पुढच्या लेखासाठी कच्चा माल ;)

कॅसलिंग म्हणजे राजाला/किंगला आत घुसवणे आणि हत्तीला/कॅसलला बाहेर काढणे. कॅसलिंग फक्त राजा आणि हत्ती यांतच होऊ शकते. जर राजा आपल्या जागेवरून जराही हलला नसेल, तरच कॅसलिंग होऊ शकते. जो हत्ती आपल्या जागेवरून हलला नसेल, त्याच्याशीच कॅसलिंग होऊ शकते. कॅसलिंग करताना राजा आणि हत्ती यामध्ये कोणतेही प्यादे, उंट, घोडा, आपल्याचा असो वा दुस-याचा - असता कामा नये. म्हणजे समजा, राजा E1 वर आहे, आणि हत्ती A1 वर आहे, तर B1, C1, D1 या जागा रिकाम्या असायला हव्यात. तसेच या मार्गात प्रतिस्पर्ध्याच्या कोणत्याही प्याद्याचा(वजीर, हत्ती, घोडा, उंट किंवा साधं प्यादं) चेक असता कामा नये. A1 वरील हत्तीशी कॅसलिंग झाल्यावर राजा B1 वर आणि हत्ती C1 वर येतो. H1 वरील हत्तीशी कॅसलिंग झाल्यावर राजा G1वर येतो. कॅसलिंगमुळे राजा सुरक्षित होतो आणि हत्तीला बाहेर पडायला एक वेगळी वाट मिळते, असा दुहेरी फायदा होतो. पण दरवेळी राजा सुरक्षित होतोच असं नाही. कॅसलिंगनंतर राजासमोरची तीन प्यादी जर जागची हलली नसतील, तर प्रतिस्पर्ध्याने त्याचा हत्ती किंवा वजीर १ क्रमांकाच्या रांगेत नुसता राजासमोर ठेवल्यानेही आपण चेकमेट होऊ शकतो.

बिशप म्हणजे उंट; किंग म्हणजे राजा. कॅसल म्हणजे हत्ती; नाईट म्हणजे घोडा. पॉन म्हणजे बिच्चारं प्यादं; आणि क्वीन म्हणजे वजीर.

हे हे हे… जबराट.. हाउर आंदो

अशीच एक टर्म "ड्यूस" त्याचा देखील अर्थ लागत नाही...... ;)

भारी लिवलंय. मायला आपल्याला तर कधी कोणताच बैठा खेळ झेपला नाही. कॅरम, पत्ते सुद्धा नाहीत तिथं जागी बसून डोकं लावण्याची कामं कोण करणार? सगळा वेळ नातूबागेच्या ग्राऊंडवर पावसाळ्यात फुटबॉल आणि एरवी क्रिकेट खेळण्यात जायचा. पण म्हणूनच आपण आपलं "क्यासलिंग" नाही होऊ दिलं कधी ;-). सरळ स्टंप उडाला बर्‍याचदा... पण निदान आपली "रिप्लेसमेन्ट" नाही झाली. बादवे.... प्रधानताई आणि शशीचा डाव तरी निकाली ठरला का हो? कि विशी कार्लसन सारखा ड्रॉ वर ड्रॉ? ब्येस जमलाय लेख! जे.पी.

मस्त लेख हो इजुभौ!

काय समजनाच माझे प्यादे मारले गेले कसे ??? सारा डाव पलटला , En Passant चा धसका जबरी बसला होता

प्रधानताई आणि शशीचा डाव तरी निकाली ठरला का हो?

का राव उगा जुन्या खपल्या पुन्हा काढताय.क्यासलिंग झाल्यावर हत्ती कशाला लक्ष देतोय राजाकडे. बेगानी शादीमे अब्दुल्ला दिवाना....... पण तो डाव निकाली ठरला...... शशी अगोदरपासूनच एंगेज्ड होता. आपली साली नुसती पोष्टमनगिरी. परत त्या स्मितवदनेला त्या नजरेने पाह्यला अवघडच झालं.

विजुभाऊ,

मास्तरानी मार्कांचे क्यासलिंग करुन ६१ ऐवजी ६१ दिले होते ती गोष्ट निराळी.

ह्या तुमच्या वरील विधानाकडे जरा लक्ष द्या. मला तरी कांही घोळ वाटतो आहे. बाकी कॅसलिंग म्हणजे काय? ह्याचा उलगडा वरील प्रतिसादांतून झाला असेलच.

बरोबर ते ६१ ऐवजी १६ असे हवे आहे. संपादकाना साम्गुन लेख एडीट करुन घेतो. तशाही आणखी काही चुका आहेत. त्या दुरुस्त करायच्या आहेत.

अवांतर काही शंका: बुद्धिबळाचे सध्या आंतरराष्ट्रीय नियम आहेत. स्टँडर्डायझेशन होण्याअगोदरच्या काळातले नियम काय होते-विशेषतः भारतात किंवा त्यातही महाराष्ट्रात? माझ्या मते: १. क्यासलिंगचा फंडा नव्हता. २ प्यादे आठव्या घरात गेल्यावर प्यादे आठज्या मोहर्‍यापुढचे प्यादे आहे तोच मोहरा जिवंत करता यायचा. त्यामुळे हत्तीपुढचे प्यादे वजीर होणे वैग्रे प्रकार नव्हते. ३. राजा अन वजीर सोडून अन्य कुठल्याही मोहर्‍यासमोरचे प्यादे पहिल्यांदा दोन घरे पुढे नेता येत नव्हते, एक एक करतच दामटावे लागायचे. ४. वजीराला सध्या उंट अन हत्ती दोहोंची पॉवर आहे. आधी बहुतेक उंटाची पॉवर नव्हती. अन मुख्य म्हणजे टाईम लिमिट नामक प्रकार नव्हता. चौथा नियम कन्फर्म्ड नाही, पण जुने लोक अगोदर वरच्या १ ते ३ प्रमाणे खेळत असे मानण्यास जागा आहे. माझ्या आजोबांबरोबर लहानपणी खेळायचो तेव्हा ते तसे नियम वापरायचे, अर्थात बाबांनी नंतर रघुनंदन गोखल्यांचे बुद्धिबळ नामक पुस्तक आणल्यावर मग वाद होऊ लागले हा भाग वेगळा. काका नेहमीचेच नियम वापरत पण जुन्या काळी असे होते इ.इ. सांगत. बाबा मात्र पूर्णपणे आंतरराष्ट्रीय नियमांचे पुरस्कर्ते. याबद्दल कुणाला कै माहिती असेल तर सांगा प्लीज़.

कॅसलिंग हा माझ्यामते कॅसल + इन चा अपभ्रंश असावा :D

या कॅसलींग मुळे भरे बाजार बेईज्जती झाली होती . चक्क हारलो माझ्यापेशा 3 वर्षानी लहानाकडुन . आजपर्यंत तो घाव उरी बाळगतोय . भावी संपादक -तथास्तु

कासलिंग, कॅसलिंग नव्हे

लहानपणी आम्ही खालिलप्रमाणे खेळ खेळात असू. 1) कॅसलिंग हे फक्त राजा आणि हत्ती मध्ये दोन जागा मोकळ्या असतानाच करत असू. अर्थात त्यापूर्वी राजा / हत्ती हाललेला नसावा. मध्ये तीन घरे मोकळी असलेले कॅसलिंग नंतर उशिरा समजले. 2)प्यादे आठव्या घरात गेल्यास तिथल्या जागी जी सोन्गटि ठेवतो ती जिवंत होत असे. अर्थात वजीर किंवा राजाच्या जागी पोहचली तर वजीरच आणि उन्टाच्या जागी त्याच घरातला उन्ट (तो जिवंत असेल तर विरुद्ध घरातला/ कलरचा उन्ट). 3) फक्त सुरुवातीच्या पहिल्या चाली मध्ये एक प्यादे एकदम दोन घरे चालत असे. बाकी सातही प्यादी एक एक घर चालत असत.

वजीर जोवंत असेल तर?

लेख आवडला.