हा फरक टुथपेस्ट वापरण्यामुळे झाला नसेल तर या विदाचा शून्य उपयोग आहे. टुथपेस्ट अगदीच निरुपयोगी आहे असे मी म्हणत नाही. पण टुथपेस्ट न वापरताही पुर्वीच्या काळी लोकांचे दात आणि हिरड्या सध्याच्या काळातल्या लोकांपेक्षा जास्त चांगल्या होत्या याबद्दल दुमत नसावे. अर्थात याबद्दल माझ्याकडे आंतरजालावरचा किंवा विकीवरचा विदा उपलब्ध नसल्याने मी सप्रमाण सिद्ध करु शकत नाही याबद्दल क्षमस्व

बाकी टूथ पेस्ट आणि अंघोळीचा साबण हे दोघेही फारसे प्रभावी ठरत नाहीत कारण त्यांचा संपर्क फक्त काही मिनिटा पुरताच असतो।

अहो आठ दिवस टूथपेस्ट आणि आंघोळीचा साबण न वापरता राहून पहा. 'प्रभाव' निश्चितच जाणवेल. तुम्हाला नाही तरी इतर लोकांना तरी. तुमची बरीच मिनिटं वाचतीलच आणि इतर लोकं भेटून, गप्पा मारून वगैरे वेळ फुकट घालवतात तोही वाचेल.

अंघोळीचा साबण वापरल्याने काय होते? आपल्या शरीरातून स्वेद ग्रंथीतून निघणारे तैलयुक्त स्त्राव त्वचेवर पसरतात आणि त्वचेचे कोरडेपणापासून संरक्षण करतात.( हिवाळ्यात साबण अतिरिक्त वापरला तर त्वचा कोरडी पडते हे हा स्वेद पूर्ण धुतला गेल्यास होते) तसेच घाम ग्रंथीतून निघाल्यानंतर त्वचेवर वाळून आपले शरीर थंड ठेवले जाते. या स्वेद आणि घामावर धूळ आणि धूर बसून शरीरावर एक तेलकट थर जमा होतो.पुण्यात मुली वाहनावर दहशतवादी मुखवटा घालतात याचे हेच कारण आहे यावर जीवाणूंची वाढ येउन शरीरास दुर्गंध/ वास येतो. केवळ पाण्याने अंघोळ केल्यास हे स्वेद निट निघत नाही म्हणून साबण लावून अंघोळ केल्यास हा तेलकट थर धुतला जातो त्याबरोबरच शरीरावरचे जीवाणू सुद्धा धुतले जातात. सकाळी कामावर जाण्यापूर्वी स्नान करण्याची आपली पद्धत अतिशय आरोग्यकारक आहे यात केवळ स्वतः चा नव्हे तर इतरांचा विचार केलेला आहे. स्नानानंतर विविध तर्हेची अत्तरे किंवा सुगंधी द्रव्ये( चन्दनाची उटी) लावण्याची आपली परंपरा फार चांगली आहे. ज्यांची त्वचा तेलकट आहे त्यांनी सायंकाळी सुद्धा साबणाने स्नान करणे हितकारक आहे.आणि ज्यांची त्वचा कोरडी आहे त्यांनी स्नानानंतर साय आणि हळद अर्धा तास लावावी आणि मग नुसत्या पाण्याने धुवून टाकावे किंवा तिळाचे तेल लावावे आणि आत जिरवावे. टूथपेस्ट बद्दल खाली लिहिले आहेच

ओ विद्वान ! फ्लोरीन नव्हे फ्लोराईड आहे ते.

आयुर्वेदिक कोणत्याही उत्पादनाला काटेकोर नियंत्रण नसल्यामुळे वज्रदंती मध्ये वापरण्यात येणाऱ्या द्रव्यांनी दात जास्त घासले जाऊन वरील इनामल झिजून गेलेल्या लोकांच्या लक्षणाला (वज्रदंती अब्रेजन) वरील नाव मुंबई तील नायर रुग्णालय दंत महाविद्यालयाने दिले आहे. दात सर्वसाधारण पणे टोकाकडे झिजतात पण दर्शनी भाग सहसा झिजत नाही. हातावर वज्रदंती घेऊन घासल्यामुळे दात अक्षरशः "घासले" जातात त्यामुळे इनामलचा वरचा थर घासला जाऊन दात शुभ्र दिसतात पण एकदा इनामल घासून गेल्यावर दात गरम किंवा थंड पदार्थ खाल्ल्यावर कळ मारते.( आतील डेनटीन उघडे पडल्यामुळे). कोलगेट टोटल किंवा पेप्सोडेंट जर्मीचेक यामध्ये एका तर्हेचे रेसीन असते( हे त्यांचे ट्रेड सिक्रेट आहे) जे दाताच्या इनामल ला चिकटते आणि ट्रायक्लोसान( गुगल करून पहा) नावाचे जंतुनाशक या रेसीन ला जोडलेले असल्यामुळे दात किडण्यास किंवा श्वासाच्या दुर्गन्धीस जबाबदार असणारे जंतू बराच काळ मारले जातात किंवा प्रतिबंधित राहतात हे बर्याचशा चाचण्यातून सिद्ध झालेले आहे. आयुर्वेदिक उत्पादनांना काटेकोर शास्त्रीय चाचण्या बंधनकारक ठरवण्याची वेळ आली आहे. बाकी आपण आपला दात लिंबाच्या रसात किंवा चिंचेच्या कोळात ठेवला किंवा सफरचंद संत्रे अशा फळांच्या रसात ठेवला तरीही तो त्यात विरघळून जाईल म्हणून हे पदार्थ खाणे बंद करणार काय? शीतपेये प्यावीत अशा मताचा मी मुळीच नाही परंतु आपण एखादी गोष्ट का करतो त्याचे शास्त्रीय कारण माहित असावे या साठी हा प्रपंच.

अहो, भैरप्पांनी त्यांच्या कादंबरीत कर्णाचे दांत खूपच खराब असल्याचे म्हटले आहे. त्यासाठीच त्याने दांतांवर सोन्याचा मुलामा चढवला होता म्हणे!

हाहाहा विसरून कसे चालेल? पण दंतारोग्यात भारतात नक्की सुधारणा झालीये किंवा कशी याबद्दल जरा साशंक आहे इतकेच.

भडकमकर मास्तरांनी यावर खरंतर लेख लिहायला हवा आहे. निष्णात दंतचिकित्सक आहेत ते! दातांची स्वच्छता कश्याप्रकारे करायला हवी हे मुलांना खरोखर शिकवण्याची गरज आहे.

अगदी हेच लिहायला आलो होतो. :)

गुरुजी, इप्को किंवा मिश्रीने दात स्वच्छ होतात पेक्षा त्याने तंबाखूची किक बसते म्हणून लोक दात घासतात. पण ते गुटखा खाण्या इतकेच धोकादायक आहे. क लो अ

तुम्ही प्रयोग करुन आम्हाला सांगा.

काहीही होणार नाही. मूळ दात किडण्याचे कारण दाताच्या फटीत पिष्टमय पदार्थ अडकून त्यावर जीवाणूची क्रिया होते आणि त्याचे आम्ल तयार होते हे आम्ल दाताच्या इनामल वर प्रक्रिया करते आणि त्यातून दात किद्ण्यास सुरुवात होते. जर आपण खळाळून चूळ प्रत्येक खाण्यानंतर भरली तर वरील सर्व पदार्थ आपोआप धुतले जातील आणि दात घासण्याची गरज फारशी उरणार नाही. मूळ हे काम लाळसुद्धा करत असतेच. म्हणून तर जेवणानंतर च्युईंग गम चघळल्याने दात किडणे कमी होते.