बोलशील तर मरशील...

* भाजप, संघाविरोधात लिखाण केलं नसतं तर गौरी लंकेश जिवंत असत्या; भाजप आमदार बरळला याची व्हिडीओ क्लिप किंवा त्या नेत्याचे भाषण उपलब्ध आहे का..?

एकदम अयोग्य आहे.. तुम्ही प्रश्न वाढतो ते विश्लेषण बरोब्बर केलेत. मात्र "प्रश्न तयार का होतो??" हा मुद्दा सोयीस्कररीत्या का टाळत आहात..?

संघ स्वयंसेवकांच्या हत्येनंतर चड्डीवाल्यांचे अंत्यसंस्कार असे लिहिणे किंवा गौरी लंकेशच्या हत्येनंतर कुत्र्याची मौत असे लिहिणे, या दोन्ही गोष्टी सारख्याच चूक आहेत.

गुड रीडन्स.

गौरी लंकेश यांचे भूतपुर्व पती चिदानंद राजघट्टा हेही प्रसिद्ध स्तंभलेखक आहेत आमेरीकेतून लिहित असतात. शिवाय त्यांचे भाऊही पत्रकार आहेत. त्यांच्या अलिकडील लेखातील काही मुद्दे लक्षात घेण्याची गरज असावी गौरी लंकेश यांनी त्यांचा दिल्ली विद्यापीठातला कुणी भूतपुर्व मित्र नक्षलवादी झाल्यामुळे काही प्रसंगी नक्षलवाद्यांची अनुचित पद्धतीने समर्थन केले तरीही वैचारीक दृष्ट्या त्या लोहीयावादी म्हणजे फार-फारतर लालु मुलायमाम्च्या समाजवादी-जनतादल विचारात बसणार्‍या असाव्यात पण नक्षलींच्या हिंसाचाराचे सरसकट समर्थन करणार्‍या नक्षलवादी नव्हे. वस्तुतः काही नक्षलवाद्यांना त्यांनी हिंसाचाराचा मार्ग सोडण्यासाठी यशस्वी प्रयत्न केलेले दिसतात. त्यांचे भावाच्या मता प्रमाणे नक्षलवाद्यांच्या सहकार्‍यांना पण राजकीय दृष्ट्या आशात त्यांच्या प्रकट संघ विरोधामुळे त्यांची आणि काँग्रेसची परस्पर मदत पोहोचत होती का हा वेगळ्या अभ्यासाचा मुद्दा असावा. रिलिजीअस हार्मोनी बद्दलच्या सक्रीयतेतील त्यांचा उद्देश्य चांगला असला तरीही हार्मोनीसाठी सर्व बाजूंना सांभाळून घ्यावे लागते सर्वांचीच बाजू समजून घ्यावी लागते. इथे गौरी लंकेश संघीष्टांची बाजू चूक असो अथवा बरोबर ऐकण्याचे दूर चड्डीवाले म्हणून हिणवण्यात धन्यता मानत होत्या हे त्यांच्या माजी पतींच्या लेखावरुन दिसते. दुसरे, रिलिजीअस हार्मोनी म्हणजे कोणत्याही एका पक्षाचे लांगुलचालन नव्हे एका पक्षाचे लांगुलचालन केले की दुसरापक्ष नाराज होणार हे निश्चित होते. म्हणजे एकुण हा विषय हाताळण्यासाठी लागणारी वैचारीक प्रगल्भता नव्हती केवळ एका पक्षाच्या राजकीय विरोधासाठी दुसर्‍या राजकीय पक्षांची हुजरेगिरीपलिकडे त्यातून साध्य काही नव्हते. त्यांची जी काही हिंदूत्ववाद विरोधी भूमिका असेल त्याने त्या प्रभावित असतील निर्मात्या नव्हेत. त्यांच्या वैचारीक भूमिकेची पहिली बाजू त्यांच्या पित्याकडून ? आल्याचे दिसते ज्यांनी प्रस्थापित विरोधी द्राविडी राजकारणाचा दृष्टीकोण स्विकारला होता का काय कोण जाणे पण त्यांचे स्वतःचे नाव लंकेश असणेच नव्हे तर मुलाचे नाव इंद्रजित ठेवण्यावरुन तसेच वाटते. त्या शिवाय त्यांच्या रॅशनल विचारांची भूमिका नॅशनल कॉलेज आणि दिल्ली विद्यापीठातूनही झाल्याचे चिदानंद राजघट्टा यांनी त्यांच्या लेखात म्हटले आहे. म्हणजे वैचारीक भूमिका प्रस्थापित विरोधी २०व्या शतकातील द्राविडी राजकारण , नॅशनल कॉलेज आणि दिल्ली विद्यापीठातून आली असेल तर केवळ एका व्यक्तीला संपवून काय साधणार आहे. त्यांच्या हत्येत कुणाचा हात असेल याचा गेसवरुन हिंदूत्ववाद्यांना पुराव्या अभावी टिका करण्यात हशील नाही. पण त्यांच्या हत्येने त्यांच्या मारातील वैचारीक अडसर दूर झाला असे काही हिंदूत्ववादी विचार करत असतील तर कितपत सयुक्तीक आहे ? विचारांचा विरोध विचारांनी करावयाचा असतो कायदा हातात घेऊन नव्हे हे साधे तत्व आहे. व्यक्तीगत टिका असोत अथवा हत्या या नकारात्मक बाबी आहेत, त्याने काही झालेच तर समाजातील त्यांच्या विचारांना आणि समर्थकांना बळकटी येते, त्यांच्या विचारातील तार्कीक उणिवा पुढे आणणे अधिकच कठीण होते आणि या अर्थाने तात्कालीक नकारात्म्क कृती स्ट्रॅटेजिकली दीर्घकालिक नुकसानीची असू शकते. पण ज्यांना दूरचा विचार समजण्याची तयारी, कुवत आणि संयम नसतो ते त्यांच्याच स्वकीयांचे नुकसानही करत असू शकतात. पण असो.

स्वत: नास्तिक आहे तर धर्माच्या बाबतीत लुडबूड कशाला? भारताला अस्थिर करायलाच ना?

एकतर त्या नास्तिक नव्हे अज्ञेय होत्या असे राजघट्टांच्या लेखावरुन वाटते. सामाजिक समरसते बद्दलतर संघपण बोलतो त्याने भारत अस्थिर होतो का ?

त्यामुळे भारताचे तुकडे पाडणारी कुत्रीण स्वत:च्या मौतीने मेलेली मला मान्य आहे.

गापै तीने कायद्यांचे उल्लंघन केले असेल तर त्याला कायदेशीर न्यायालयीन मार्गाने इलाज योजावयास हवा. आपण कायदा हातात घेण्याचे समर्थन कसे करता हे अद्याप उमगलेले नाही. ( मी कम्यूनीस्टांनी केलेल्या संघ कार्यकर्त्यांच्या हत्त्यांचेही समर्थन करत नाही हे ही स्पष्ट नमूद करतो)

चिदानंद राजघट्टांच्या लेखाचा मराठी अनुवादाचा दुवा दिलात ते बरे केलेत त्यातूनच उधृत करतो. त्यांनी अंधश्रद्धेच्या विरोधात काम केले पण श्रद्धेबद्दल आदरही ठेऊन असत असे खालील वाक्यावरून लक्षात येते.

.....आपल्या कुटुंबीयांचे, मित्रमंडळींचे विचार, समजुती आपल्याला भलेही मान्य नसतील त्यांना कधी दुखवायचं नाही. आपली तारुण्यातील उर्मी त्यांच्या श्रद्धेच्या आड येऊ द्यायची नाही, असा संकल्पच आम्ही केला होता.... हा संकल्प आमच्या नात्याला बांधणारा एक अतूट धागा झाला होता. त्यामुळंच पाच वर्षांच्या वैवाहिक जीवनात आणि घटस्फोटानंतरही २७ वर्षे आम्ही दोघे एकमेकांचे चांगले मित्र राहिलो.

खालील वाक्यात उल्लेख अज्ञेयवादाचा आहे नास्तिकतेचा नाही.

....भारतातील बुद्धीप्रामाण्यवादी आणि अज्ञेयवादी लोक येथील अति-धर्मांध लोकांच्या निशाण्यावर आहेत, हे मला इथं सुचवायचं आहे...

गौरी लंकेशाचे सोडून द्या आणि नास्तिक व्यक्ति चांगल्या हिंदू असू शकतात या बद्दल विवेकानंदांची विधाने मी मागच्या मिपा धाग्यातून उधृत केलेली आहेत. आपण सरसकट सर्व नास्तिकांना दोष देण्याची आप्णास सवय नाही ना अशी सवय योग्य हिंदूत्वात मोडते आहे का हे आपण स्वतः तपासण्याची गरज आहे किंवा कसे.