बॉयकॉट चायना विथ वॉलेट, नॉट द बुलेट !

हे अभियान काय प्रकरण आहे? मोहीम असा छान शब्द होता त्याला घालवून देऊन हे अभियान आलं! 'शिवाजी महाराज सुरतेच्या अभियानावर गेले' कसं वाटतं ? आपण नुसतेच बोलघेवडे लोक आहोत. नुसतं मराठी मराठी करायचं, पण आपल्या भाषेची बूज मुळीच राखायची नाही, हाच आपला बाणा आहे. दिल्लीहून 'सर्वशिक्षा अभियान' आलं की आपणही 'चला, सर्वशिक्षा अभियान राबवूया' असं म्हणतो. वर सह्याद्रीचा फालतू गर्व. हे विषयांतर आहे ह्याची मला पूर्ण कल्पना आहे. पण काय आहे, जर आपल्याला आपल्या मातृभाषेचीही फिकीर नसेल, तर मग आणखी कसली असणार? आणि ती नसेल तर ह्या सगळ्या चर्चा व्यर्थ आहेत. जाऊ दे. कोणीही काहीही करणार नाही. माहीत आहे, नुसतं अरण्यरुदन. पण राहावत नाही कधीकधी.

सोनम वांगचुक नावाचा किमयागार आपल्या देशासाठी वरदान आहे. लडाख च्या पाणी प्रश्नावर काढलेला हिमस्तुप रुपी तोडगा खुप प्रभावी आहे त्यांचा. या लढ्यात त्यांनी पडायचं कारण त्यांना सिमेवरचा तणाव जवळुन दिसतो आहे. त्यांची I live simply मोहीम सुद्धा खुप गरजेची आहे. खाली दिलेल्या लिंक वर हा माणूस सिंधू च्या थंडगार पाण्यात साध्या राहणीच्या समर्थनार्थ पोहताना दिसतोय https://youtu.be/T5UQyF8xs-k

पण कोणी सांगितले की चिनी वस्त घ्या म्हणून? मग आता घेऊ नका हा प्रचार कशाला? आमची दिवाळी, गणपती सजावट स्वस्तात कशी होऊ लागली? अमचेच मोबाईल घ्या असा आदेश काढला होता? आम्हीच अर्ध्या तासात फ्लेश सेलमध्ये घेत होतो.

व्हॉट्स अ‍ॅप वर आलेला एक फॉरवर्ड संदेश.. मला आवडला आणि पटलाही

चिनी मालावर बहिष्कार घालण्याबद्दल जो तो मला सुचवत आहे. पण मला प्रश्न पडला की मी तर कधी गेलो नाही चीनला पिशवी घेवून सामान आणायला

चायना प्रोडक्ट बॅन करण्याची मोहीम फारशी यशस्वी होईल असे वाटत नाही. याची अनेक करणे आहेत. १. पहिले म्हणजे आपल्या भारतीयांची स्मरणशक्ती अतिशय थोडाकाळ राहणारी आहे. काही दिवस हे सर्व चालते पुन्हा काही काळ गेला की येरे माझ्या मागल्या. जेथे स्वतःच्या फायद्यासाठी १ जानेवारीला घेतलेला संकल्प फारसा टिकत नाही तिथे फक्त भारतीय मालाचं घेण्याची आणि प्रत्येक वेळी जो माल येईल तो चायना माल नाही हे तपासून पाहण्याची सवय लागणे आपल्या भारतीयांना खूप अवघड आहे. अगदी अल्प काळासाठी कदाचित फायदा होईलही परंतु लॉन्ग टर्म साठी अवघड वाटते. आणि शॉर्ट टर्म साठी होणारे ठोसे नुकसान चायना मधले ट्रेडर्स दुसरीकडून भरून काढू शकतील कारण भारतीयांना होणारी निर्यात ही त्यामाने कमी आहे आणि मलेशियासारखा केवळ भारत निर्यातीवर खूप ट्रेडर्स अवलंबून असतील याची शक्यता कमी आहे. २. सांगायला दुःख होते पण सत्य आहे ते म्हणजे भारतीयांमध्ये फारसा न रुजलेला राष्ट्रवाद. २०व्या शतकात युद्धाच्या वेळी केवळ एक वेळ जेऊन राहा या आवाहनाला जितक्या भारतीयांनी प्रतिसाद दिला होता तितका आजचा भारतीय सध्या चाललेल्या सॉफ्ट युद्धासाठी देत नाही आहे हे सत्य आहे. आजचा भारतीय राष्ट्रवादाआधी स्वतःच्या फायद्याचा आधी विचार करतो त्यात करोना सारखे संकट त्यामुळे प्रत्येकाचा कल पैसे वाचवण्यावर आणि स्वस्तात खरेदी करण्यावर आहे त्यामुळे अनेक जणांचा पवित्रा चायना मालाबद्दल 'वही वाली क्वालिटी काम दाम मे मिले तो फिर ये क्यों नही' असाच आहे. अगदी काही दिवसांपूर्वीच बातमी वाचली की चायना कंपनीच्या नवीन स्मार्ट वॉचची ऑनलाईन विक्री २ मिनटात १५००० झाली आणि उदंड प्रतिसादामुळे अजून एक राउंड काही दिवसात येणार आहे. हेच अगदी नुकत्याच लाँच झालेल्या प्रसिद्ध चायना कंपनीच्या मोबाईलच्या ब्रॅण्डच्या बाबतीतही खरे ठरण्याची शक्यता खूप जास्त आहे. काही दिवसात आकडे येतीलच बाहेर. ३. भारतात अनेक लोक फसवणूक करायला खोटे बोलायला मागे पुढे बघत नाहीत. छोट्या छोट्या चायना प्रोडक्ट्स नी आपले भारतीय मार्केट असे व्यापले आहे की कळत सुद्धा नाही की विकत घेणारा माल चायनाच्या आहे की नाही. आणि अश्या वस्तूंवर मेड इन चायना वगैरे लिहिण्याची अजिबात गरज नसते (उदा चित्रकलेचा पेपर, आकाशकंदील, माळ, पूजेचे साहित्य आणि बरेच काही). दुकानदार असे प्रोडक्ट्स चायना चे असले तरी स्वतःच्या फायद्यासाठी खोटे बोलून माल गळ्यात मारायला मागेपुढे बघत नाहीत. ४. स्वयंपूर्णतेचा मुद्दा बरोबर आहे पण अडचणी बऱ्याच आहेत. मेक इन इंडिया ला म्हणावे तसे यश मिळालेले नाही. कारणे अनेक असतील पण वस्तुस्थिती हीच आहे. दुसरे आणि अत्यंत महत्वाचे कारण म्हणजे पर्यावरण ज्याकडे खूप कमी लक्ष वेधले गेले आहे. काही गोष्टी आपल्या देशात तयार करणे पर्यावरणाच्या दृष्टीने आत्यंतिक घटक आहेत आणि त्या बाहेरून मागवणेच योग्य ठरते. उदा कच्चा माल म्हणून वापरली जाणारी केमिकल्स. आपल्या कडे आधीच नद्या खूप प्रदूषित आहेत आणि अजून पर्यावरण खराब होणे परवडणारे नाही. यावर शॉर्ट टर्म उपाय म्हणजे काहीही करून चायनाचा माल आपल्या देशी मालापेक्षा स्वस्त असणार नाही याची काळजी घेणे हाच आहे. मग डम्पिंग वाढवणे असो किंवा क्वालिटीचे कारण देऊन काही प्रकारचा चायना माल भारतात येऊच न देणे असो. चायनाचा माल विकत घेण्याची भारतीयांची सवय मोडायची असेल तर आधी चायना माल इतर मालापेक्षा स्वस्त नाही हे पाहिलेच पाहिजे. त्यावर दुसरा इलाज नाही. फोन घेताना जेंव्हा सॅमसंग आणि वन प्लस च्या किमती आणि फिचर्स एकसमान असतील तेंव्हाच राष्ट्रवाद आठवेल नाहीतर नाही. आणि हे सगळ्यालाच लागू आहे. १३० कोटी जनतेला भावनिक आवाहन करून मिळणारे यश फार मर्यादित आणि अल्प काळासाठी टिकणारे आहे. शक्य असेल तिथे स्वयंपूर्णतेसाठी प्रयत्न चालू ठेवावेत पण जोवर ते शक्य नाही तोवर चायना माल स्वस्तात विकला जाऊ नये हे पाहणे खूप महत्वाचे आहे.

काही चायनात नोकरी करत असतील, काहींचे चायनाशी व्यावसायिक संबंध असतील , त्यांनी काय करावे ?

स्टॅच्यू ऑफ युनिटीचे (सरदार पटेलांचा पुतळा ) सुमारे ६० की ७०% भाग हे मेड इन चायना आहेत हे तिथल्या अधिकृत गाईडने (व्युविंग गॅलरीमधली) सांगितले.

आंतरराष्ट्रीय व्यापार युध्दाला त्या त्या देशातील सरकार व तेथील उद्योगधंद्यांनी तोंड द्यायचे असते. देशातील जनतेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवणे हे त्या देशातील सरकारचे व उद्योगधंद्यांचे कमकुवतपणाचे लक्षण आहे.

एका चांगल्या विचारांना वाचा फोडल्याबद्दल धन्यवाद.

आंतरराष्ट्रीय व्यापार युध्दाला त्या त्या देशातील सरकार व तेथील उद्योगधंद्यांनी तोंड द्यायचे असते. देशातील जनतेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवणे हे त्या देशातील सरकारचे व उद्योगधंद्यांचे कमकुवतपणाचे लक्षण आहे.काळ, अर्थातच स्वातंत्र्यप्राप्तीपूर्वीचा!! वरील मत वाचल्यावर, आताच जालावर वाचलेले आठवले, सर्व जबाबदारया सरकारवर लादण्यापेक्षा आपण देशासाठी आपले कर्तव्य पार पाडु या, व सरस्वती राजमणीसारख्या अनेकांच्या श्रमाचे चीज करु या !!! स्थळ : रंगून, ब्रम्हदेश (आताचे मायनामार) रंगूनमधील सोन्याच्या खाणींचे एक भारतीय मालक - ब्रम्हदेशातील श्रीमंत भारतीयांपैकी एक! मनात जाज्वल्य देशभक्ती आणि ब्रिटिशांबद्दल आकस!! नेताजी सुभाषचंद्र बोस त्यावेळेस रंगूनमधून आपली सूत्रे हलवत असत. असेच एकदा त्यांच्या सभेला गेली, त्यांची कन्या - राजमणी… नेताजींनी सभेत आझाद हिंद फौजेसाठी निधी देण्याचे आवाहन केले. सोळा वर्षीय राजमणी त्यांच्या भाषणाने भारावली… आपले सर्व दागिने आणि पैसे तिने दान केले! एक १६ वर्षाची तरुणी इतके दागिने आणि पैसे दान करते हे नेताजींच्या नजरेतून निसटलं नाही. त्यांना ते योग्य न वाटल्याने ते सरस्वती राजमणी ह्यांच्या घरी आले. त्यांच्या वडिलांना नेताजी दागिने परत करत असताना खुद्द नेताजींना सरस्वती राजामणी ह्यांनी उत्तर दिलं, 'ते दागिने, पैसे माझे आहेत. त्यांच काय करायचं ते ठरवण्याचा अधिकार माझा आहे. मी ते तुम्हाला दिले आहेत. ते मी परत घेणार नाही'. एका १६ वर्षाच्या मुलीच्या शब्दांची धार खुद्द नेताजींना निशब्द करून गेली. नेताजी सुभाषचंद्र बोस ह्यांनी त्यावर तिला सांगितलं, 'लक्ष्मी येईल आणि जाईल. पण सरस्वती तशीच रहाते. तिचा वरदहस्त तुझ्यावर आहे. म्हणून तुझं नाव आजपासून 'सरस्वती' त्याअगोदर, जवळजवळ ८३ वर्षापूर्वीची गोष्ट आहे, जेव्हा भारताचे राष्ट्रपिता महात्मा गांधी १९३७ सालच्या आसपास रंगूनला गेले होते. राजमणीच्या कुटुंबियांच्या घरी ते पाहुणे म्हणून गेले होते. स्वातंत्र्य लढ्यातील एक अग्रगण्य व्यक्तिमत्व म्हणून महात्मा गांधींचं नाव आणि व्यक्तिमत्व सगळ्यांना आकर्षित करेल असं होतं. त्यांच्या भेटीसाठी त्या घरात लगबग चालू होती. सगळे त्यांना भेटण्यास आतुर झालेले असताना लक्षात आलं की घरातली लहान मुलगी गायब आहे. तिचा शोध सगळीकडे सुरु झाला. खुद्द महात्मा गांधी ह्या शोधकार्यात जुंपले. थोड्या वेळाने ती मुलगी घराच्या मागच्या बाजूला बंदुकीने आपलं लक्ष्य वेधण्याचा सराव करत असताना आढळली. महात्मा गांधी नी तिला जाऊन सांगितलं की, 'तू इतकी लहान असताना हिंसेच्या रस्त्यावर का जात आहेस? आपण अहिंसेने ब्रिटिश सरकारविरुद्ध लढा देतं आहोत. तेव्हा बंदुकीची गरज नाही. तू सुद्धा अहिंसेच्या मार्गाने त्यांच्या विरुद्ध लढा दे. ' त्यांच बोलून संपत नाही तोच खुद्द महात्मा गांधी ना त्या १० वर्षाच्या मुली नी उत्तर दिलं, 'आपण चोरांना आणि लूट करणाऱ्या लोकांना मारतो. नाही का? मग ब्रिटिश चोर आहेत, लुटेरे आहेत. त्यांनी भारताला लुटलं आहे. भारतात चोरी केली आहे. मी मोठी झाल्यावर एका तरी ब्रिटिशाचा माझ्या बंदुकीने नक्की वेध घेईन'. न घाबरता भारताच्या आणि पूर्ण जगाच्या अहिंसेच्या सगळ्यात मोठ्या व्यक्तिमत्वाला अवघ्या १० व्या वर्षी आपल्या शब्दांनी उत्तर देणारी ती मुलगी म्हणजेच भारताची आजपर्यंतची सगळ्यात तरुण गुप्तहेर ज्यांच नाव आहे 'सरस्वती राजमणी'. त्यांचं कुटुंब मुळचं भारतातल्या त्रिची इथलं. अतिशय श्रीमंत आणि स्वातंत्र्य लढ्याशी निगडित असणाऱ्या कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला होता. लहानपणापासून भारताला ब्रिटिशांपासून स्वतंत्र करण्याचं वेड त्यांना होतं. 'लोहा लोहे को काटता हैं' हा बाणा त्यांच्या अंगात लहानपणापासून होता. मोठं झाल्यावर त्यांचा कल ह्याच बाण्याचं नेतृत्व करणाऱ्या नेताजी सुभाषचंद्र बोस ह्यांच्याकडे वळला. सरस्वती राजामणी ह्यांनी नेताजींना त्यांच्या आझाद हिंद सेनेत घेण्याची विनंती केली. अश्या तऱ्हेने त्यांची नियुक्ती आझाद हिंद सेनेच्या गुप्तहेर खात्यात झाली. ह्या खात्याकडे मुख्य जबाबदारी ही ब्रिटिश सेनेतील गुप्त संदेशांना आझाद हिंद सेनेकडे देणं ही होती. सरस्वती राजमणी सोबत अजून ४ सहकारी गुप्तहेर म्हणून रुजू झाल्या. त्या सगळ्यांना आपला पेहराव बदलताना पुरुषी रूप धारण करावं लागलं. सरस्वती राजामणी आता १६ वर्षाचा मिसरूड फुटलेला 'मणी' झाल्या होत्या. मुलगा बनून ब्रिटिश अधिकाऱ्यांच्या घरात त्यांनी काम करायला सुरवात केली. काम करता करता त्यांच्याकडे संदेश, सैन्याच्या हालचालींची माहिती गुप्तपणे आझाद हिंद सेनेकडे देण्याचं काम होतं. हे काम करताना त्यांच्या एका मैत्रिणीचं बिंग फुटलं आणि ब्रिटिशांनी तिला कैदेत टाकलं. आपल्या साथीदाराला ब्रिटिशांच्या कैदेतून सोडवण्यासाठी त्यांनी एक धाडसी पाऊल उचललं. पकडले गेल्यावर आपली काय हालत होईल हे माहित असताना त्यांनी एका नर्तकी चा वेष करून त्या तुरुंगाच्या अधिकाऱ्याला दारू पाजून आपल्या साथीदारांसह तिकडून पोबारा केला. ब्रिटिश सैनिकांना ह्याची माहिती मिळाल्यावर त्या दोघींचा ब्रिटिश सेनेने पाठलाग केला. ब्रिटिश सैनिकांनी त्यांच्यावर केलेल्या गोळीबारात एक गोळी सरस्वती राजामणी ह्यांच्या उजव्या पायाला लागली. गोळी लागलेल्या पायाने धावता येत नसताना ब्रिटिश सैनिकांना चकवा देण्यासाठी ह्या दोघी चक्क झाडावर चढल्या. तब्बल तीन दिवस जोवर ब्रिटिश सैनिकांची शोध मोहीम संपत नाही तोवर झाडावरच बसून होत्या. गोळी लागलेला पाय घेऊन अन्न, पाण्याशिवाय तीन दिवस झाडावर बसून राहणं काय असेल ह्याची कल्पना पण आपण करू शकत नाही. त्या गोळीमुळे आजही त्यांच्या उजव्या पायात बळ नाही. पण सरस्वती राजमणी ह्यांनी त्याचा अभिमान बाळगला. दुसऱ्या महायुद्धानंतर त्यांचे कुटुंबीय सर्व काही तेथेच सोडून भारतात परतले, मद्रास (चेन्नई) ला स्थलांतरीत झाले. एकेकाळी गडगंज श्रीमंत असणाऱ्या सरस्वती राजमणी जवळपास ७० वर्ष एका छोट्या खोलीत रहात होत्या. शासनांनं त्यांची दखल घ्यायला स्वातंत्र भारताची सात दशकं जावी लागली! तामिळनाडू सरकारने त्यांना घराची व्यवस्था केली. फाटके कपडे जमवून ते शिवून पुन्हा गरीब लोकांना दान करण्याचं काम त्या आयुष्याच्या शेवटा पर्यंत करत होत्या. २००६ सालच्या त्सुनामीच्या प्रकोपात नाममात्र मिळणारं सरकारी पेंशन सुद्धा त्यांनी मदत कार्याला दान केलं होतं. अश्या ह्या सरस्वतीने १३ जानेवारी २०१८ ला शेवटचा श्वास घेतला. आम्ही भारतीय करंटे आहोत! आम्हाला खऱ्या इतिहासाची जाणीव ना कोणी करून दिली न आम्ही ती करून घेण्याचा प्रयत्न केला. आम्हाला कोणत्याही त्रासाशिवाय मिळालेले संविधानाचे हक्क, लोकशाही, सार्वभौमत्व हे फक्त आणि फक्त राजकारण आणि स्वतःच्या फायद्यासाठी! मग ते शिक्षण, नोकरी अथवा पैसा किंवा आता सोशल मिडिया सगळ्यांसाठी वापरण्याचा करंटेपणा आजतागायत करत आलेले आहोत. त्याचा आम्हाला माज आहे कारण देशभक्ती काय असते हेच आम्हाला कळलेले नाही. १५ चित्रपट करणाऱ्याला आम्ही देशाचा हिरो मानतो, १० सामने खेळलेला भारताचा स्टार होतो पण अंगावर गोळी झेलून त्याच्या होणाऱ्या यातनांना आपला अभिमान मानणाऱ्या सरस्वती राजमणी ह्यांच्या कर्तृत्वाचं न आम्हाला काही पडलेलं असते न ते कोणत्या पद्म सन्मानाच्या कक्षेत येते. कारण आमच्या हिरो बनवण्याच्या व्याख्याच वेगळ्या आहेत. आम्ही इतिहासावर फक्त आणि फक्त नाव ठेवायला तयार असतो इतिहास घडवायला नाही. इतिहास घडवणारी सरस्वती देवींसारखी माणसे वेगळ्याच रक्ताची होती. जरी देशाने त्यांच्या त्यागाची जाणीव ठेवली नाही तरी देशासाठी रक्त सांडल्याचा आणि त्या इतिहासात सहभाग देण्याचा तसेच आयुष्याच्या शेवटच्या क्षणापर्यंत देशासाठी योगदान देण्याचा त्यांना अभिमान होता.