प्राचीन भारतः बेडसे लेणी

सुन्दर फोटो

बारिकसारिक तपशील ही दिसत आहेत फोटोत. छान.

दोनेक वर्षापुर्वी गेलो होतो, आदल्या दिवशी फस्क्लास लोनावळा यमटीडीशीला मुक्काम केला होता, बारकं बोटिंग फिटींग पण आहे तिथे, मग दुसर्‍या दिवशी कार्ला आणि ही लेणी ..

हा बघा तिथला आंद्या ;)

तुझ्याकडुन उल्लेख ऐकल्यावर वाटच पहात होतो कधी टाकतो आहेस ते. आणि तो बुलेट्चा उल्लेख पुन्हा जळवण्यासाठि का करतो आहेस, आधिच मला होम मिनिस्ट्रि कडुन क्लिअरन्स मिळ्त नाहि आणि त्यात हे असं असो.

फोटो व वर्णन नेहमि प्रमाणेच मस्त, आता तुमच्या सोबत फिरायचे वेध लागले आहेत.

अतिशय छान फोटोज.

मला ही लेणी माहीतीच नव्हती ...

कार्ला लेणी ला पावसाळ्यात जातोच ... ही लेणी नक्की कोठे आहेत त्याच्या... मस्त वाटले फोटो पाहुन

शेवटुन चौथ्या फोटोत तो जो भिंतीत कोरलेला घोडा आहे तो किती देखणा कोरलाय ना? कुठे आहेत ही लेणी? खरच खुप कोरीव आहेत. सुन्दर!
वल्ली!! हेवा वाटतो!

वाल्या, सगळे फोटू अव्वल

मस्तच !!!!!

पवनानगर हून जवळ आहेत काय ? दुचाकी वरून जाण्यासारखी ( स्कूटी ) वरून

हिंडा...हिंडा गुपचूप! ;)

वरून २ रा फोटो.... ती काही लेण्यांत भिक्खूंची स्मृतीस्मारके अशीच असतात नां! हीनयान पंथीयांच्या लेण्यांत. कारण अशी भाज्यालाही आहेत, ठाणाळ्यालाही आहेत...

सुंदर लेणी छायाचित्रे आणि माहीती.

उत्कृष्ट फोटो आणि लेख. खूप आवडला

एकदा इथे गेलेच पाहिजे आता :)

हर्मिका म्हणजे काय?

लेख वाचून २०-२५ वर्षांपूर्वी बेडसा लेण्यांना दिलेली कौटुंबिक भेट आठवली. माझे वृद्ध वडीलहि सर्व पायर्‍या चढून उत्साहाने लेणी पाहण्यासाठी आले होते. ग्रीक धर्तीचे स्तंभ आणि काही विश्रान्तिकक्ष सोडता अन्य काही आठवत नाही. अन्य लेण्यांमध्ये विश्रान्तिकक्षांमध्ये झोपायच्या उंच जागेवर कोरलेली उशी आणि जमिनीवर सोंगट्या खेळण्याचा पट पाहिला आहे पण येथे तसे काही आहे का हे आठवत नाही.

बेडशातील लेखांचे वाचन बर्जेस-इंद्राजी ह्यांच्या पुस्तकात असे दिले आहे:

बेडसा लेण्यांमध्ये तीन कोरीव लेख आहेत. त्यातील पहिला एका स्तूपामागील शिळेवर कोरला आहे. तो असा आहे:
 

 
ह्याचे वाचन:
....य गोभूतिनं आरणकान पैण्डपातिकानं मारकटवासीनं यूपो
....वासिना भतासाळमितेन कारित
(आरणक = संस्कृत आरण्यक = अरण्यवासी, पैण्डपातिक = संस्कृत पिण्डपातिक = भिक्षेवर उपजीविका करणारा, मारकुटवासीनं = ’मार’ नावाच्या (आता विस्मृत) पर्वतावर राहणारा, ह्या सर्व विशेषणांचे आदरार्थी बहुवचन वापरले आहे.)
अर्थ - हा स्तूप गोभूति नावाच्या अरण्यवासी आणि मार पर्वतावर राहणार्‍या भिक्षूंसाठी xxxवासी भट्टाषाढमित्राने बनविला.
 
दुसरा चैत्याजवळील पाण्याच्या टाकीजवळ आढळतो.
 


 
ह्याचे वाचन:
महाभोयबालिकाय म(हा)देवि-
य महारठिनिय सामडिनिकाय
(दे)यधम आपदेवणकस वितियिकाय-
अर्थ - महाभोजाची कन्या महादेवी (राजकन्या) सामदिनिका, आपदेवणकाची द्वितीय पत्नी हिचा दानधर्म
(महाभोज हा ह्या भागातील कोणी अज्ञात राजा दिसतो.)
 
तिसरा चैत्याच्या उजव्या बाजूकडील विश्रामकक्षांपैकी (cells) एकाच्या दारावर दिसतो.
 


 
ह्याचे वाचन:
नासिकान अनदस सेठिस पुतस पुसणकस दान-
अर्थ: नासिकवासी शेठ आनंद ह्याचा पुत्र पुष्यणकाचे दान-
 
नासिकचा कोणी दानशूर व्यक्ति प्रवास अवघड असण्याच्या त्या दिवसात इतक्या दूरवर येऊन दान देतो हे लक्षणीय आहे. लोहगड-विसापूरमधील खिंड ही चौल बंदरामधून देशावर जाणार्‍या व्यापारी मार्गावर होती असे वाचले आहे. नाशिकमधील व्यापार्‍याला त्या कारणाने अनेकदा ह्या भागामध्ये येजा करावी लागत असणार असा तर्क.

बेडसे लेणी ही या लेणीसमूहातील तिन्ही लेण्यांमध्ये माझी सर्वात आवडती लेणी आहेत. लहानशीच, पण अतिशय निवांत आणि शांत असलेली. यातल्या स्तुपावरील लाकडी छत्र अतिशय देखणे आहे. चैत्यगृहाच्या छताच्या लाकडी फासळ्या आता गायब झाल्या आहेत. सुरुवातीच्या पर्सिपॉलिटन शैलीतील खांबांबद्दल अधिक लिहा ही विनंती.

अरविंद कोल्हटकर यांचा शिलालेखांच्या वाचनाचा प्रतिसाद आवडला. माहितीपूर्ण. धन्यवाद सर.

उत्कृष्ट लेख. फोटो आणि माहिती खूप आवडली.