प्रचीतगड कंदहार धबधबा भाग २

भाग १ इथे वाचा.
http://www.misalpav.com/node/21480

जंगलात मध्येच राहू शकत नव्ह्तो, जनावरे आणी वनविभागाची भीती, आग पण पेटवु शकत नव्हतो. थोडक्यात सगळ्यांची तंतरली होती. एका मार्गदर्शकने सांगितले की उजव्या बाजुला नदी आहे. जर रस्ता नाही सापडला तर सरळ घळ उतरून नदीकाठी जाउ किंवा उठवलेल्या एकाद्या वस्तीमध्ये रात्री राहू आणि सकाळी रस्ता शोधू. सगळेच घाबरलेले होते कोणीच दाखवत नव्हते पण उसना आवेश आणून ठीक आहे म्हणालो.
**************************************************************

थोडया वेळ चालल्यानंतर किंचीत खेदप्रर्दशन होऊ लागले. परत जाऊन किल्ल्यावर राहू वगैरे वगैरे... पण मार्गदर्शकाने आम्हाला एका जागी थांबवुन परत एकदा जंगलाचे अवलोकन केले आणि सांगितले कि त्यांच्यावर विश्वास ठेवून पाठीमागून चालत रहा. त्याने कोय्ताने समोर आडव्या आलेल्या झुडुपांच्या फांद्या कापायला सुरुवात केली. असे करत जवळपास एका छोटया उंचवटयापासुन खाली उतरू लागलो. एव्हाना संधीप्रकशात वारणा नदीचे पात्र दूरवर दिसू लागले होते. तीच एक मनात आशा होती की बरोबर जागी पोहोचू म्हणून. असा रस्ता पार करीत एका दगडाजवळ (मोठी शिळा) पोहोचलो. तो दगड पहाताच मार्गदर्शकानी सुटकेचा निश्वास टाकला आणि त्यापुढील पायवाट पाहून आम्हीसुद्धा...

थोडस जंगल

संधीप्रकाश एव्हाना अंधारात बदलत होता आणि आम्ही रहाण्याच्या जागे पासून बरेच दूर. पायवाट घनदाट जंगलातून जात होती अन अंधार गडद होत होता. विजेरी वापरणे म्हणजे गस्तीवर असलेल्या वनकर्मचार्यांच्या नजरेत भरण्यासारखे होते अन विजेरीमुळे बाजूचा अंधार पण गडद होत होता. अर्धा ते एक तास चालल्यावर आम्ही नदीकाठी पोहोचलो. सात साडे सात वाजले असावेत. पण नदीवर सुंदर चांदण्याचा उजेड पसरला होता. नदी पात्रातून पंधरा वीस मिनटे चालल्यानंतर आम्ही मुक्कामाच्या जागी पोहोचलो. मुक्कामाची जागा म्हणजे नदीकिनारी असलेला वाळूचा भाग होता. सातजणांसाठी झोपण्यासाठी जागा होती. मागील भाग हा वीस फूटांची कडा होती. मार्गदर्शक तरुणपणी शिकारीसाठी किंवा जनावरे चरण्यासाठी घेवून येत असताना इथे मुक्काम करायचे. मार्गदर्शकानी थोडीफार लाकडे गोळा केली अन दोन्ही बाजुला शेकोटया पेटीवल्या. समोर नदी, मागे कडा अन दोन्ही बाजूला शेकोटया, आम्ही जनावरांपासून सुरक्षित होतो. रात्रीचा मेनु होता तेथेच बनिवलेला बटाटयाचा रस्सा, भात अन तयार मेथीचे धपाटे. भूक जबरदस्त लागली होती पण त्यातच एकच भांडे. आधी बटाटयाचा रस्सा तयार केला. रस्स्याच्या वासानेच भूक खवळली होती पण भात शिजायला बराच वेळ लागत होता. मी अन सुजित जेवण तयार करत असताना, उदय इतरांना जमवून अंधारात फोटो काढायचे प्रयत्न करत होता.
जेवण तयार होताच सर्वजण अक्षरशः तुटून पडले. थोडा वेळ शेकोटीभोवती गप्पांचा फड रंगला. शेकोटीभोवती गप्पा अन डोळ्याभोवती झोप नाचत होती. अखेरीस निद्रादेवीचा विजय होऊन प्रत्येकजण झोपेच्या अधीन झाला. थंडीमुळे रात्री जाग आली तेव्हा शेकोटया मंद झाल्या होत्या. लाकडे व्यवस्थीत करुन परत झोपलो. पहाटे पहाटे तर थंडी बरीच वाढली होती.

मी सकाळी जेव्हा उठलो तेव्हा, सभोवताली जे पाहीले, मला वाटत नाही की मी आता त्याचे शब्दात वर्णन करू शकेन म्हणून. हिमालयातील पहिल्यांदा हिमशिखराशी झालेली नजरभेट, व्हली ओफ़ फ़्लोवर पाहाताना झालेली मनाची अवस्था, कोकणकडया वरून अन तिकोना किल्ल्यावरून पाहीलेला सुर्यास्त अन ही सकाळ म्हणजे, ज्यांना मी माझ्या जीवनातील Ecstacy (पर्यायी मराठी शब्द सुचवा) म्हणतो, तो क्षण होता. नदी पात्राच्या दोन्ही बाजुला असलेली झाडे, हळूच वाकून अल्लड नदीचे कौतुक करत होती. अल्लड नदी पायात पैंजण असल्यासारख प्रत्येक खडकावरून उडी मारून खळखळ आवाज करीत होती. आणि नुकताच उगवलेला सुर्य किरणांनी अल्लड नदीचे सौंदर्य टिपत होता. सगळे झोपून उठल्यावर त्या अल्लडपणात भरच पडली. थोडया अंतरावर नदी स्वःताला कडयावरून झोकुन देत होती अन झोकून देताना सुर्याच्या किरणांनी पकडले म्हणून त्या छोटया डोहात लाजुन दारामागे लपलेल्या अवखळ तरूणीसारखी एकदमच शांत झाली होती.

रम्य सकाळ

ह्या जागेवरून निघण्याआधी चहाचा कार्यक्रम झाला. कडक थंडीमध्ये, सगळी चहा दूध भुकुटी अन साखर वापरून कडक चहा बनिवला होता. त्या सुंदर जागेवरून पाय निघत नव्हता पण आज कंदहार धबधबा पाहून रात्री मुंबईला परतायचे होते.

आता आम्ही नदीपार करून धबधब्याच्या दुसर्याबाजुने धबधब्याच्या दरीमध्ये उतरणार होतो. पुर्वी चांदोली धरणातून निघणारी बोट धबधब्याजवळ (जवळपास २ कि मी दूर) आणुन सोडायची, धबधबा पाहून परत घेवून जायची. पण ती आता बंद आहे किंवा वनविभाग फक्त गस्तीसाठी वापरतो. दरीजवळ पोहोचताच धबधब्यातुन पडणार्या पाण्याचा आवाज ऐकू येत होता. बहूदा जंगलातील शांत वातावरण, उंचीवरून डोहात कोसळणारे पाणी, यामुळे आवाज फार दूरवर सुदधा स्पष्ट ऐकू येत होता. हा धबधबा म्हणजे अवघी नदी सुमारे १०० मी अंतरावरून कोसळते ती कंदहार डोहात. कंदहार धबधब्यापेक्षा प्रसिदध आहे तो कंदहार डोह, तो त्याच्या खोलीमुळे अन त्या जागेच्या गुढतेमुळे. मार्गदर्शकांच्या बोलण्यातून जागेच गूढ थोड जास्तच वाढत होत. संशोधन करणारी पाणबुडी डोहात गायब होणे किंवा ठराविक रात्री पाण्यातून विचित्र गोष्टी बाहेर येणे, सकाळी परत पाण्यात जाणे, साती आसरा इतर आणि काही (ऐकीव कहाण्या). गावातील पाणी पिण्याच्या मुख्य विहीरीमध्ये कोणी पोहू नये किंवा लहान मुलांनी विहीरीजवळ जावू नये म्हणुन साती आसरांच्या कहाण्या पसरवल्या जायच्या, तसाच काहीसा प्रकार असावा. पुर्वी कंदाहार डोहावरचा स्थानिक वर्तमानपत्रामध्ये लेख वाचला होता, त्यात सुदधा डोहामधील प्राण्यांच्या संशोधनची गरज वगैरे व्यक्त केली होती.

दरीतून उतरताना वारणा नदीच्या खोर्याची सुरुवात

दरीची उतरण बरीच दमवणारी होती. दरी उतरून जसे धबधब्याकडे जात होतो, तसा पाण्याचा आवाज पण चांगलाच वाढला होता. अन धबधब्याचे दर्शन झाले. उंचीवरून पडणारे पाणी दिसु लागले होते अन आमचा चालण्याचा वेग वाढला. ऐका दगडाला वळसा घालून आल्यावर समोर पसरालेल्या भव्य डोह दिसला. गर्द झाडी, धबधब्याच्या दोन्ही बाजूला पसरलेल्या भिंती, त्याला असलेली पाच सहा फूट उंचीची मधमाशांची पोळी, काळ्या कातळावर खडूने जाड रेषा मारावी, असा पाण्याचा सूरू होणारा प्रवाह, दगडावर आदळून प्रवाहाचे उडणारे तुषार, मुख्य प्रवाह डोहाच्या नितळ पाण्यात गायब होवून सतत तयार होणारी वलये अन पडणार्या पाण्याचा आवाज. काही क्षण निसर्गाचे ते अनोखे रूप निहाळत होतो.

कंदहार धबधब्याचे पहिले दर्शन

कंदहार धबधबा आणि डोह

पाण्यात पाय ठेवताच लक्षात आले की हा जानेवारी महिना आहे, पाय क्षणात गारठून गेले. पाणी जबरदस्त थंड होते. मग आजुबाजूचा परिसर फिरणे चालु झाले. धबधब्याच्या जवळ गेलो. तिथे छोटी गुहा होती. तिथे पाण्याचे तुषार अंगावर येत होते आणि तिथुन डोह पण सुंदर दिसत होता. पट्टीचे पोहोणारे (आमचाच स्वःताबद्दल असणारा गैरसमज) असल्याने डोहाचा तळ कसा गाठता येइल यावर साधकबाधक(?) चर्चा केली ती पण काठाशी उभे राहून. सरतेशेवटी पाण्यात डुंबायचे ठरविले आणि थंड पाण्यात उतरलो. ह्या पाण्याची आठवण हेमकुंड साहिबच्या तळ्यात डुबुकी मारताना झाली होती. आम्ही पाण्यात असताना मार्गदर्शकांनी डोहाबददलच्या भीतीने दूरच रहाने पंसद केले आणि फार आत जावू नका असा सल्ला दिला. त्यामुळे आम्ही सुद्धा काठाशीच पोहोत होतो. बराच वेळ पोहोल्यानंतर थंडीची जागा आता भूकेने घेतली होती. सुके धपाटे असा बेत होता. मधमाशांच्या भीतीने मॅगीचा बेत रद्द करावा लागला.

इतर काही

जवळपास ५ ते ६ तास चालल्यानंतर आम्ही पाथरपुंज गावाजवळच्या दुसर्या वाडीत कोयनेकडे जाणार्या जीपची वाट पहाण्यासाठी पोहोचलो.