विस्टन चर्चिल...

तुमचा नक्की मुद्दा काय आहे हे लक्षात आले नाही.

साम्राज्य लयाला गेल्याचा दोष चर्चिल ला मी देत नाहीये पण "ऑन हिज वॉच" ते लयाला गेले ही वस्तुस्थिती आहे.

"ऑन हिज वॉच" साम्राज्य लयाला गेले ही वस्तुस्थिती आहेच. पण...

या जागतिक बदलाचे वारे तो बदलू शकला नाही. आपण जे होउ द्यायच्या विरोधात आहोत याच्या जाहीर वल्गना त्याने केल्या ते त्याला शेवटी स्वीकारावे लागले.

चर्चिल बदलाचे वारे बदलू शकला नाही याचे कारण म्हणजे तो पंतप्रधान झाला त्यावेळी हिटलर खूपच बलिष्ठ झाला होता. सत्तेत नसताना (१९४० पूर्वी) चर्चिल हे वारे बदलायला नक्की काय करू शकणार होता? एक समांतर उदाहरण द्यायचे झाले तर स्वातंत्र्यानंतर लष्करी सामर्थ्य वाढवा हे तात्याराव सावरकरही कानीकपाळी ओरडून सांगत होते. पण त्यांच्या हातात काहीही करायला सत्ता नव्हती. तात्यारावांकडे सरकारने दुर्लक्ष केले आणि मग पुढे १९६२ मध्ये जे व्हायचे ते झालेच. आता ही परिस्थिती रोखण्यात तात्यारावांना अपयश आले असे म्हणायचे का? त्याचप्रमाणे चर्चिल जे कानीकपाळी ओरडून सांगत होता त्याकडे दुर्लक्ष करून चेंबरलेन हिटलरचे लांगूलचालन करत राहिले आणि त्याचा परिणाम व्हायचा तो झालाच. तसेच १९४० मध्ये चर्चिल पंतप्रधान होईपर्यंत खूप उशीर झाला होता. मग भारतीय स्वातंत्र्याच्या आपण विरोधात आहोत हे जाहिरपणे चर्चिलने म्हटले असले आणि तसेच होताना त्याला बघावे लागले ही सत्य परिस्थिती असली तरी त्याचा दोष चर्चिलचा कसा काय? आणि तुम्ही दोष देत नसाल तर मग या मुद्द्याचा या चर्चेतील संदर्भ लक्षात आला नाही.

पटलं.

१. चर्चिल यांनी १९३४ मध्ये केलेल्या भाषणाचा ऑडीओ इथे देत आहे: या भाषणात १९३४ मध्येच चर्चिल यांनी जर्मनीची पावले कुठच्या दिशेने पडणार आहेत याचे भाकित केले होते आणि आपले नौदल जर्मन विमानांना पुरे पडणार नाही असे म्हणत एका अर्थी आपल्याच देशाच्या सरकारवर संरक्षणसिध्दतेत अपूर्णता असल्याबद्दल टिकाही केली होती. या भाषणात चर्चिल यांनी जर्मनीचे नाव घेतलेले नाही तर "दॅट नेशन" असा उल्लेख केला आहे. पण त्यांना नक्की काय अभिप्रेत आहे हे समजतेच. २. १९३५ मध्ये चर्चिल यांनी स्ट्रॅन्ड नावाच्या मासिकात हिटलरवर "द ट्रूथ अबाऊट हिटलर" हा एक लेख लिहिला होता. त्यावेळी हिटलर १९३९-४५ मधला हिटलर नक्की कसा असेल याचे भाकित करता येणे अर्थातच शक्य नव्हते. चर्चिलने त्या लेखात तसे म्हटलेही आहे-- हिटलर भविष्यात जर्मनीला वैभवाच्या शिखरावर नेणारा नेता होईल की जगाला संकटात टाकेल हे आता सांगता येत नाही. तरीही चर्चिलने पुढे जे काही म्हटले आहे त्यावरून हिटलरची पावले नक्की कुठे चालली होती याची कल्पना इतर सर्वांपेक्षा चर्चिलनाच जास्त होती असेच म्हणायला लागेल. चर्चिलने लिहिले आहे : "His methods are now apparent. Germany was to recover her place in Europe by rearming, and the Germans were to be largely freed from the curse of unemployment by being set to work on making the armaments and other military prepara­tions. Thus from the year 1933 onwards the whole available energies of Germany were directed to preparations for war, not only in the factories, in the barracks, and on the aviation grounds, but in the schools, the colleges, and almost in the nursery, by every resource of State power and modem propaganda ; and the preparation and education of the whole people for war-readiness was undertaken. It was not till 1935 that the full terror of this revelation broke upon the careless and imprudent world, and Hitler, casting aside concealment, sprang forward armed to the teeth, with his munition factories roaring night and day, his aeroplane squadrons forming in ceaseless suc­cession, his submarine crews exer­cising in the Baltic, and his armed hosts tramping the barrack squares from one end of the broad Reich to the other. hat is where we are to-day, and the achievement by which the tables, have been completely turned upon the complacent, feckless, and purblind victors de­serves to be reckoned a prodigy in the history of the world, and a prodigy which is inseparable from the personal exertions and lifethrust of a single man. It is certainly not strange that everyone should want to know „the truth about Hitler.” What will he do with the tremendous powers already in his grasp and perfecting themselves week by week ? If, as I have said, we look only at the past, which is all we have to judge by, we must indeed feel anxious. Hitherto, Hitler’s Triumphant Career has been borne onwards, not only by a passionate love of Germany, but by currents of hatred so intense as to sear the souls of those who swim upon them." अजून तुम्हाला नक्की कुठला पुरावा हवा आहे? अजूनही आहेत. वेळ मिळेल त्याप्रमाणे आणि ही चर्चा रंगल्यास पोस्ट करतोच.

चर्चिल चे व इतर नेत्यांचे मत हे जेव्हा व्यक्त झाले तेव्हा भारताची फाळणी करणार हे जाहीर झालेले होते. मग जेव्हा घटना आली, सरकार स्थापन झाले तेव्हा विशेषतः लोक 'शकले होतील' हे म्हणत. कारण त्यांच्यासमोर तेव्हा इतर लोकशाही देश होते ते बरेचसे एकसंध, एक धर्म किंवा भाषा असलेले होते. भारताचे उदाहरण नवीन होते. बाकी संकटसमयी योग्य त्या शक्तीशाली देशाची मदत घेणे हा राजकारणी धूर्ततेचा भाग आहे. परंतू अनेक वर्षे अमेरिका युरोपातील युद्धात उतरायला तयारच नव्हती. अमेरिकेची मनधरणी करण्यात चर्चिलचा मोठा सहभाग होता. साम, दाम, भेद आणि दंड जे काही उपाय लागतील ते वापरण्यात चर्चिलने कच खाल्ली नाही. >>> याच्याशी सहमत आहे.