मित्रहो, दिवाळीचा कुरुम कुरुम करत करत फराळ करताना कोडे सोडवा... साधे व बाळबोध आहे. रद्दीच्या पुस्तकात माझ्या नकळत एक पुस्तक टाकलेले पाहिले. त्यातून एक कागद खाली पडला. 21 मे 1991 रोजी कोईमतूरच्या वास्तव्यात केलेले कोडे हाती आले. ते कुठे छापले गेले होते कि नाही याचा तपशील स्मरत नाही... 27 वर्षांच्या नंतर ते मिपाकरांसाठी सादर. आवडले तर पुढची कालांतराने सादर करेन...असो.

वीस एक वर्षांपुर्वी नाशकातल्या त्रिमुर्ती चौकात दक्षिण भारतीय लोकांनी एक बंगला भाड्याने घेतला होता. तेथे त्यांनी संसारोपयोगी वस्तू विकण्याचा धंदा सुरू केला होता. म्हणजे लोखंडी खुर्च्या, पातेले, जग, कढई, चटया, कूकर, फॅन, पलंग अगदी पाण्याचा पेला देखील. तर या सार्या वस्तू ते कमी किमतीत विकत. काही दिवसांत त्यांचा जम बसला. त्यावेळी लोकवस्ती नवीनच होती. लोकं वस्तू विकत घेत आणि इतर वस्तूंची आगावू मागणी करत. आगावू मागणीच्या वस्तूसाठी ते लोक आधीच पैसे मागत. गिर्हाईकही स्वस्तात वस्तू मिळते म्हणून पैसे जमा करत. असे सहा सात महीने झाले.

दिवाळी दिवाळीची खरेदी आटपून केशव घरात आला व आई शेजारी येऊन बसला पाठोपाठ शकू रोहन मनू पण पिशव्यांचे ओझे सांभाळत आल्या व सर्वजण आई भोवती कोंडाळे करून बसले खरेदी मनासारखी झाल्याने सा-याचे चेहरे आनंदाने फुलले होते झाली का खरेदी मनासारखी ?

काल दुपारी 'तुंबाड' पाहिला. नीलायमला दुपारी साडे बाराचा खेळ होता. पावणे बारा वाजता चिरंजीव गाढ झोपी गेले. म्हणजे १-२ तास निवांत होतो. बायकोला सांगीतले आणि ताबडतोब नीलायमला पोहोचलो. दिवाळीमुळे आणि या चित्रपटाच्या कथेमुळे फारशी गर्दी नव्हती. बरोबर साडे-बारा वाजता चित्रपट सुरु झाला. १९१८ चा काळ. कोकणातले तुंबाड गाव. तुफान पाऊस कोसळतोय; संध्याकाळ की रात्र अशा कात्रीत दिवस सापडला आहे. आभाळ गच्च भरलेलं आहे. एका जुन्या वाड्याच्या चौकात एक गरीब, तरुण विधवा भर पावसात कुडकुडत उभी आहे. समोर वाड्याच्या पडवीत एका खुर्चीत वाड्याचा जख्ख म्हातारा मालक त्या तरुण विधवेकडे एकटक बघतो आहे.

मागील दुवा https://www.misalpav.com/node/43463

शिक्षकाना निदान एकच विषय असतो. आम्हाला इथे गणीत , मराठी , इंग्रजी, भुगोल, भौतीक शास्त्र जीवशास्त्र रसायनशास्त्र , चित्रकला, हे सगळेच विषय. प्रत्येक विषयाचा गृहपाठ वेगळा. काळकाम वेगाच्या गणीताचे उदाहरण देताना प्रत्येक मजूर स्वतःच्या वेगळ्या विटा घेवून भिंत बांधतो असे कुठेच सांगीतलेले नव्हते.

पुढच्या आठवड्यात घटक चाचणी. शाळेत घरी रस्त्यातून येता जाताना काय जे एकमेकांशी बोलणे चालणे व्हायचे ते सगळे घटक चाचणी संदर्भात. आम्हाला तर वर्तमानपत्रातही घटक चाचणी दिसत होती.

चूक कोणाची ? “ अगं , थांब किती पळतेस तू दम लागत नाही का गं तुला , जरा माझा तरी विचार कर गं मी काही तुझ्यासारखी तरुण नाही आता वय झालं आहे माझं “ “ हो आई पण मी कुठे पळत होते तूच तर हळू हळू चालत होतीस आता मला नाही जमत हळू हळू चालायला , चल ना गं पटापट घरी “ “ तुला का घाई झाली आहे पण लवकर घरी जायची “ “ अगं आई , मावशी आली आहे ना घरी खूप दिवस झाले मी मावशीला नाही भेटले “ “ हो हो भेटशील तुझ्या लाडक्या

आईच्या बांगड्या मला आईच्या हातातल्या बांगड्या आठवतात सारख्या. सोन्याच्या कमी आणि काचेच्या जास्त. आई उठताना, बसताना, काम करताना, पुस्तक वाचताना, शाळेचे पेपर तपासताना किंवा आणि काही करताना त्या काचेच्या बांगड्या एकमेकांना आणि सोन्याच्या बांगड्याना घासूंन एक सुंदर आवाज येत अशे. काचेच्या बांगड्या एकमेकांना घासल्या की किण किण असा आवाज येई. काचेच्या आणि सोन्याच्या बांगड्या एकमेकांना घासल्या की खण खण असा आवाज येई आणि काचेच्या आणि सोन्याच्या बांगड्या एकमेकांना घासल्या की वेगळा आवाज येई. आई जेवण करताना एक मधुरसा सुंदर आवाज येई आणि पहाटच्या वेळी तो आवाज काकड़ आरतीच समाधान देऊन जाई.