्यावी इतकी हास्यास्पद आहे.) मल्ल्याचा पासपोर्ट रद्द केला आहे. कोर्टाने त्याच्याविरुद्ध जप्तीची नोटीस काढली आहे. ब्रिटनसरकारकडे हस्तांतराची मागणी केलेली आहे. ह्यापैकी कुठली गोष्ट ट्रंपबाबत केली आहे? उद्योग बुडीत गेले असतील. १००% यशस्वी उद्योजक असल्याचा त्याने दावा केलेला नाही. टक्केटोणपे खात त्याची कारकीर्द चालली असेल तर माझी काही हरकत नाही. उद्योगात निर्भेळ यश मिळवणारे दुर्मिळच असतात. बाकीचे राजकारणी मेक्सिकोतून होणार्‍या घुसखोरीविरुद्ध चकार शब्द काढणे हे आपल्या पुरोगामीत्वाला काळिमा फासणे समजतात. एखाद्या देशात प्रवेश करताना तिथले कायदे मोडणे हे कसे समर्थनीय आहे हे माझ्या आकलनाबाहेर आहे. ट्रंपने त्याविरुद्ध आवाज उठवताच त्याला वर्णद्वेष्टा, वंशद्वेष्टा अशी खास ठेवणीतली दूषणे दिली जातात. बेकायदा कृत्याला विरोध करणे हे चूक का आहे? मुस्लिम इमिग्रेशनबद्दल ट्रंप नक्की काय म्हणाला होता हे जाणायची तसदी घेतली आहे का? तमाम माध्यमांनी नवा हिटलर जन्माला आला की काय अशा थाटात राळ उडवली आहे. पण तो इतके भयंकर बोलला का? आजिबात नाही. ट्रंप हा समस्त स्त्री जातीच्या विरोधात आहे हा एक असाच लाडका, माध्यमांनी पोसलेला गैरसमज. त्याने एखाद्या स्त्रीबद्दल गैर उद्गार काढले तर त्यामुळे तो तमाम स्त्रीवर्गाशी असाच वागतो हे कसे ठरवले? अमेरिकन लोक जाणते, प्रगल्भ आहेत असे वाटत नाही. मूर्ख, अज्ञानी लोक प्रचंड संख्येने आहेत (डावे, उजवे दोन्ही बाजूला). बुशला दोनदा निवडून देणारे अमेरिकनच होते. पण आठ वर्षांनी निदान डेमोक्रॅटिक पक्षाचा कंटाळा आला म्हणून दुसर्‍या बाजूला चान्स मिळेल ही आशा. देव करो आणि हिलरीची पीडा टळो!

रॉनाल्ड रेगन यांनी १९८० मध्ये मेक्सिकन घुसखोरांविषयी काय म्हटले होते याविषयीचा एक अ‍ॅन्करींग पॉईंट मिळावा म्हणून हा व्हिडिओ डकवत आहे. रेगनही त्याच रिपब्लिकन पक्षाचे आणि दोन सलग टर्म अध्यक्ष होते (१९८१ ते १९८९) आणि अत्यंत लोकप्रियही होते.

जज Gonzalo P. Curiel - जन्म - इस्ट शिकागो, इंडियाना राज्य, इ. स. १९५३ शिक्षण - बी.ए. + Juris Doctor, इंडियाना युनिव्हर्सिटी, इ. स. १९७९ अनुभव - १९७९ ते १९८९ - प्रायव्हेट प्रॅक्टिस १९८९ ते २००६ - असिस्टंट यू.एस. अ‍ॅटर्नी, कॅलिफोर्निया (*१९८९ साली व्हाईट हाऊस आणि कॅलिफोर्नियाचं गव्हर्नरपद रिपब्लिकनांकडे होतं.) २००६ ते २०१२१ - जज ऑफ सुपिरियर कोर्ट, सॅन डिएगो, कॅलिफोर्निया (*२००६ साली व्हाईट हाऊस आणि कॅलिफोर्नियाचं गव्हर्नरपद रिपब्लिकनांकडे होतं.) २०१२ ते आतापर्यंत - जज, यू.एस. डिस्ट्रिक्ट कोर्ट ऑफ सदर्न डिस्ट्रिक्ट ऑफ कॅलिफोर्निया (*यू.एस. सिनेट ज्युडिशियरी कमिटी आणि संपूर्ण सिनेटकडून मान्यता) . . . गेली सहा वर्षं (२०१० पासून - म्हणजे ट्रम्पने अध्यक्षपदाची निवडणूक लढवण्याचं ठरवलं, त्याच्या कितीतरी आधी), ट्रम्प युनिव्हर्सिटीच्या विरोधात खटला चालू आहे. या प्रायव्हेट युनिव्हर्सिटीतून ट्रम्पने भरपूर फी घेऊन ($३५,००० च्या घरात), त्या बदल्यात जाहिरात केलेल्या गोष्टी/कोर्सेस शिकवले नाहीत, असं त्याचं स्वरूप आहे. सध्या ही केस जज गोन्झालो क्युरिअल यांच्यासमोर असून, तिची सुनावणी नोव्हेंबरमध्ये (२०१६ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीनंतर) आहे. आज सॅन डिएगो शहरात एका सभेत बोलताना, ट्रम्पने जज क्युरिअल यांच्याबद्दल खालील भाष्य केलं:

Trump leveled a series of blows against Curiel. He called him “a hater of Donald Trump” and “very hostile” person who had “railroaded” him.....“I think Judge Curiel should be ashamed of himself. I think it’s a disgrace that he’s doing this.” Trump brought up Curiel’s ethnicity: “The judge, who happens to be, we believe, Mexican…

डॉनल्ड ट्रम्प एका अर्थी आतापर्यंतच्या रिपब्लिकन पक्षाच्या उमेदवारांपेक्षा वेगळे आहेत. रिपब्लिकन पक्ष हा "फ्री मार्केट" वाला म्हणजे उजवा पक्ष समजला जातो. रॉनाल्ड रेगन अशा उजव्यांपैकी सर्वात आघाडीचे अध्यक्ष होते असे म्हटले तर चुकीचे ठरू नये. अर्थशास्त्रात नोबेल पारितोषिक विजेते मिल्टन फ्रिडमन हे एकंदरीतच रिपब्लिकन पक्षाच्या जवळचे समजले जात. याचे कारण मिल्टन फ्रिडमन हे "फ्री मार्केट" चे आघाडीचे पुरस्कर्ते होते. युट्यूबवर कोणीतरी डॉनल्ड ट्रम्प यांनी परदेशांशी केलेल्या व्यापाराविरूध्द एका मुलाखतीत काय बोलले आहे आणि नेमक्या त्याच मुद्द्यांवर मिल्टन फ्रिडमन यांनी काय म्हटले आहे याचा खाली दिलेला व्हिडिओ बनविला आहे: १. ट्रम्प म्हणत आहेत की ते अध्यक्ष झाल्यास परदेशातून आयात केलेल्या मालावर आयातकर लावतील. त्यावर फ्रिडमन म्हणतात-- ट्रेड डेफिसिट ही वाईट गोष्ट अजिबात नाही. फ्रिडमनच्या काळात जपानचा प्रचंड ट्रेड सरप्लस होता. पण जपानने अमेरिकेत निर्यात करून जमा केलेले डॉलर जमा करून त्याचा उपयोग काय केला? तर अमेरिकेतच शेअर/प्रॉपर्टी विकत घेतली. ते वाईट कसे? फ्रिडमनच्या मते फ्री ट्रेड "benefits large group at the expense of small group. However small group is always politically more influential". २. ट्रम्प परत चीनमधून आयात केलेल्या मालावर आयातकर लावतील असे म्हटले. त्यावर फ्रिडमन म्हणतात की लोकांचा फ्री ट्रेडला विरोध का करतात? त्याचे एक कारण म्हणजे उत्पादकांचा दबाव असतोच पण त्याचबरोबर दोन देशांमधील चलनांच्या Floating Exchange Rate चा नक्की काय परिणाम होईल हे बहुसंख्य लोकांना समजत नाही. तसेच फ्रिडमनने म्हटले आहे की जपानचा ट्रेड सरप्लस जास्त का? कारण जपानचा saving rate अमेरिकेपेक्षा जास्त आहे. आणि एवढ्या सेव्हिंगचे पुढे काय करायचे? तर त्यातून निर्यात वाढते. अर्थातच मिल्टन फ्रिडमन म्हणत आहेत ते एक अर्थशास्त्रीय तथ्य आहे. फ्रिडमनने पुढे हेनरी जॉर्ज या अभ्यासकाने फ्री ट्रेडविषयीचे मत मांडले---"It is a very interesting thing in time of war we blocade our enemies in order to prevent them getting goods from us. In time of peace, we do it to ourselves by tarrif what we do to ourselves in peace what we do to our enemies at the time of war" आणि अर्थातच डॉनल्ड ट्रम्प यांचे आताचे धोरण रिपब्लिकन पक्षाच्या धोरणापेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे. वॉल स्ट्रीट जर्नलने डॉनल्ड ट्रम्प यांना हर्बर्ट हूव्हर (१९२९ ते १९३३ या काळातील अध्यक्ष) यांच्यानंतर फ्री ट्रेडच्या सर्वात जास्त विरोधात असलेला अध्यक्षीय निवडणुकीतील उमेदवार असे म्हटले आहे. तसेच मेक्सिकन घुसखोरांविषयी मिल्टन फ्रिडमन (आणि वर दिलेल्या व्हिडिओत रॉनाल्ड रेगन) यांच्या मताच्या पूर्ण वेगळे मत ट्रम्प यांचे आहे. फ्रिडमन म्हणतात की immigration नोकरीसाठी होणे आणि वेलफेअरसाठी होणे (सोशल सेक्युरिटी इत्यादी) या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. जर मेक्सिकन घुसखोर अवैधपणे येत असतील तर त्यांना वेलफेअर नक्कीच मिळणार नाही आणि अमेरिकन लोक जी कामे ज्या पगारावर करायला कधीच तयार होणार नाहीत त्या गोष्टी हे मेक्सिकन लोक करतात. त्यातून त्या लोकांचे आणि अमेरिकेतील लोकांचेही हितच होते. आणि सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे हे immigration जर बेकायदा असेल तरच ही गोष्ट फायदेशीर ठरेल. जर का त्या लोकांना सोशल सेक्युरिटी आणि तत्सम फायदे मिळायला लागले तर ते फायदेशीर ठरणार नाही. एका विद्यार्थ्याने विचारलेल्या प्रश्नावर फ्रिडमन यांनी उत्तर दिले---हे मेक्सिकन लोक अमेरिकेत यायला इतकी धडपड करतात याचाच अर्थ त्यांना तिथे मिळेल त्यापेक्षा अधिक चांगले जीवन अमेरिकेत जगायला मिळेल ही खात्री आहे. आणि अमेरिकेत जा म्हणून त्यांच्यावर कोणी सक्ती केलेली नाही. त्यांच्यापुढे मेक्सिकोत राहणे आणि अमेरिकेत जाणे हे दोन पर्याय आहेत. त्यापैकी त्यांच्या मते चांगल्या पर्यायाची ते निवड करतात. बेकायदापणे घुसखोरी करणे हा पण फार चांगला पर्याय आहे असे नाही पण तो मेक्सिकोत राहण्यापेक्षा अधिक चांगला आहे (म्हणूनच ते अमेरिकेत जायला धडपडत असतात). आणखी दुसरा मुद्दा म्हणजे अमेरिकन लोकांच्या पूर्वजांनी युरोपातून immigration केल्यानंतर ज्या आव्हानांना तोंड दिले त्याच टप्प्यातून मेक्सिकोतून आलेले लोक जात आहेत. याविषयी पुढील व्हिडिओ रोचक ठरेल. साधारण तीन मिनिटांनंतर हे सगळे मुद्दे येतील. म्हणजे डॉनल्ड ट्रम्प हे रिपब्लिकन पक्षाची आतापर्यंतची भूमिका होती त्यापेक्षा वेगळी भूमिका घेताना दिसत आहेत. त्यामुळे रिपब्लिकन पक्षाच्या पारंपारिक मतदारांमध्ये संभ्रम निर्माण व्हायची शक्यता नक्कीच आहे. आणि त्यामुळे डेमॉक्रॅटिक पक्षाचे काही मतदार रिपब्लिकन पक्षाच्या बाजूला वळतील ही पण शक्यता आहे. आणि डॉनल्ड ट्रम्प यांच्या रॅश पध्दतीमुळे काही रिपब्लिकन मतदार डेमॉक्रॅटिक पक्षाच्या बाजूला वळतील ही पण शक्यता आहेच. एकूणच ही निवडणूक रोचक होणार आहे हे नक्कीच.

फ्रिडमनने बेकायदा घुसखोरीचे समर्थन करायचा जो प्रयत्न केला आहे तो अत्यंत दयनीय आणि केविलवाणा आहे. >>अमेरिकन लोक जी कामे ज्या पगारावर करायला कधीच तयार होणार नाहीत त्या गोष्टी हे मेक्सिकन लोक करतात. हा एक आवडता गैरसमज. तमाम मेक्सिकन लोक जे लाखोंच्या संख्येने दरवर्षी घुसतात ते सगळे "अमेरिकन लोक ज्या पगारावर काम करणार नाहीत" त्या पगारात काम करण्याच्या निश्चयाने कटिबद्ध होऊनच घुसतात ह्याला काय आधार आहे? काही लोक तसे करत असतील. काही हतबल लोक गुन्हेगारी करतात. काही सोशल वेल्फेअरचा गैरफायदा घेऊन सरकारला (म्हणजे अमेरिकन करदात्यांना) लुटतात. अनेक वर्षे कामे केल्यावर ते धंदे करतात आणि अशाच असहाय लोकांना नोकरीवर ठेवतात. अनेक बांधकाम व्यावसायिक तक्रार करतात की मेक्सिकन लोकांनी एक रॅकेट बनवले आहे आणि अन्य कोणाला त्या व्यवसायात शिरणे अवघड होत चालले आहे. मेक्सिकन लोकांना बेकायदा अमेरिकेत घुसायला आवडते म्हणून ते अमेरिकन लोकांना त्यांचे येणे आवडलेच पाहिजे हे तर्कट माझ्या आवाक्याबाहेरचे आहे. आयसिसच्या लोकांना अमेरिकन लोकांनी इस्लाम कबूल केलेला आवडेल म्हणून अमेरिकन लोकांनी तेही करावे की काय? आता नवनवे रोग जे दक्षिण अमेरिकेत निर्माण होतायत ते हळूहळू अमेरिकेत येऊ लागले आहेत. बेकायदा घुसखोरीत कुठलीही वैद्यकीय तपासणी होत नाही त्यामुळे हे घातक रोग येतच रहाणार. ह्या आणि असल्या ढुढ्ढाचार्यांचे मत काहीही असले तरी ठोस व्यावाहारिक कारणामुळे सामान्य अमेरिकन लोकांना बेकायदा घुसणे साफ नापसंत आहे. म्हणूनच ट्रंपसारखा उमेदवार जोरदार आघाडी घेताना दिसतो आहे.

ह्या आणि असल्या ढुढ्ढाचार्यांचे मत काहीही असले तरी ठोस व्यावाहारिक कारणामुळे सामान्य अमेरिकन लोकांना बेकायदा घुसणे साफ नापसंत आहे. म्हणूनच ट्रंपसारखा उमेदवार जोरदार आघाडी घेताना दिसतो आहे.

ठिक आहे. त्याचप्रमाणे एकेकाळी मुंबईतल्या मराठी अनेक माणसांनीही राज ठाकरे सारख्या गुड फॉर नथिंग माणसालाही भरभरून समर्थन दिलेच होते.समजा सगळ्या 'भय्यांना' हाकलून दिले असते तर त्याच राठा समर्थकांना इस्त्रीवाले, दूधवाले, भाजीवाले आणि अन्य अनेक वाले कमी पडले असते. मेक्सिकन लोकांच्या बाबतीत अमेरिकेत तीच परिस्थिती आहे का? मला माहित नाही. याविषयी तिथे राहणारेच मिपाकर अधिक सांगू शकतील. पण नन्द्या यांच्या या प्रतिसादावरून तसे वाटत आहे खरे. बाकी मिल्टन फ्रिडमनना त्यांच्या काळातच प्रचंड विरोध झाला होता. १९७६ मध्ये त्यांना नोबेल पारितोषिक मिळाले त्यावेळीही त्याविरोधात निदर्शने झाली होती.पण ते जे म्हणत होते त्यातला बहुतांश गोष्टी लोकांना बर्‍याच काळाच्या गॅपनंतर कळल्या. असो.

अमेरिकन लोक जी कामे ज्या पगारावर करायला कधीच तयार होणार नाहीत त्या गोष्टी हे मेक्सिकन लोक करतात.

ट्रुमन साहेब, हे लॉजिक कधी अमेरीकेसाठी चांगले असेल जेंव्हा मध्य पूर्वे सारखे त्यांना काम संपले की पुन्हा मेक्सीको मधी जायला लागेल, आयुष्यात कधीही त्यांना आणि त्यांच्या मुलांना सिटीझनशिप मिळणार नाही. फक्त आर्थिक बाजु बघितली की असे होते, त्याचा सामाजिक परीणाम नको बघायला? पूर्ण समाजाचा ढाचाच बदलुन जातो जेंव्हा दुसर्‍या भिन्न संस्कृतीची लोक घुसतात तेंव्हा. आसामचे / बंगालचे उदाहरण आहे ना. ते दाखवा फ्रीडमन साहेबांना. आता कोकणात पण बांधकाम मजुन बांग्लादेशी आहेत, ते काय परत जाणारेत?